Wielkie Arkana tarota – 22 atuty, numeracja i podróż Głupca

Dwadzieścia dwie karty Wielkich Arkanów od Głupca po Świat: czym są atuty, skąd dwie numeracje Mocy i Sprawiedliwości i jak brzmi podróż Głupca w skrócie.

W renesansowej grze karta ze Słońcem albo z Księżycem miała prosty przywilej: biła każdą kartę zwykłego koloru, nawet króla. Z tych kart-atutów, które Włosi nazywali trionfi, czyli triumfami, wyrosły Wielkie Arkana. Jest ich dwadzieścia dwie i każda ma własne imię, numer i scenę. W odczycie zajmują się sprawami większego kalibru niż spóźniony autobus: wyborem drogi, końcem jednego rozdziału, odwagą, żeby zacząć następny.

Od atutu do tajemnicy

Przez większą część swojej historii atuty były po prostu najmocniejszymi kartami przy stole. Wszystko zmieniło się pod koniec XVIII wieku, kiedy francuski uczony Court de Gébelin dopatrzył się w nich egipskiej księgi mądrości. Z tego sposobu myślenia wyrosła później nazwa „arkana”, od łacińskiego arcanum, czyli tajemnica: okultyści byli przekonani, że w obrazkach ktoś ukrył sekretną naukę.

W połowie XIX wieku Éliphas Lévi zwrócił uwagę, że atutów jest dokładnie tyle, ile liter w alfabecie hebrajskim, i przypisał każdej karcie jedną literę. Złoty Brzask dołożył do tego astrologię według bardzo regularnego klucza. Trzy karty dostały żywioły: Głupiec Powietrze, Wisielec Wodę, a Sąd Ostateczny Ogień. Siedem kart dostało planety, od Merkurego Maga po Saturna Świata, a pozostałe dwanaście znaki zodiaku, od Cesarza z Baranem po Księżyc z Rybami. Literę i astrologię każdej karty pokazujemy w tabeli „w skrócie” na jej stronie, a o samych planetach więcej przeczytasz w opisie planet władców znaków.

Numeracja: dwie tradycje

Atuty noszą numery rzymskie od I do XXI. Głupiec jest wyjątkiem: w tarocie marsylskim, gdzie nazywa się Le Mat, nie ma numeru wcale, a w talii Rider-Waite-Smith otwiera całą serię jako zero.

Najwięcej pytań budzą dwie karty ze środka. W tarocie marsylskim Sprawiedliwość stoi na ósmym miejscu, a Moc na jedenastym. Złoty Brzask zamienił je ze sobą, bo przypisał Mocy znak Lwa, a Sprawiedliwości znak Wagi i chciał, żeby atuty szły w tej samej kolejności co zodiak. Talia z 1909 roku przyjęła ten porządek, a za nią poszło wiele talii wydanych później. Jeśli na półce masz talię marsylską obok talii Rider-Waite-Smith, nie szukaj błędu w druku: obie numeracje mają swoją długą tradycję, a obraz kobiety z lwem i postaci z wagą pozostaje ten sam.

Różnią się też imiona. W tarocie marsylskim Mag jest kuglarzem (Le Bateleur), Kapłanka Papieżycą, Wieża nosi nazwę La Maison Dieu, a karta XIII w ogóle nie ma podpisu. Talia Thoth poszła jeszcze dalej i przemianowała między innymi Umiarkowanie na Sztukę, Sąd Ostateczny na Eon, a Świat na Wszechświat.

Podróż Głupca

Wielu czytających układa atuty w jedną opowieść, której bohaterem jest karta zero. To sposób patrzenia, a nie reguła z dawnych ksiąg, ale bardzo pomaga zapamiętać kolejność. Wygodnie jest podzielić ją na trzy odcinki po siedem kart, a Głupca potraktować jak wędrowca, który przez nie przechodzi.

Pierwsze spotkania (I–VII). Głupiec rusza z tobołkiem i najpierw trafia na nauczycieli. Mag pokazuje mu, że wszystkie potrzebne narzędzia leżą już na stole, Kapłanka uczy słuchać ciszy, a Cesarzowa i Cesarz są jak dwoje rodziców: jedna daje ciepło i obfitość, drugi granice i plan. Kapłan wprowadza go w zwyczaje wspólnoty. Przy Kochankach po raz pierwszy musi wybrać sam, a w Rydwanie wyjeżdża w świat jako ktoś, kto zna swój kierunek.

Lekcje w środku drogi (VIII–XIV). Teraz najtrudniejszy przeciwnik siedzi w środku. Moc uczy, że z własnym lwem lepiej się zaprzyjaźnić, niż go poskramiać, a Pustelnik zabiera wędrowca na samotny spacer z latarnią. Koło Fortuny przypomina, że raz jest się na górze, raz na dole, a Sprawiedliwość podsuwa uczciwy rachunek. Wisielec odwraca świat do góry nogami, Śmierć zamyka stary rozdział, a Umiarkowanie cierpliwie miesza to, co zostało, w nową całość.

