Diabeł w tarocie nie straszy, tylko nazywa nawyki i zależności. Znaczenie prosto i odwrócone, w uczuciach i w pracy, tak czy nie oraz historia karty XV.
„Jeszcze tylko jeden odcinek” – mówisz o północy, a rano budzik dzwoni bezlitośnie i znowu jesteś na siebie zła. Właśnie takie pętle opisuje karta XV. Diabeł wygląda groźnie, ale w tarocie nie zapowiada kłopotów: działa raczej jak lusterko, w którym widać przyzwyczajenie, relację albo pragnienie trzymające nas mocniej, niż byśmy chciały. Dobra wiadomość kryje się w samym obrazie, bo łańcuchy na tej karcie da się zdjąć.
| Karta | Diabeł |
|---|---|
| Arkana | Wielkie Arkana, karta XV |
| Astrologia (Złoty Brzask) | znak Koziorożec |
| Litera hebrajska | ajin |
| Prosto | nawyk, przywiązanie, pokusa, namiętność, uleganie |
| Odwrócona | uwolnienie, odzyskana kontrola, nazwanie problemu, luźniejszy łańcuch |
| Tak czy nie | raczej nie |
Obraz i symbolika
W talii Rider-Waite-Smith na ciemnym tle przycupnęła rogata postać o skrzydłach nietoperza. Siedzi na czarnym bloku jak na niskim tronie, prawą dłoń unosi w górę, a w lewej trzyma pochodnię zwróconą płomieniem ku ziemi. Na czole, między rogami, ma odwrócony pentagram. Do bloku przymocowano pierścień, od którego biegną łańcuchy do szyi dwojga nagich ludzi, kobiety i mężczyzny. Oboje mają małe rogi i ogony: u niej zakończony kiścią winogron, u niego płomieniem.
Najważniejszy szczegół łatwo przeoczyć. Obręcze łańcuchów wiszą na szyjach luźno, więc każde z dwojga mogłoby je zdjąć, gdyby tylko podniosło ręce. Para przypomina tę z karty Kochankowie, ale zamiast anioła nad nimi siedzi rogaty strażnik, a zamiast wyboru jest przyzwyczajenie. Uniesiona dłoń bywa czytana jako odwrotność błogosławieństwa, którego udziela Kapłan, a pochodnia skierowana w dół jako energia spalana na to, co doraźne.
Złoty Brzask przypisał karcie Koziorożca, znak z rogami kozła, rządzony przez Saturna. Dlatego Diabeł mówi nie tylko o pokusach, lecz także o przywiązaniu do statusu, pieniędzy i obowiązku. Litera ajin znaczy po hebrajsku „oko”, co dobrze pasuje do karty, która każe przyjrzeć się temu, co nas trzyma.
Znaczenie proste
Diabeł w pozycji prostej nazywa to, co od dawna wiesz, ale omijasz wzrokiem. Może to być telefon, po który sięgasz co kilka minut, zakupy na poprawę humoru albo znajomość, z której wychodzisz zmęczona, a i tak do niej wracasz. Karta nie moralizuje. Pokazuje mechanizm: chwilowa przyjemność albo poczucie bezpieczeństwa w zamian za kawałek wolności.
Druga strona Diabła jest mniej oczywista. To także karta zmysłowości, namiętności i zwykłego ziemskiego apetytu na życie. Dobre jedzenie, pożądanie czy ambicja to część człowieka, a kłopot zaczyna się dopiero wtedy, gdy przestajesz wybierać i tylko reagujesz. Pytanie tej karty nie brzmi więc „co robię źle?”, tylko „kto tu właściwie decyduje?”.
Znaczenie odwrócone
Odwrócony Diabeł często przynosi ulgę: łańcuch się luzuje. To dzień, w którym kasujesz z telefonu aplikację sklepu, wypisujesz się z newslettera z promocjami albo pierwszy raz mówisz szefowej, że w niedzielę nie odpiszesz na maile. Nawyk zostaje nazwany po imieniu, a od tego zaczyna się każda zmiana.
