Dwadzieścia dwie karty Wielkich Arkanów od Głupca po Świat: czym są atuty, skąd dwie numeracje Mocy i Sprawiedliwości i jak brzmi podróż Głupca w skrócie.
W renesansowej grze karta ze Słońcem albo z Księżycem miała prosty przywilej: biła każdą kartę zwykłego koloru, nawet króla. Z tych kart-atutów, które Włosi nazywali trionfi, czyli triumfami, wyrosły Wielkie Arkana. Jest ich dwadzieścia dwie i każda ma własne imię, numer i scenę. W odczycie zajmują się sprawami większego kalibru niż spóźniony autobus: wyborem drogi, końcem jednego rozdziału, odwagą, żeby zacząć następny.
Od atutu do tajemnicy
Przez większą część swojej historii atuty były po prostu najmocniejszymi kartami przy stole. Wszystko zmieniło się pod koniec XVIII wieku, kiedy francuski uczony Court de Gébelin dopatrzył się w nich egipskiej księgi mądrości. Z tego sposobu myślenia wyrosła później nazwa „arkana”, od łacińskiego arcanum, czyli tajemnica: okultyści byli przekonani, że w obrazkach ktoś ukrył sekretną naukę.
W połowie XIX wieku Éliphas Lévi zwrócił uwagę, że atutów jest dokładnie tyle, ile liter w alfabecie hebrajskim, i przypisał każdej karcie jedną literę. Złoty Brzask dołożył do tego astrologię według bardzo regularnego klucza. Trzy karty dostały żywioły: Głupiec Powietrze, Wisielec Wodę, a Sąd Ostateczny Ogień. Siedem kart dostało planety, od Merkurego Maga po Saturna Świata, a pozostałe dwanaście znaki zodiaku, od Cesarza z Baranem po Księżyc z Rybami. Literę i astrologię każdej karty pokazujemy w tabeli „w skrócie” na jej stronie, a o samych planetach więcej przeczytasz w opisie planet władców znaków.
Numeracja: dwie tradycje
Atuty noszą numery rzymskie od I do XXI. Głupiec jest wyjątkiem: w tarocie marsylskim, gdzie nazywa się Le Mat, nie ma numeru wcale, a w talii Rider-Waite-Smith otwiera całą serię jako zero.
Najwięcej pytań budzą dwie karty ze środka. W tarocie marsylskim Sprawiedliwość stoi na ósmym miejscu, a Moc na jedenastym. Złoty Brzask zamienił je ze sobą, bo przypisał Mocy znak Lwa, a Sprawiedliwości znak Wagi i chciał, żeby atuty szły w tej samej kolejności co zodiak. Talia z 1909 roku przyjęła ten porządek, a za nią poszło wiele talii wydanych później. Jeśli na półce masz talię marsylską obok talii Rider-Waite-Smith, nie szukaj błędu w druku: obie numeracje mają swoją długą tradycję, a obraz kobiety z lwem i postaci z wagą pozostaje ten sam.
Różnią się też imiona. W tarocie marsylskim Mag jest kuglarzem (Le Bateleur), Kapłanka Papieżycą, Wieża nosi nazwę La Maison Dieu, a karta XIII w ogóle nie ma podpisu. Talia Thoth poszła jeszcze dalej i przemianowała między innymi Umiarkowanie na Sztukę, Sąd Ostateczny na Eon, a Świat na Wszechświat.
Podróż Głupca
Wielu czytających układa atuty w jedną opowieść, której bohaterem jest karta zero. To sposób patrzenia, a nie reguła z dawnych ksiąg, ale bardzo pomaga zapamiętać kolejność. Wygodnie jest podzielić ją na trzy odcinki po siedem kart, a Głupca potraktować jak wędrowca, który przez nie przechodzi.
Pierwsze spotkania (I–VII). Głupiec rusza z tobołkiem i najpierw trafia na nauczycieli. Mag pokazuje mu, że wszystkie potrzebne narzędzia leżą już na stole, Kapłanka uczy słuchać ciszy, a Cesarzowa i Cesarz są jak dwoje rodziców: jedna daje ciepło i obfitość, drugi granice i plan. Kapłan wprowadza go w zwyczaje wspólnoty. Przy Kochankach po raz pierwszy musi wybrać sam, a w Rydwanie wyjeżdża w świat jako ktoś, kto zna swój kierunek.
Lekcje w środku drogi (VIII–XIV). Teraz najtrudniejszy przeciwnik siedzi w środku. Moc uczy, że z własnym lwem lepiej się zaprzyjaźnić, niż go poskramiać, a Pustelnik zabiera wędrowca na samotny spacer z latarnią. Koło Fortuny przypomina, że raz jest się na górze, raz na dole, a Sprawiedliwość podsuwa uczciwy rachunek. Wisielec odwraca świat do góry nogami, Śmierć zamyka stary rozdział, a Umiarkowanie cierpliwie miesza to, co zostało, w nową całość.
Cień i światło (XV–XXI). Ostatni odcinek prowadzi przez to, z czym najtrudniej się rozstać. Diabeł pokazuje przywiązania, które trzymają mocniej, niż chcielibyśmy przyznać, a Wieża burzy to, co stało na kiepskim fundamencie. Po burzy przychodzi Gwiazda z cichą nadzieją, potem Księżyc z mgłą snów i wątpliwości, aż wreszcie Słońce wynagradza drogę jasnym dniem. Sąd Ostateczny budzi wędrowca wezwaniem, którego nie da się przespać, a Świat zamyka krąg tańcem. Potem Głupiec znów staje na krawędzi skały, tylko bogatszy o całą podróż.
