Karmienie piersią a siatki centylowe WHO – skąd różnice w wadze

Dlaczego standardy WHO opisują wzrastanie dzieci karmionych piersią, czym było badanie MGRS i dlaczego dziecko na mleku modyfikowanym bywa wyżej na siatce.

Mama karmiąca piersią czasem słyszy, że jej czteromiesięczny synek „zwalnia”, a koleżanka z dzieckiem na mleku modyfikowanym chwali się kolejnym kilogramem. Za takimi porównaniami często nie stoi samo dziecko, tylko siatka centylowa – i to, na jakich dzieciach ją zbudowano.

Badanie, z którego powstały standardy WHO

Siatki WHO dla dzieci do 5 lat opublikowano w 2006 roku. Oparto je na Wieloośrodkowym Badaniu Referencyjnym Wzrastania (w skrócie MGRS), prowadzonym w latach 1997–2003 w sześciu krajach: Brazylii, Ghanie, Indiach, Norwegii, Omanie i Stanach Zjednoczonych. Wybrano do niego zdrowe dzieci z rodzin o dobrych warunkach życia, których mamy nie paliły, a przede wszystkim karmione zgodnie z zaleceniami:

  • wyłącznie lub głównie piersią przez co najmniej pierwsze 4 miesiące,
  • z wprowadzaniem innych pokarmów najpóźniej około 6. miesiąca,
  • z dalszym karmieniem piersią co najmniej do pierwszych urodzin.

Ważny wniosek z badania: dzieci z tak różnych krajów, jeśli miały zaspokojone potrzeby, rosły bardzo podobnie. Dlatego WHO przedstawia swoje siatki jako standard, czyli opis tego, jak zdrowe dziecko może rosnąć, a nie tylko jako zestawienie, jak rosną dzieci w jednym miejscu i czasie. Szczegóły metod opisuje strona WHO: Child growth standards

Dlaczego starsze siatki myliły mamy karmiące piersią

Wcześniej powszechnie używano siatek opartych na pomiarach dzieci amerykańskich, z których większość karmiono butelką. Dzieci karmione piersią rosną w pierwszych tygodniach bardzo dynamicznie, a mniej więcej od 3. miesiąca zwykle nieco wolniej niż karmione mlekiem modyfikowanym. Na dawnych siatkach wyglądało to tak, jakby między 3. a 6. miesiącem „spadały” w centylach. Niejedna mama słyszała wtedy radę, by dokarmiać, choć jej dziecko rosło zupełnie prawidłowo. Na siatkach WHO taki przebieg jest po prostu typowy.

Mleko modyfikowane a miejsce na siatce

Dzieci karmione mlekiem modyfikowanym po pierwszych miesiącach przybierają zwykle nieco szybciej i pod koniec pierwszego roku bywają cięższe od rówieśników karmionych piersią. Na siatce WHO mogą więc lekko przesuwać się w górę. Samo w sobie nie jest to powód do zmiany sposobu karmienia – pediatra patrzy na całą krzywą, na proporcję masy do długości i na samopoczucie dziecka.

WHO zaleca stosowanie swoich standardów u wszystkich dzieci, niezależnie od sposobu karmienia i pochodzenia. W polskich przychodniach spotkasz zarówno siatki WHO, jak i siatki polskie, zwłaszcza u starszych dzieci.

Kalkulator działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem.

Co to oznacza w praktyce

  • Porównuj dziecko z nim samym, a nie z synkiem czy córeczką koleżanki.
  • Zapytaj w przychodni, na której siatce zaznaczane są pomiary, i trzymaj się jednej.
  • Przy karmieniu piersią obserwuj też mokre pieluszki, aktywność dziecka i to, czy jest spokojne po jedzeniu, a nie tylko kilogramy.
  • Jeśli lekarz zaproponuje dokarmianie, zapytaj, na jakiej siatce oceniono przyrost, i poproś o wsparcie doradczyni laktacyjnej przy ustalaniu planu.
  • Pamiętaj, że w drugim półroczu tempo przybierania u wszystkich dzieci wyraźnie spada, niezależnie od mleka.

Zobacz także

Tekst ma charakter informacyjny. Przyrost masy twojego dziecka najlepiej omówić z pediatrą, położną albo doradczynią laktacyjną.