Plama z jajka: białko ścina się w ciepłej wodzie, a żółtko to tłuszcz z barwnikiem. Jak spierać surowe i ugotowane jajko z bawełny, wełny, kanapy i skóry.
Jajko to dwie różne plamy w jednej. Białko jaja w ciepłej wodzie ścina się tak samo jak na patelni i wtedy wiąże się z włóknami na dobre. Żółtko to tłuszcz, lecytyna i żółte barwniki z grupy karotenoidów, które zostawiają cień nawet po zmyciu tłuszczu. Surowe jajko jest śliskie i łatwo się rozmazuje, jajecznica i jajko sadzone dokładają tłuszcz z patelni, a majonez – sporo oleju.
Najważniejsza zasada: tylko zimna woda, dopóki plama nie zniknie. Gorąca woda, suszarka czy żelazko mogą zamienić świeże, łatwe jajko w szklistą, sztywną plamę.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zbierz jajko łyżką albo tępym nożem. Surowe białko ściągaj jednym ruchem do góry, bo ciągnie się i rozmazuje.
- Płucz zimną wodą od spodu – naprawdę zimną, nie letnią.
- Przy żółtku wetrzyj kroplę płynu do naczyń, odczekaj i znów spłucz zimną wodą.
- Namocz bawełnę, len albo syntetyk na pół godziny w zimnej wodzie z proszkiem z enzymami.
- Nie wieszaj ubrania do wyschnięcia, dopóki plama jest widoczna.
Jak usunąć plamę z jajka z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Zimne płukanie, namaczanie w roztworze proszku z enzymami, potem pranie w temperaturze z metki. Żółty cień po żółtku usunie odplamiacz z aktywnym tlenem. |
| Bawełna kolorowa | Zimna woda, przy żółtku płyn do naczyń, potem namaczanie z enzymami. Jeśli cień został, wypierz z odplamiaczem tlenowym do kolorów. |
| Jeans | Zaschnięte białko na denimie tworzy sztywną skorupkę. Zmiękcz ją w zimnej wodzie, zdejmij miękką szczoteczką i wypierz spodnie z proszkiem z enzymami. |
| Wełna i jedwab | Te włókna są zbudowane z białka, więc enzymy z proszku „bio” uszkodzą je razem z plamą. Tylko zimna woda i płyn do wełny, dociskanie, a większe ślady – do pralni. |
| Syntetyki | Białko schodzi z poliestru łatwo w zimnej wodzie, żółtko – z płynem do naczyń. Pierz w 30–40°C i nie wyżej, dopóki plama nie zniknie. |
| Obrus | Wielkanocne śniadanie zostawia na obrusie żółtko, majonez i farbę z pisanek. Zbierz, spłucz zimną wodą, namocz w enzymach i dopiero potem pierz gorąco. |
| Tapicerka i dywan | Zbierz, nanieś ściereczką zimną wodę z płynem do naczyń i odsysaj. Nie używaj parownicy – para zetnie białko w głębi tapicerki. |
| Materac | Zbierz, przetrzyj ściereczką z zimną wodą i odrobiną płynu, potem czystą. Zostaw materac odkryty do wyschnięcia, bo stare białko w piance zaczyna brzydko pachnieć. |
| Skóra | Zetrzyj od razu wilgotną, chłodną ściereczką. Zaschnięte białko zmiękcz wilgotną szmatką przyłożoną na kilka minut, zbierz je i nałóż odżywkę. |
Zaschnięta plama z jajka
Zaschnięte jajko wygląda jak błyszcząca, sztywna łuska. Nie skrob go na sucho, bo poszarpiesz włókna. Namocz rzecz w zimnej wodzie z proszkiem z enzymami na kilka godzin albo na noc (bawełna, len, syntetyki), potem delikatnie przetrzyj miękką szczoteczką. Jeżeli białko zostało już ścięte w gorącej wodzie lub suszarce, enzymy zwykle i tak sobie poradzą, ale potrzeba dwóch, trzech namaczań. Żółty ślad po żółtku zostaw na koniec – na niego działa aktywny tlen, nie enzymy.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Zimna woda – płukanie i namaczanie, nigdy ciepła na początek.
- Proszek z enzymami – zawiera enzymy rozkładające białko jaja; do bawełny, lnu i syntetyków.
- Płyn do naczyń – na żółtko, majonez i tłuszcz z patelni.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na żółty cień karotenoidów.
- Mydło galasowe – na bawełniane ubranka z żółtkiem; natrzyj zwilżoną plamę, odczekaj i wypierz.
- Woda utleniona 3% – punktowo na białej bawełnie, gdy wszystko inne zawiodło.
Czego nie robić
- Nie płucz plamy ciepłą ani gorącą wodą – białko się zetnie.
- Nie przykładaj parownicy, żelazka ani suszarki do włosów na gorącym nawiewie.
- Nie zostawiaj plamy z surowego jajka na noc w koszu – zaczyna nieprzyjemnie pachnieć.
- Nie dawaj proszku z enzymami na wełniany sweter czy jedwab (jak prać wełnę, piszemy w poradniku pranie wełny i kaszmiru).
Bezpieczeństwo
Proszek z enzymami może podrażniać skórę, więc przy dłuższym spieraniu w roztworze włóż rękawiczki. Surowe jajko bywa źródłem bakterii, dlatego po zbieraniu plamy umyj ręce oraz ściereczki, którymi jej dotykałaś. Odplamiacza z aktywnym tlenem nie zamykaj w szczelnej butelce, a roztworów nie zostawiaj w misce tam, gdzie dosięgną ich dzieci. Odplamiacz tlenowy na kolorach sprawdź najpierw na szwie. Rzeczy z metką „tylko czyszczenie chemiczne” zbierz, osusz i zanieś do pralni, mówiąc, że to jajko – białko wymaga innego traktowania niż tłuszcz.
Zobacz też: plama z mleka, plama z krwi, w jakiej temperaturze prać.