Zauważyłaś po lecie nowe pieprzyki albo jeden z dawnych wygląda inaczej niż kiedyś? Podpowiadamy, jak samodzielnie obejrzeć skórę, które znamiona powinny Cię zaniepokoić i dlaczego coroczna wizyta u lekarza może uratować życie.
Po wakacjach spędzonych nad morzem, w górach czy w ciepłych krajach skóra często nosi ślady słońca. Jeśli dużo czasu spędzałaś na słońcu albo regularnie chodzisz na solarium, to dobry moment, by przyjrzeć się jej bliżej. Osoby, które mają wiele znamion, powinny kontrolować je systematycznie, nie tylko po urlopie, a najlepiej raz do roku pokazywać je lekarzowi.
Dlaczego słońce ma znaczenie
Niewinne pieprzyki pod wpływem promieniowania UV mogą zmienić się w groźne zmiany nowotworowe, nawet jeśli używasz kremów z wysokim filtrem. Najbardziej narażone są osoby, które opalają się w godzinach najsilniejszego promieniowania, czyli mniej więcej między 11 a 15, i to bez żadnej ochrony. Skóra łatwo wtedy ulega poparzeniom, a te zwiększają ryzyko rozwoju czerniaka, jednego z najgroźniejszych nowotworów skóry. Solarium działa podobnie, dlatego najlepiej całkiem z niego zrezygnować.
Szczególnie uważać powinny osoby o jasnej karnacji, z jasnymi lub rudymi włosami i piegami, te, które mają bardzo dużo znamion, przeszły w dzieciństwie poważne oparzenia słoneczne albo mają w rodzinie kogoś, kto chorował na czerniaka. W takiej sytuacji powiedz o tym lekarzowi, bo może zalecić częstsze kontrole.
Które znamiona powinny przykuć Twoją uwagę
Skontaktuj się z lekarzem, jeśli zauważysz, że:
- znamię ma średnicę większą niż 5 mm,
- jest bardzo ciemne albo wielobarwne,
- ma nierówny, nieregularny kształt lub jest niesymetryczne,
- pojawiło się nowe znamię, którego wcześniej nie było,
- znamię w ostatnim czasie zmieniło kształt, strukturę lub rozmiar,
- zaczęło swędzieć, łuszczyć się lub krwawić.
Wystarczy choćby jeden z tych sygnałów, żeby umówić się na wizytę. Pomocna bywa też prosta zasada „brzydkiego kaczątka”: znamię, które wyraźnie różni się od pozostałych na Twojej skórze, zasługuje na szczególną uwagę.
Jak obejrzeć skórę w domu
Samobadanie zajmuje kilka minut, a powtarzane mniej więcej raz w miesiącu pozwala szybko wychwycić zmiany.
- Stań w dobrym świetle przed dużym lustrem, z małym lusterkiem w dłoni.
- Obejrzyj całe ciało od przodu, z tyłu i z boków, także pachy, okolice piersi i pośladki.
- Nie zapominaj o miejscach ukrytych: skórze głowy pod włosami, uszach, przestrzeniach między palcami, podeszwach stóp i paznokciach.
- Poproś bliską osobę o pomoc przy plecach i karku, których sama nie zobaczysz.
- Rób zdjęcia wybranych znamion, najlepiej z linijką obok. Po kilku miesiącach łatwo porównasz, czy coś się zmieniło.
Wizyta u specjalisty
Z niepokojącym znamieniem udaj się do dermatologa lub onkologa. Lekarz obejrzy zmiany za pomocą dermatoskopu, czyli urządzenia, które powiększa i podświetla skórę, pozwalając zobaczyć szczegóły niewidoczne gołym okiem. Jeśli coś wzbudzi jego wątpliwości, może zalecić usunięcie znamienia i badanie histopatologiczne. Nigdy nie usuwaj, nie drap i nie przypalaj pieprzyków samodzielnie ani domowymi sposobami.
Nowotwory skóry nie są rzadkością, ale wcześnie wykryte dają się skutecznie leczyć. Najważniejszym elementem profilaktyki jest więc szybkie rozpoznanie. Na co dzień chroń skórę: unikaj słońca w południe, nakładaj krem z filtrem i ponawiaj go po kąpieli, noś kapelusz, okulary przeciwsłoneczne i lekkie, zakrywające ubrania, a szczególnie dbaj o skórę dzieci.
Kilka minut przed lustrem i jedna wizyta w roku to niewielka cena za spokój, więc nie lekceważ pieprzyków.