Bywa też zwrotem do wewnątrz. Wtedy oznacza wstyd, przez który ukrywasz przyzwyczajenie, albo zrywanie z czymś na siłę, z dnia na dzień, które kończy się powrotem do starego. Taki układ zachęca do małych kroków.
Diabeł w miłości
Osobie wolnej Diabeł zapowiada silne przyciąganie: chemię, której trudno się oprzeć, i znajomość, w której więcej jest napięcia niż rozmów. Jeśli ciągle wracasz do kogoś, kto odzywa się tylko późnym wieczorem, karta delikatnie pyta, czego naprawdę szukasz.
W związku mówi o namiętności, ale też o zazdrości, kontrolowaniu i rutynie, która udaje bliskość. Para, która od lat spędza wieczory przy tym samym serialu, każde z telefonem w dłoni, może po prostu potrzebować wspólnej przygody. Odwrócony Diabeł w miłości oznacza wychodzenie z układu, który uwierał: rozmowę o granicach, powrót do własnych znajomych, czasem spokojne pożegnanie.
Diabeł w pracy
Zawodowo ta karta lubi pokazywać złotą klatkę. Dobra pensja w miejscu, które cię wyczerpuje, tytuł, z którego trudno zrezygnować, albo projekt, przy którym zostajesz po godzinach, bo boisz się, że bez ciebie wszystko się rozsypie. Diabeł bywa też kartą wielkiej ambicji i talentu do spraw materialnych, w końcu Koziorożec umie pracować. Chodzi tylko o to, żeby ambicja służyła tobie, a nie odwrotnie.
Odwrócony w pracy oznacza odzyskiwanie granic: wyciszone powiadomienia po osiemnastej, rozmowę o zakresie obowiązków, decyzję, że przestajesz brać na siebie cudze zadania. W nauce bywa sygnałem, by skończyć z odkładaniem wszystkiego na ostatnią noc i podzielić materiał na krótsze porcje.
Jak pracować z tą kartą
- Co robię niemal automatycznie, choć potem tego żałuję?
- Co dostaję w zamian za ten łańcuch – spokój, uznanie, przyjemność?
- Jaki jeden mały krok poluzowałby go już w tym tygodniu?
Tak czy nie?
Diabeł to raczej nie, zwłaszcza gdy pytasz o coś, co kusi, ale już raz cię zawiodło. Wyjątkiem są pytania o przyciąganie i namiętność: tu odpowiedź bywa twierdząca, choć z gwiazdką. Tarot to gra starych symboli, a nie wyrocznia, więc ostatnie słowo i tak należy do ciebie.
Z historii karty
Rogaty Diabeł z talii Rider-Waite-Smith ma bardzo konkretnego przodka. Nawiązuje do rysunku Bafometa, który w połowie XIX wieku opublikował w swojej książce Éliphas Lévi: skrzydlatej postaci z głową kozła, pentagramem na czole i pochodnią między rogami. Bafomet Léviego jedną rękę unosi, drugą opuszcza, a na jego przedramionach widnieją łacińskie słowa solve i coagula, czyli mniej więcej „rozpuść” i „zwiąż”. Ten sam gest góra–dół powtarza karta.
W tarocie marsylskim, gdzie karta nazywa się Le Diable, u stóp diabła stoją dwa mniejsze rogate stworki uwiązane do postumentu. W talii z 1909 roku zamieniły się w ludzką parę, co zmieniło wymowę obrazu: na łańcuchu nie siedzą już diabelskie sługi, tylko zwykli ludzie. Diabeł nie przychodzi więc po to, żeby straszyć, ale po to, żeby pokazać łańcuch, który można zdjąć własnymi rękami.
Karty obok
Poprzednia: Umiarkowanie · następna: Wieża · wszystkie Wielkie Arkana · tarot tak czy nie · tarot od podstaw
