Dziewiętnasty miesiąc życia: jak wspierać mowę, gdy dziecko pyta „co to?”, rozbieranie się, wczesne pobudki, słodycze, grypa i ekran a kontakt z rodzicem.
„Co to?” – maluch wskazuje palcem i patrzy na ciebie wyczekująco, a po chwili pyta znowu. U części dzieci po półtora roku słownik zaczyna rosnąć szybciej, czasem o kilka nowych słów w tygodniu. Inne przyspieszą dopiero za kilka miesięcy. W każdym przypadku najwięcej daje mu teraz dorosły, który odpowiada, nazywa i rozmawia.
Dziewiętnasty miesiąc to czas od półtora roku do ukończenia 19 miesięcy. Dziecko w tym wieku coraz lepiej rozumie zdania, zna domowników po imieniu i potrafi przynieść coś z innego pokoju.
Jak rozmawiać, żeby mowa rosła
- Opisuj to, co maluch robi: „Wkładasz klocek. Duży, czerwony klocek”.
- Dodawaj do jego wypowiedzi jedno słowo: on mówi „auto”, ty – „auto jedzie”.
- Zostawiaj czas na odpowiedź – policz w myślach do pięciu, zanim sama się odezwiesz.
- Przy książeczkach pytaj „gdzie jest…?”, bo pokazać dziecku łatwiej niż nazwać.
- Śpiewaj piosenki z pokazywaniem – ruch pomaga zapamiętywać słowa.
Dziewiętnastomiesięczne dziecko lubi być w pobliżu innych dzieci, ale bawi się raczej obok nich niż z nimi. Ta tak zwana zabawa równoległa jest w tym wieku typowa. Wobec nowych osób maluch bywa nieśmiały i potrzebuje chwili, by się oswoić.
Rozbieranie i schody za rękę
- Zdejmuje skarpetki, czapkę, czasem buty na rzepy – ubieranie przyjdzie później.
- Wchodzi po schodach, trzymając się poręczy albo twojej dłoni i dostawiając nogę do nogi.
- Ciągnie zabawkę na sznurku, oglądając się za siebie.
- Bazgrze energicznie, czasem okrężnymi ruchami.
- Nakłada kółka na drążek piramidki i wkłada kształty do sortera.
Wczesne pobudki
Łączna potrzeba snu w tym wieku to około 11–14 godzin na dobę, ale rodziców częściej niż długość snu męczy godzina pobudki. Jeśli dziecko wstaje o piątej, sprawdź kilka rzeczy:
- czy rano w pokoju jest naprawdę ciemno – pierwsze promienie słońca budzą łatwo;
- czy maluch nie kładzie się zbyt późno – wbrew intuicji przemęczenie często skraca sen nad ranem;
- czy drzemka nie jest za długa albo za późna, przez co wieczorem trudno zasnąć.
Ustal godzinę, przed którą dzień się nie zaczyna. Do tego czasu w pokoju jest cicho i ciemno, a ty spokojnie przytulasz.
Słodycze, soki i przekąski
- Dziecko do drugich urodzin nie potrzebuje słodyczy ani słodzonych napojów – im później pozna smak cukru, tym lepiej dla zębów i nawyków.
- Owoc w całości jest lepszy niż sok, bo ma błonnik i syci. Jeśli dajesz sok, to rzadko, w małej ilości i z kubka.
- Przekąski planuj jak małe posiłki: kromka pieczywa z pastą, jogurt naturalny z owocem, ugotowane warzywa.
- Nie nagradzaj jedzeniem i nie pocieszaj słodyczą – taki nawyk łatwo zostaje na lata.
- Czytaj skład produktów „dla dzieci”, bo niektóre zawierają sporo cukru.
Wizyty: przegląd książeczki i grypa
W dziewiętnastym miesiącu nie ma obowiązkowych szczepień. To dobry moment, by przejrzeć książeczkę zdrowia i sprawdzić, czy niczego nie brakuje – zaległą dawkę pediatra wpisze w plan uzupełnienia. W sezonie jesienno-zimowym zapytaj o szczepienie przeciw grypie, zalecane od 6. miesiąca życia. Dziecko szczepione na grypę pierwszy raz w życiu dostaje dwie dawki w odstępie 4 tygodni, a w kolejnych sezonach już jedną.
Ekran: ty jesteś lepszą bajką
Według WHO dziecko w drugim roku życia nie powinno spędzać czasu przed ekranem. Nie chodzi o to, by mieć wyrzuty sumienia z powodu każdej minuty, ale o to, co ekran zabiera.
- Mowa rozwija się w rozmowie: bajka nie odpowie na „co to?”, a ty tak.
- Telewizor włączony w tle też odciąga uwagę – i dziecka, i dorosłych.
- Rozmowa wideo z dziadkami to co innego niż oglądanie filmików, bo jest w niej kontakt i odpowiedź.
- Telefon odłożony podczas posiłku i zabawy mówi maluchowi: jestem z tobą.
Zabawy na „co to?”
- Pudełko niespodzianek: wyjmujcie po kolei łyżkę, piłkę, skarpetkę i nazywajcie je.
- Album rodzinny: pokazujcie zdjęcia i mówcie, kto to jest.
- Spacer z nazywaniem dźwięków: tramwaj, ptak, szczekający pies.
Kiedy skonsultować z pediatrą
- w ostatnich miesiącach dziecku nie przybyło żadnych nowych słów;
- nie rozumie prostych zdań bez pokazywania;
- nie wskazuje rzeczy i nie przynosi ich, żeby ci pokazać;
- nie interesuje się innymi dziećmi ani dorosłymi;
- wciąż nie chodzi samo albo często się przewraca;
- przestało używać słów, gestów lub umiejętności, które miało.
Pozostałe miesiące
- 18. miesiąc – półtora roku
- 20. miesiąc – żłobek i zabawa na niby
- Rozwój dziecka miesiąc po miesiącu
- Wiek malucha co do dnia pokaże kalkulator wieku dziecka – traktuj wynik jako orientacyjny.
Informacje są ogólne. O mowie i rozwoju twojego dziecka najlepiej porozmawiać z pediatrą.
