Żelazo w diecie niemowlęcia po szóstym miesiącu: co podawać

Drugie półrocze życia to moment, gdy zapasy żelaza z czasu ciąży zaczynają się kończyć. Dobrze zaplanowany talerz pomaga uniknąć niedoboru bez żadnych suplementów na własną rękę.

Dlaczego właśnie teraz

Zdrowy noworodek urodzony o czasie przychodzi na świat z zapasem żelaza, który wystarcza mu mniej więcej na pierwsze pół roku. Mleko mamy zawiera żelazo w niewielkiej ilości, ale bardzo dobrze przyswajalnej. W drugim półroczu dziecko szybko rośnie, a jego zapotrzebowanie na ten pierwiastek wyraźnie wzrasta. Wtedy z pomocą muszą przyjść pokarmy uzupełniające.

Żelazo jest potrzebne do produkcji hemoglobiny, która przenosi tlen, a także do prawidłowego rozwoju mózgu. Jego niedobór w pierwszych latach życia może wpływać na rozwój poznawczy, dlatego eksperci przywiązują do niego tak dużą wagę.

Najlepsze źródła na talerzu

Najłatwiej przyswajalne jest żelazo pochodzenia zwierzęcego. Dlatego już na początku rozszerzania diety warto wprowadzić:

  • chude mięso: wołowinę, cielęcinę, indyka, kurczaka, a od czasu do czasu wątróbkę w małych ilościach;
  • ryby, na przykład łososia czy dorsza, starannie sprawdzone pod kątem ości;
  • dobrze ugotowane jajka;
  • strączki: soczewicę, ciecierzycę, groszek, fasolę w formie przecierów i pasztecików;
  • kasze i płatki zbożowe, w tym kaszki wzbogacane żelazem.

Żelazo z produktów roślinnych przyswaja się słabiej, ale można temu pomóc. Witamina C, obecna w papryce, natce pietruszki, brokułach, kiwi czy owocach jagodowych, wyraźnie poprawia jego wchłanianie. Prosty przykład: kasza jaglana z dynią i natką albo pasta z soczewicy podana z kawałkami papryki.

Pułapki, o których mało kto mówi

Po pierwszych urodzinach wiele dzieci pije bardzo dużo mleka krowiego. Mleko jest wartościowe, ale samo zawiera mało żelaza, a w nadmiarze zmniejsza apetyt na inne posiłki. Maluch, który wypija kilka butelek mleka dziennie, często je mało mięsa i warzyw. To jedna z częstszych przyczyn niedoboru u małych dzieci.

Herbatki i napoje zbożowe podawane do posiłków także mogą utrudniać wchłanianie żelaza. Najlepszym napojem do obiadu jest po prostu woda.

Kolejna pułapka to dieta oparta głównie na produktach „dla dzieci”: słodkich kaszkach, chrupkach i musach owocowych w tubkach. Są wygodne i maluchy je uwielbiają, ale zwykle zawierają niewiele żelaza, a sporo cukrów. Lepiej traktować je jako dodatek niż podstawę jadłospisu.

Kiedy podejrzewać niedobór

Objawy niedoboru żelaza bywają nieoczywiste. Dziecko może być bledsze niż zwykle, szybciej się męczyć, częściej marudzić, gorzej jeść i spać. Czasem pojawia się zainteresowanie jedzeniem rzeczy niejadalnych, takich jak ziemia czy kreda. Żaden z tych objawów sam w sobie nie przesądza o niedoborze.

Jeśli coś Cię niepokoi, porozmawiaj z pediatrą. Lekarz może zlecić proste badanie krwi i na tej podstawie zdecydować o ewentualnym leczeniu. Nie podawaj dziecku preparatów z żelazem na własną rękę, bo jego nadmiar również jest szkodliwy, a przypadkowe połknięcie większej ilości tabletek przez małe dziecko to groźne zatrucie. Leki z żelazem trzymaj więc zawsze poza zasięgiem dzieci.

U wcześniaków i dzieci z niską masą urodzeniową profilaktyka żelaza wygląda inaczej i jest ustalana przez lekarza od pierwszych tygodni życia. U większości zdrowych maluchów wystarczy jednak urozmaicona dieta, w której mięso, ryby, jajka i strączki regularnie trafiają na talerz obok warzyw.