19. miesiąc życia dziecka – wybuch słownictwa i czas przed ekranem

Dziewiętnasty miesiąc życia: jak wspierać mowę, gdy dziecko pyta „co to?”, rozbieranie się, wczesne pobudki, słodycze, grypa i ekran a kontakt z rodzicem.

„Co to?” – maluch wskazuje palcem i patrzy na ciebie wyczekująco, a po chwili pyta znowu. U części dzieci po półtora roku słownik zaczyna rosnąć szybciej, czasem o kilka nowych słów w tygodniu. Inne przyspieszą dopiero za kilka miesięcy. W każdym przypadku najwięcej daje mu teraz dorosły, który odpowiada, nazywa i rozmawia.

Dziewiętnasty miesiąc to czas od półtora roku do ukończenia 19 miesięcy. Dziecko w tym wieku coraz lepiej rozumie zdania, zna domowników po imieniu i potrafi przynieść coś z innego pokoju.

Jak rozmawiać, żeby mowa rosła

  • Opisuj to, co maluch robi: „Wkładasz klocek. Duży, czerwony klocek”.
  • Dodawaj do jego wypowiedzi jedno słowo: on mówi „auto”, ty – „auto jedzie”.
  • Zostawiaj czas na odpowiedź – policz w myślach do pięciu, zanim sama się odezwiesz.
  • Przy książeczkach pytaj „gdzie jest…?”, bo pokazać dziecku łatwiej niż nazwać.
  • Śpiewaj piosenki z pokazywaniem – ruch pomaga zapamiętywać słowa.

Dziewiętnastomiesięczne dziecko lubi być w pobliżu innych dzieci, ale bawi się raczej obok nich niż z nimi. Ta tak zwana zabawa równoległa jest w tym wieku typowa. Wobec nowych osób maluch bywa nieśmiały i potrzebuje chwili, by się oswoić.

Rozbieranie i schody za rękę

  • Zdejmuje skarpetki, czapkę, czasem buty na rzepy – ubieranie przyjdzie później.
  • Wchodzi po schodach, trzymając się poręczy albo twojej dłoni i dostawiając nogę do nogi.
  • Ciągnie zabawkę na sznurku, oglądając się za siebie.
  • Bazgrze energicznie, czasem okrężnymi ruchami.
  • Nakłada kółka na drążek piramidki i wkłada kształty do sortera.

Wczesne pobudki

Łączna potrzeba snu w tym wieku to około 11–14 godzin na dobę, ale rodziców częściej niż długość snu męczy godzina pobudki. Jeśli dziecko wstaje o piątej, sprawdź kilka rzeczy:

  • czy rano w pokoju jest naprawdę ciemno – pierwsze promienie słońca budzą łatwo;
  • czy maluch nie kładzie się zbyt późno – wbrew intuicji przemęczenie często skraca sen nad ranem;
  • czy drzemka nie jest za długa albo za późna, przez co wieczorem trudno zasnąć.

Ustal godzinę, przed którą dzień się nie zaczyna. Do tego czasu w pokoju jest cicho i ciemno, a ty spokojnie przytulasz.

Słodycze, soki i przekąski

  • Dziecko do drugich urodzin nie potrzebuje słodyczy ani słodzonych napojów – im później pozna smak cukru, tym lepiej dla zębów i nawyków.
  • Owoc w całości jest lepszy niż sok, bo ma błonnik i syci. Jeśli dajesz sok, to rzadko, w małej ilości i z kubka.
  • Przekąski planuj jak małe posiłki: kromka pieczywa z pastą, jogurt naturalny z owocem, ugotowane warzywa.
  • Nie nagradzaj jedzeniem i nie pocieszaj słodyczą – taki nawyk łatwo zostaje na lata.
  • Czytaj skład produktów „dla dzieci”, bo niektóre zawierają sporo cukru.

Wizyty: przegląd książeczki i grypa

W dziewiętnastym miesiącu nie ma obowiązkowych szczepień. To dobry moment, by przejrzeć książeczkę zdrowia i sprawdzić, czy niczego nie brakuje – zaległą dawkę pediatra wpisze w plan uzupełnienia. W sezonie jesienno-zimowym zapytaj o szczepienie przeciw grypie, zalecane od 6. miesiąca życia. Dziecko szczepione na grypę pierwszy raz w życiu dostaje dwie dawki w odstępie 4 tygodni, a w kolejnych sezonach już jedną.

Ekran: ty jesteś lepszą bajką

Według WHO dziecko w drugim roku życia nie powinno spędzać czasu przed ekranem. Nie chodzi o to, by mieć wyrzuty sumienia z powodu każdej minuty, ale o to, co ekran zabiera.

  • Mowa rozwija się w rozmowie: bajka nie odpowie na „co to?”, a ty tak.
  • Telewizor włączony w tle też odciąga uwagę – i dziecka, i dorosłych.
  • Rozmowa wideo z dziadkami to co innego niż oglądanie filmików, bo jest w niej kontakt i odpowiedź.
  • Telefon odłożony podczas posiłku i zabawy mówi maluchowi: jestem z tobą.

Zabawy na „co to?”

  • Pudełko niespodzianek: wyjmujcie po kolei łyżkę, piłkę, skarpetkę i nazywajcie je.
  • Album rodzinny: pokazujcie zdjęcia i mówcie, kto to jest.
  • Spacer z nazywaniem dźwięków: tramwaj, ptak, szczekający pies.

Kiedy skonsultować z pediatrą

  • w ostatnich miesiącach dziecku nie przybyło żadnych nowych słów;
  • nie rozumie prostych zdań bez pokazywania;
  • nie wskazuje rzeczy i nie przynosi ich, żeby ci pokazać;
  • nie interesuje się innymi dziećmi ani dorosłymi;
  • wciąż nie chodzi samo albo często się przewraca;
  • przestało używać słów, gestów lub umiejętności, które miało.

Pozostałe miesiące

Informacje są ogólne. O mowie i rozwoju twojego dziecka najlepiej porozmawiać z pediatrą.