NIPT bada fragmenty DNA dziecka obecne we krwi mamy, zwykle od 10. tygodnia ciąży. Co wykrywa, czym różni się od testu PAPP-A i amniopunkcji, ile jest pewny.
NIPT to skrót od angielskiej nazwy nieinwazyjnego testu prenatalnego. Od mniej więcej 10. tygodnia ciąży w twojej krwi krążą drobne fragmenty DNA pochodzące z łożyska. Laboratorium analizuje je z próbki krwi pobranej z żyły – bez ryzyka dla ciąży – i ocenia, czy liczba chromosomów 21, 18 i 13 jest prawidłowa.
Co wykrywa NIPT
- trisomię 21 (zespół Downa) – z bardzo wysoką czułością, powyżej 99%,
- trisomie 18 i 13 – nieco mniej skutecznie, ale wciąż dokładniej niż test złożony,
- w rozszerzonych wersjach także nieprawidłową liczbę chromosomów płci i wybrane mikrodelecje – tu wiarygodność jest niższa, warto zapytać o nią przed badaniem,
- płeć dziecka, jeśli chcesz ją znać.
NIPT nie ocenia budowy dziecka. Wad serca, kręgosłupa czy ściany brzucha szuka się w USG, dlatego USG I trymestru i USG połówkowe są potrzebne także po prawidłowym wyniku NIPT.
Wynik to nadal badanie przesiewowe
DNA w twojej krwi pochodzi z łożyska, a łożysko nie zawsze ma dokładnie te same chromosomy co dziecko. Dlatego wynik „wysokie ryzyko” trzeba potwierdzić badaniem inwazyjnym – amniopunkcją albo biopsją kosmówki – zanim zapadną jakiekolwiek decyzje. Wynik prawidłowy z kolei bardzo dobrze uspokaja w kwestii trisomii, ale nie wyklucza innych, rzadszych chorób genetycznych.
Zdarza się też, że laboratorium nie wyda wyniku, bo we krwi jest za mało DNA dziecka – częściej we wczesnej ciąży i przy wyższej masie ciała mamy. Zwykle wystarczy powtórzyć pobranie po tygodniu lub dwóch.
Kiedy myśleć o NIPT
| Sytuacja | Rola NIPT |
|---|---|
| pośrednie ryzyko w teście złożonym | doprecyzowanie ryzyka bez zabiegu |
| wysokie ryzyko, ale chcesz uniknąć zabiegu | możliwość, choć nie zastępuje rozpoznania |
| prawidłowe badania, ale potrzebujesz większej pewności | dodatkowe badanie przesiewowe |
| ciąża bliźniacza | możliwy, ale z ograniczeniami – zapytaj o nie lekarza |
Koszt i skierowanie
Podstawą programu badań prenatalnych NFZ jest USG I trymestru z testem PAPP-A. NIPT najczęściej wykonuje się odpłatnie, dlatego zapytaj lekarza, czy w twojej sytuacji jest dostępny w ramach NFZ. Przed badaniem warto porozmawiać z lekarzem lub poradnią genetyczną o tym, co zrobisz z każdym możliwym wynikiem – to pomaga podjąć spokojną decyzję. Wynik przychodzi zwykle po kilku–kilkunastu dniach. Nawet przy prawidłowym wyniku NIPT nie rezygnuj z USG I trymestru w terminie 11+0–13+6 – to ono pokazuje przezierność karkową i budowę dziecka.
Zobacz także
Informacje są ogólne i nie zastępują porady lekarza, położnej ani pielęgniarki.
