21. tydzień ciąży – położna POZ, toksoplazmoza i silniejsze ruchy

Od 21. tygodnia ciąży przysługują ci regularne spotkania z położną POZ. Dziecko waży około 360 g. Kiedy powtórzyć test na toksoplazmozę i jak obserwować ruchy.

Ten tydzień otwiera nowy rozdział opieki. Od 21. tygodnia, w ramach NFZ, możesz regularnie spotykać się z położną podstawowej opieki zdrowotnej – w gabinecie albo w domu. To osoba, która przeprowadzi cię przez resztę ciąży, przygotuje do porodu i zajmie się wami po powrocie ze szpitala.

W karcie ciąży dwudziesty pierwszy tydzień zapisuje się jako 20+0–20+6. Pierwszy dzień, 20+0, to dokładna połowa ciąży liczonej do terminu. Trwa II trymestr i piąty miesiąc.

Marchewka, która coraz mocniej kopie

Dziecko mierzy teraz około 27 cm od głowy do pięt i waży mniej więcej 360 g – jak duża marchew. Rośnie szybciej na długość niż na wadze, dlatego wciąż jest szczupłe, a skóra lekko pomarszczona. Na głowie przybywa włosków, widać już brwi i rzęsy. Układ pokarmowy ćwiczy: dziecko połyka płyn owodniowy, a jelita wchłaniają z niego wodę. Kopnięcia są na tyle silne, że czasem widać je przez skórę brzucha, a partner może je poczuć, przykładając dłoń.

Co czujesz

Ruchy dziecka są już wyraźne u większości kobiet, nawet w pierwszej ciąży. Mogą pojawić się nowe dolegliwości: ból w dole pleców, zgaga, nocne skurcze nóg, żylaki i obrzęki stóp pod koniec dnia. Rosnący brzuch zmienia sposób chodzenia i siadania. Niektóre kobiety mają też bezbolesne, krótkie stwardnienia brzucha, które mijają po zmianie pozycji.

Położna POZ – co ci przysługuje

Według NFZ edukacja przedporodowa z położną POZ wygląda tak:

Okres ciąży Spotkania
od 21. do 31. tygodnia raz w tygodniu, maksymalnie 10 wizyt
od 32. tygodnia do porodu dwa razy w tygodniu, maksymalnie 16 wizyt

Razem to do 26 spotkań w dogodnych dla was terminach, niezależnie od tego, czy chodzisz do szkoły rodzenia. Edukację zaczyna się już na początku ciąży, a regularne spotkania z położną POZ przysługują właśnie od tego tygodnia. Położna omówi z tobą m.in. przebieg porodu, oddychanie, karmienie piersią, pielęgnację noworodka i połóg. Jeśli wybierzesz położną w swojej przychodni POZ, złożysz u niej deklarację wyboru. Jeśli nie korzystasz z jej opieki, lekarz prowadzący powinien ponownie skierować cię do położnej między 21. a 26. tygodniem.

Badania od 21. do 26. tygodnia

Standard opieki okołoporodowej przewiduje w tym okresie wizytę z oceną czynności serca płodu, pomiarem ciśnienia i masy ciała, oceną ryzyka ciążowego i edukacją. Z badań:

  • badanie ogólne moczu,
  • toksoplazmoza (IgG i IgM) – tylko u kobiet, które w I trymestrze miały wynik ujemny, czyli nie mają odporności. Jeśli masz przeciwciała IgG sprzed ciąży lub z jej początku, nie musisz powtarzać badania.

USG połówkowe można jeszcze wykonać do 22+6, jeśli termin się przesunął.

Szczepienia – co teraz, a co później

Przeciw grypie i COVID-19 możesz zaszczepić się w każdym trymestrze. Dwa kolejne szczepienia przyjdą w następnych tygodniach. Szczepienie przeciw krztuścowi zaleca się od ukończenia 27. do 36. tygodnia. Przeciw RSV szczepi się jedną dawką między 24. a 36. tygodniem, najlepiej między 32. a 36., zwłaszcza gdy poród wypada między wrześniem a kwietniem. Między tymi dwoma szczepieniami zaleca się zwykle dwutygodniowy odstęp, choć lekarz może zdecydować inaczej.

Porady na ten tydzień

  • Umów pierwsze spotkanie z położną i przygotuj listę tematów, które cię najbardziej niepokoją.
  • Poznaj ruchy swojego dziecka. Zauważ, o jakich porach jest najbardziej aktywne. Później ta wiedza pomoże ci szybciej zauważyć zmianę.
  • Zaproś partnera do rozmowy z położną. Edukacja przedporodowa jest przeznaczona także dla ojca dziecka albo innej bliskiej osoby.
  • Przy żylakach i obrzękach unoś nogi, unikaj gorących kąpieli i zapytaj o rajstopy uciskowe.
  • Toksoplazmoza: jeśli nie masz odporności, wciąż myj warzywa, jedz dobrze wypieczone mięso i nie sprzątaj kuwety kota.

Niepokojące objawy – nie czekaj

  • ruchy wyraźnie słabsze albo inne niż zwykle, jeśli czułaś je już regularnie – zadzwoń do lekarza lub jedź do szpitala, nie odkładaj tego do jutra,
  • silny ból głowy z mroczkami, ból w nadbrzuszu albo nagły obrzęk twarzy i dłoni – to możliwe objawy stanu przedrzucawkowego, który wymaga pilnej kontroli ciśnienia,
  • regularne skurcze, sączenie płynu lub krwawienie – przed 37. tygodniem mogą zapowiadać poród przedwczesny,
  • bolesny, jednostronny obrzęk łydki – w ciąży łatwiej o zakrzepicę żył głębokich.

Dalej i wcześniej

Informacje są ogólne i nie zastępują porady lekarza ani położnej.