Zimą chce się spać więcej: czy to normalne

Ciemno o szesnastej, rano trudno wstać, a po obiedzie oczy same się zamykają. Zimowa senność ma swoje przyczyny, ale nie zawsze trzeba ją po prostu przeczekać.

Światło steruje zegarem

Nasz zegar biologiczny reaguje przede wszystkim na światło. Kiedy rano wpada ono do oczu, organizm wycisza produkcję melatoniny, hormonu sprzyjającego senności, i przestawia się na tryb dzienny. Zimą dni są krótkie, a w pomieszczeniach światło jest wielokrotnie słabsze niż na zewnątrz, nawet w pochmurny dzień. Efekt: czujemy się ospałe, a rano trudniej nam się rozbudzić.

Dla wielu osób większa potrzeba snu zimą to naturalny rytm, a nie powód do niepokoju. Problem pojawia się wtedy, gdy senność utrudnia pracę, prowadzenie samochodu czy życie rodzinne.

Swoje dokładają też zimowe nawyki. Mniej ruchu, cięższe jedzenie, przegrzane mieszkania i wieczory spędzane przed ekranem sprawiają, że organizm dostaje mieszane sygnały: za mało światła w dzień i za dużo wieczorem. Stąd także większa ochota na słodycze i pieczywo, która zimą dopada wiele z nas i nie ma nic wspólnego ze słabą wolą.

Jak dodać sobie energii

Kilka prostych zmian potrafi wyraźnie poprawić samopoczucie:

  • wyjdź na zewnątrz w ciągu pierwszych godzin po przebudzeniu, choćby na kwadrans,
  • pracuj blisko okna i odsłaniaj rolety od rana,
  • trzymaj stałe godziny wstawania, także w weekendy,
  • ruszaj się w ciągu dnia, najlepiej na dworze,
  • jedz regularnie, nie pomijaj śniadania i unikaj bardzo ciężkiego obiadu w środku dnia pracy.

Drzemka może pomóc, ale lepiej, by była krótka, do 20–30 minut, i nie późnym popołudniem, bo utrudni zaśnięcie wieczorem. Zamiast kolejnej kawy po piętnastej spróbuj krótkiego spaceru albo kilku minut ruchu przy otwartym oknie.

Kiedy senność to sygnał

Nadmierna senność bywa objawem problemów, które warto sprawdzić. Możliwych przyczyn jest wiele:

  • niedokrwistość z niedoboru żelaza, częsta u kobiet miesiączkujących,
  • niedoczynność tarczycy,
  • bezdech senny, także u kobiet, szczególnie po menopauzie,
  • depresja, w tym sezonowa,
  • działanie niektórych leków, na przykład przeciwalergicznych.

Jeżeli mimo przespanych ośmiu godzin budzisz się nieprzytomna, zasypiasz w ciągu dnia w nieodpowiednich momentach albo towarzyszą temu zmiany nastroju, skonsultuj się z lekarzem. Podstawowe badania krwi, w tym morfologia, ferrytyna i TSH, często wiele wyjaśniają.

Szczególnie nie lekceważ senności za kierownicą. Jeśli zdarza Ci się przysypiać podczas jazdy, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i odpocznij, a o problemie porozmawiaj z lekarzem, bo to sytuacja groźna nie tylko dla Ciebie.

Ile snu zimą to w sam raz

Dorośli potrzebują zwykle 7–9 godzin snu. Zimą możesz potrzebować bliżej górnej granicy i to w porządku. Zamiast walczyć z organizmem, spróbuj kłaść się nieco wcześniej, ograniczyć wieczorne ekrany i dać sobie przyzwolenie na wolniejsze tempo w najciemniejszych tygodniach roku.

Wieczorem przyda się z kolei mniej światła: przyciemnione lampy, ciepła barwa żarówek, telefon odłożony na godzinę przed snem. Taki kontrast między jasnym dniem a ciemnym wieczorem pomaga zegarowi biologicznemu działać tak, jak powinien.

Zimowa ospałość to w dużej mierze sprawa światła, więc często najlepszym lekarstwem okazuje się poranny spacer, a nie kolejna filiżanka espresso.