Żurek staropolski

Żurek staropolski na wędzonce, z czosnkiem, majerankiem i śmietaną, to zupa o głębokim, lekko dymnym i kwaśnym smaku. Rozgrzewa w zimne dni i obowiązkowo gości na wielkanocnym stole.

Żurek od wieków należy do najważniejszych zup polskiej kuchni. W wersji staropolskiej jego smak buduje wywar z wędzonki i włoszczyzny z dodatkiem ziela angielskiego i liścia laurowego. Do tego dochodzi zakwas na żurek, czyli fermentowana zawiesina mąki żytniej, który nadaje zupie charakterystyczną kwaskowość, oraz czosnek roztarty z solą i majeranek.

Zupę zagęszcza się mąką rozmieszaną ze śmietaną. Dzięki temu jest kremowa i aksamitna, a kwaśny smak zakwasu zostaje złagodzony.

Przepis jest prosty i zajmuje około godziny, z czego większość to gotowanie wywaru. Zakwas możesz przygotować w domu kilka dni wcześniej albo kupić gotowy, w butelce.

Żurek staropolski smakuje sam, ale tradycyjnie podaje się go z jajkiem na twardo, ziemniakami lub białą kiełbasą.

Porcje: 6 · Czas przygotowania: ok. 1 godziny 15 minut

Składniki

  • 3/4 l zakwasu na żurek
  • 200 g wędzonki (wędzonego boczku lub żeberek)
  • 3/4 szklanki śmietany 18%
  • 1 łyżka mąki pszennej
  • 1 pęczek włoszczyzny (marchew, pietruszka, kawałek selera, por)
  • 1–2 ząbki czosnku
  • 2 l wody
  • sól
  • 3–4 ziarna ziela angielskiego, 2 liście laurowe
  • 1 łyżeczka suszonego majeranku

Przygotowanie

  1. Wędzonkę opłucz, a włoszczyznę obierz i umyj.
  2. Do garnka wlej 2 l wody, dodaj wędzonkę, włoszczyznę, ziele angielskie i liście laurowe.
  3. Gotuj na małym ogniu ok. 50–60 minut, aż wywar nabierze dymnego aromatu.
  4. Przecedź wywar. Wędzonkę pokrój w kostkę i odłóż, włoszczyznę możesz wykorzystać do sałatki.
  5. Wymieszaj zakwas i stopniowo wlewaj go do gorącego wywaru, próbując, aż zupa będzie odpowiednio kwaśna.
  6. Czosnek rozetrzyj z solą i dodaj do zupy. Zagotuj.
  7. Mąkę wymieszaj dokładnie ze śmietaną, zahartuj kilkoma łyżkami gorącej zupy i wlej do garnka. Gotuj chwilę, mieszając, aż żurek zgęstnieje. Wsyp majeranek i dodaj pokrojoną wędzonkę.

Wskazówki

  • Zakwas stopniowo: każdy zakwas ma inną moc. Dodawaj go partiami, żeby żurek nie wyszedł zbyt kwaśny.
  • Bez grudek: mąkę ze śmietaną mieszaj dokładnie, a przed wlaniem do zupy zahartuj ją gorącym wywarem. Inaczej śmietana może się zwarzyć.
  • Majeranek na końcu: dodany pod koniec gotowania zachowuje najwięcej aromatu. Rozetrzyj go w dłoniach nad garnkiem.
  • Wielkanocna wersja: do wywaru dodaj białą kiełbasę i gotuj ją ok. 20 minut. Podawaj żurek z jajkiem i kiełbasą.
  • Bardziej dymny: kawałek wędzonej kiełbasy lub skórka z boczku pogłębią smak.
  • Chrzan: łyżeczka tartego chrzanu dodana na koniec daje żurkowi przyjemną ostrość.
  • Przechowywanie: żurek wytrzyma w lodówce 3 dni, a z dnia na dzień jest coraz smaczniejszy.

Z czym podawać

Tradycyjnie żurek podaje się z połówkami jajka na twardo i pokrojoną białą kiełbasą lub wędzonką. Pasują do niego ziemniaki z wody okraszone skwarkami albo kromka razowego chleba. Na Wielkanoc często serwuje się go w chlebowym bochenku, z wydrążonym środkiem, co wygląda efektownie i bardzo cieszy gości.

Talerz gorącego żurku z jajkiem i wędzonką to kwintesencja polskiego domowego obiadu, który rozgrzewa i syci na długo.