Cień i światło (XV–XXI). Ostatni odcinek prowadzi przez to, z czym najtrudniej się rozstać. Diabeł pokazuje przywiązania, które trzymają mocniej, niż chcielibyśmy przyznać, a Wieża burzy to, co stało na kiepskim fundamencie. Po burzy przychodzi Gwiazda z cichą nadzieją, potem Księżyc z mgłą snów i wątpliwości, aż wreszcie Słońce wynagradza drogę jasnym dniem. Sąd Ostateczny budzi wędrowca wezwaniem, którego nie da się przespać, a Świat zamyka krąg tańcem. Potem Głupiec znów staje na krawędzi skały, tylko bogatszy o całą podróż.

Ta opowieść przydaje się przy rozkładach. Gdy wypada kilka atutów naraz, ich miejsce w podróży podpowiada, czy sprawa jest dopiero na etapie pierwszych nauczycieli, czy w środku pracy nad sobą, czy bliżej finału. Jak łączyć karty w jeden odczyt, podpowiada poradnik jak czytać tarota, a gotowe układy na takie sytuacje opisuje przegląd rozkładów.

Wszystkie Wielkie Arkana

Numery w tabeli podajemy według talii Rider-Waite-Smith, z hasłami dla karty prostej i odwróconej.

Nr Karta Prosto Odwrócona
0 Głupiec nowy początek, spontaniczność, zaufanie, lekkość, przygoda lekkomyślność, brak przygotowania, zawahanie, ucieczka
I Mag sprawczość, umiejętności, koncentracja, inicjatywa, zaradność rozproszenie, blef, niewykorzystany talent, manipulacja
II Kapłanka intuicja, cisza, wiedza wewnętrzna, tajemnica, cierpliwość zagłuszone przeczucia, sekrety, zamknięcie w sobie, chłód
III Cesarzowa obfitość, troska, zmysłowość, twórczość, rozkwit zaniedbanie siebie, nadopiekuńczość, twórcza blokada, przesyt
IV Cesarz porządek, stabilność, odpowiedzialność, autorytet, plan sztywność, nadmierna kontrola, upór, chaos
V Kapłan tradycja, nauka, wspólnota, zasady, mentor bunt, ślepe schematy, dogmatyzm, własna droga
VI Kochankowie miłość, wybór, wartości, bliskość, porozumienie rozdarcie, niezgoda, unikanie decyzji, brak równowagi
VII Rydwan determinacja, kierunek, panowanie nad sobą, zwycięstwo, ruch utrata kontroli, rozproszone siły, pęd bez celu, opór
VIII Moc łagodna siła, odwaga, cierpliwość, panowanie nad emocjami, wiara w siebie zwątpienie w siebie, wybuchy złości, tłumienie emocji, zniechęcenie
IX Pustelnik namysł, samotność z wyboru, mądrość, szukanie sensu, przewodnik izolacja, wycofanie, ucieczka od ludzi, lęk przed ciszą
X Koło Fortuny zmiana, dobra passa, nowy cykl, szczęśliwy zbieg okoliczności, przełom opór wobec zmian, gorsza passa, powtarzanie schematów, utknięcie w miejscu
XI Sprawiedliwość uczciwość, równowaga, odpowiedzialność, jasna decyzja, prawda nierówny podział, wymówki, stronniczość, unikanie konsekwencji
XII Wisielec pauza, nowa perspektywa, odpuszczenie, cierpliwość, poświęcenie zastój, przeciąganie decyzji, niepotrzebne poświęcenie, opór
XIII Śmierć koniec etapu, przemiana, zamknięcie rozdziału, oczyszczenie, miejsce na nowe opór przed zmianą, kurczowe trzymanie się, odkładanie pożegnań, stagnacja
XIV Umiarkowanie równowaga, złoty środek, cierpliwość, łączenie przeciwieństw, spokój przesada, pośpiech, brak harmonii, skrajności, rozdrażnienie
XV Diabeł nawyk, przywiązanie, pokusa, namiętność, uleganie uwolnienie, odzyskana kontrola, nazwanie problemu, luźniejszy łańcuch
XVI Wieża nagła zmiana, przełom, prawda wychodzi na jaw, oczyszczenie, olśnienie odwlekana zmiana, wewnętrzny przewrót, łagodniejszy zwrot, opór przed nowym
XVII Gwiazda nadzieja, odnowa, spokój, inspiracja, zaufanie zwątpienie, zniechęcenie, brak wiary w siebie, marzenia bez działania
XVIII Księżyc intuicja, niepewność, wyobraźnia, sny, złudzenia rozwiane wątpliwości, ujawniony sekret, uspokojenie lęków, zagubienie
XIX Słońce radość, sukces, jasność, optymizm, ciepło przygaszona radość, przesadny optymizm, chwilowe zachmurzenie, opóźniony sukces
XX Sąd Ostateczny przebudzenie, wezwanie, rozliczenie z przeszłością, odnowa, ważna decyzja surowa samokrytyka, wahanie, przegapione wezwanie, rozpamiętywanie
XXI Świat spełnienie, domknięcie, całość, podróż, osiągnięty cel niedokończone sprawy, brak domknięcia, ostatni krok, odkładany finał

Dwadzieścia dwie karty to dwadzieścia dwa rozdziały jednej historii, a każdy z nich zaczyna się od kroku, na który kiedyś odważył się Głupiec.