Ta opowieść przydaje się przy rozkładach. Gdy wypada kilka atutów naraz, ich miejsce w podróży podpowiada, czy sprawa jest dopiero na etapie pierwszych nauczycieli, czy w środku pracy nad sobą, czy bliżej finału. Jak łączyć karty w jeden odczyt, podpowiada poradnik jak czytać tarota, a gotowe układy na takie sytuacje opisuje przegląd rozkładów.
Wszystkie Wielkie Arkana
Numery w tabeli podajemy według talii Rider-Waite-Smith, z hasłami dla karty prostej i odwróconej.
| Nr | Karta | Prosto | Odwrócona |
|---|---|---|---|
| 0 | Głupiec | nowy początek, spontaniczność, zaufanie, lekkość, przygoda | lekkomyślność, brak przygotowania, zawahanie, ucieczka |
| I | Mag | sprawczość, umiejętności, koncentracja, inicjatywa, zaradność | rozproszenie, blef, niewykorzystany talent, manipulacja |
| II | Kapłanka | intuicja, cisza, wiedza wewnętrzna, tajemnica, cierpliwość | zagłuszone przeczucia, sekrety, zamknięcie w sobie, chłód |
| III | Cesarzowa | obfitość, troska, zmysłowość, twórczość, rozkwit | zaniedbanie siebie, nadopiekuńczość, twórcza blokada, przesyt |
| IV | Cesarz | porządek, stabilność, odpowiedzialność, autorytet, plan | sztywność, nadmierna kontrola, upór, chaos |
| V | Kapłan | tradycja, nauka, wspólnota, zasady, mentor | bunt, ślepe schematy, dogmatyzm, własna droga |
| VI | Kochankowie | miłość, wybór, wartości, bliskość, porozumienie | rozdarcie, niezgoda, unikanie decyzji, brak równowagi |
| VII | Rydwan | determinacja, kierunek, panowanie nad sobą, zwycięstwo, ruch | utrata kontroli, rozproszone siły, pęd bez celu, opór |
| VIII | Moc | łagodna siła, odwaga, cierpliwość, panowanie nad emocjami, wiara w siebie | zwątpienie w siebie, wybuchy złości, tłumienie emocji, zniechęcenie |
| IX | Pustelnik | namysł, samotność z wyboru, mądrość, szukanie sensu, przewodnik | izolacja, wycofanie, ucieczka od ludzi, lęk przed ciszą |
| X | Koło Fortuny | zmiana, dobra passa, nowy cykl, szczęśliwy zbieg okoliczności, przełom | opór wobec zmian, gorsza passa, powtarzanie schematów, utknięcie w miejscu |
| XI | Sprawiedliwość | uczciwość, równowaga, odpowiedzialność, jasna decyzja, prawda | nierówny podział, wymówki, stronniczość, unikanie konsekwencji |
| XII | Wisielec | pauza, nowa perspektywa, odpuszczenie, cierpliwość, poświęcenie | zastój, przeciąganie decyzji, niepotrzebne poświęcenie, opór |
| XIII | Śmierć | koniec etapu, przemiana, zamknięcie rozdziału, oczyszczenie, miejsce na nowe | opór przed zmianą, kurczowe trzymanie się, odkładanie pożegnań, stagnacja |
| XIV | Umiarkowanie | równowaga, złoty środek, cierpliwość, łączenie przeciwieństw, spokój | przesada, pośpiech, brak harmonii, skrajności, rozdrażnienie |
| XV | Diabeł | nawyk, przywiązanie, pokusa, namiętność, uleganie | uwolnienie, odzyskana kontrola, nazwanie problemu, luźniejszy łańcuch |
| XVI | Wieża | nagła zmiana, przełom, prawda wychodzi na jaw, oczyszczenie, olśnienie | odwlekana zmiana, wewnętrzny przewrót, łagodniejszy zwrot, opór przed nowym |
| XVII | Gwiazda | nadzieja, odnowa, spokój, inspiracja, zaufanie | zwątpienie, zniechęcenie, brak wiary w siebie, marzenia bez działania |
| XVIII | Księżyc | intuicja, niepewność, wyobraźnia, sny, złudzenia | rozwiane wątpliwości, ujawniony sekret, uspokojenie lęków, zagubienie |
| XIX | Słońce | radość, sukces, jasność, optymizm, ciepło | przygaszona radość, przesadny optymizm, chwilowe zachmurzenie, opóźniony sukces |
| XX | Sąd Ostateczny | przebudzenie, wezwanie, rozliczenie z przeszłością, odnowa, ważna decyzja | surowa samokrytyka, wahanie, przegapione wezwanie, rozpamiętywanie |
| XXI | Świat | spełnienie, domknięcie, całość, podróż, osiągnięty cel | niedokończone sprawy, brak domknięcia, ostatni krok, odkładany finał |
Dwadzieścia dwie karty to dwadzieścia dwa rozdziały jednej historii, a każdy z nich zaczyna się od kroku, na który kiedyś odważył się Głupiec.
