Zimowa chandra czy depresja sezonowa: jak rozpoznać różnicę

W listopadzie wiele z nas ma mniej energii i więcej ochoty na koc. Czasem to tylko pogoda, ale czasem depresja sezonowa, która wymaga pomocy.

Chandra: gorszy nastrój, który mija

Krótkie dni i szare niebo dla wielu osób oznaczają spadek energii, większy apetyt na słodycze i chęć dłuższego snu. Taki zimowy dołek bywa uciążliwy, ale zwykle pozwala normalnie funkcjonować: chodzisz do pracy, spotykasz się z ludźmi, potrafisz się cieszyć. Poprawiają go słoneczny dzień, spacer, spotkanie z przyjaciółką czy wyjazd.

Chandra przychodzi i odchodzi falami. Jednego dnia trudno wstać z łóżka, drugiego wszystko wydaje się prostsze. Nie odbiera radości z rzeczy, które lubisz, i nie sprawia, że tracisz poczucie sensu.

Depresja sezonowa: kiedy to coś więcej

Depresja sezonowa to rodzaj depresji, która powraca w określonej porze roku, najczęściej jesienią i zimą, i ustępuje wiosną. Częściej dotyka kobiet, a zwykle zaczyna się w młodej dorosłości. Typowe objawy to:

  • smutek, przygnębienie lub pustka przez większość dnia, prawie codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie,
  • utrata zainteresowania tym, co wcześniej sprawiało przyjemność,
  • nadmierna senność i trudność ze wstaniem z łóżka,
  • wzmożony apetyt, zwłaszcza na węglowodany, i przybieranie na wadze,
  • zmęczenie, poczucie ciężkości ciała, trudności z koncentracją,
  • wycofanie się z kontaktów, poczucie winy lub bezwartościowości.

Najważniejsze jest to, że objawy utrudniają codzienne życie i powtarzają się co roku w podobnym czasie. Wiele kobiet przez lata uważa je za „taki charakter” albo zwykłe zimowe lenistwo i nie szuka pomocy.

Pomocne bywa prowadzenie prostego dziennika nastroju. Codzienna notatka, jak spałaś, ile miałaś energii i jak się czułaś, pozwala po kilku tygodniach zobaczyć wzorzec, a lekarzowi łatwiej ocenić sytuację.

Co pomaga

Przy łagodnych objawach mogą pomóc:

  • codzienna porcja dziennego światła, najlepiej rano,
  • regularny ruch, nawet zwykły spacer,
  • stałe pory snu i wstawania,
  • kontakt z ludźmi, nawet jeśli nie masz na niego ochoty,
  • ograniczenie alkoholu, który pogłębia przygnębienie.

W leczeniu depresji sezonowej stosuje się fototerapię, czyli codzienne naświetlanie specjalną lampą o dużym natężeniu światła, psychoterapię, zwłaszcza poznawczo-behawioralną, a w razie potrzeby leki przeciwdepresyjne. Leczenie zawsze dobiera lekarz, biorąc pod uwagę nasilenie objawów i Twoją historię zdrowia.

Jeśli wiesz, że depresja wraca u Ciebie co roku, porozmawiaj z lekarzem jeszcze przed sezonem. Czasem wcześniejsze rozpoczęcie leczenia pozwala złagodzić najtrudniejsze miesiące.

Kiedy szukać pomocy

Zgłoś się do lekarza rodzinnego, psychiatry lub psychologa, jeśli objawy trwają ponad dwa tygodnie, utrudniają pracę czy relacje albo co roku wracają w tym samym okresie. Do psychiatry w ramach NFZ nie potrzeba skierowania.

Jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, nie zostawaj z nimi sama. Zadzwoń pod bezpłatny, całodobowy numer 800 70 2222 Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym, a w sytuacji zagrożenia życia pod 112.

Zimowy spadek nastroju jest częsty, ale nie musisz go przeczekiwać w samotności: jeśli czujesz, że to coś więcej niż chandra, pomoc jest w zasięgu ręki.