Pranie wełny i kaszmiru – jak prać swetry, żeby się nie filcowały

Jak prać wełnę i kaszmir w pralce i ręcznie: do 30°C, jaki środek, dlaczego bez enzymów, jak suszyć sweter na płasko i chronić go przed molami w szafie.

Wełna i kaszmir to włókna zwierzęce zbudowane z keratyny, czyli tego samego białka, z którego są włosy. Każde włókno pokrywają drobne łuski. Ciepła woda, tarcie i nagła zmiana temperatury sprawiają, że łuski się rozchylają, zahaczają o siebie i już nie puszczają. Tak powstaje filc: sweter robi się mniejszy, grubszy i sztywny, a tego procesu nie da się w pełni odwrócić.

Wełny nie trzeba prać często. Włókno słabo chłonie zapachy, więc po dniu noszenia zwykle wystarczy przewiesić sweter na noc przez oparcie krzesła przy uchylonym oknie. Pierz go, gdy ma plamę, pachnie potem albo wypchał się w łokciach. Kaszmir noszony na bluzkę wytrzyma między praniami nawet kilkanaście wyjść.

Pralka czy ręcznie – co mówi metka

Na metce Co to znaczy dla swetra
Miska z dłonią tylko pranie ręczne, w letniej wodzie
Miska z liczbą 30 i dwiema kreskami pod spodem pralka, program do wełny lub bardzo delikatny, najwyżej 30°C
Przekreślona miska, kółko obok nie pierz w wodzie, oddaj sweter do pralni
Wełna z dodatkiem poliamidu lub akrylu filcuje się wolniej, ale temperatura i program zostają jak dla wełny
Dopisek, że wełna nadaje się do prania w pralce włókno ma fabryczne wykończenie przeciwfilcowe, mimo to tylko program do wełny

Jak prać sweter ręcznie

  1. Nalej do miski wody o temperaturze około 30°C, czyli letniej, a nie wyraźnie ciepłej.
  2. Rozpuść w niej płyn do wełny w dawce z opakowania, zanim włożysz sweter. Nierozpuszczony środek przykleja się do włókien i trudno go wypłukać.
  3. Zanurz sweter na lewej stronie i przez kilka minut delikatnie ściskaj go w dłoniach. Nie szoruj rękawa o rękaw i nie zostawiaj swetra w wodzie dłużej niż kwadrans.
  4. Płucz w czystej wodzie o tej samej temperaturze, aż przestanie się pienić. Przeskok z ciepłej wody do lodowatej filcuje wełnę prawie tak samo jak tarcie.
  5. Odciśnij sweter, przyciskając go do ścianki miski. Potem rozłóż go na dużym ręczniku, zwiń oba w rulon i dociśnij kolanem albo dłońmi – ręcznik wchłonie większość wody bez wykręcania włókien.
  6. Przełóż sweter na suchy ręcznik lub siatkową suszarkę i dłońmi nadaj mu kształt: wyrównaj ramiona, długość rękawów i ściągacze.

W pralce wybierz program do wełny albo ręczny, 30°C lub zimną wodę, i nie podnoś obrotów ponad to, co program ustawia sam. Swetry włóż do woreczka do prania, bez ręczników i jeansów, a po zakończeniu od razu je wyjmij.

Jaki środek do wełny i kaszmiru

  • Płyn do wełny ma odczyn obojętny lub lekko kwaśny i nie zawiera enzymów. To podstawowy wybór, także do kaszmiru.
  • Proszek z enzymami odpada. Enzymy rozkładające białko traktują keratynę jak plamę: włókno cienknie, a w kaszmirze pojawiają się prześwity i dziurki.
  • Odplamiacz z aktywnym tlenem i wybielacz chlorowy również nie. Chlor żółci wełnę i dosłownie ją rozpuszcza.
  • Płyn do płukania jest zbędny. Awaryjnie, gdy skończy się płyn do wełny, sprawdzi się łagodny szampon do włosów bez silikonów.

Plamę spierz punktowo letnią wodą z płynem do wełny, dociskając ściereczkę, a tłusty ślad – kroplą płynu do naczyń, spłukaną od razu.

Suszenie i ochrona przed molami

Sweter susz zawsze na płasko, z dala od kaloryfera i słońca. Na wieszaku mokra wełna wyciąga się pod własnym ciężarem, a ramiona wieszaka zostawiają na barkach wybrzuszenia. Suszarki bębnowej używaj tylko wtedy, gdy metka ma jej symbol.

Larwy mola odzieżowego żywią się keratyną i najchętniej wybierają rzeczy zabrudzone potem lub jedzeniem, leżące długo w ciemności. Dlatego:

  1. Na sezon chowaj tylko świeżo uprane swetry, złożone, w bawełnianych workach albo zamykanych pudełkach.
  2. Co miesiąc lub dwa wyjmij je, przejrzyj szwy i przewietrz.
  3. Lawenda i drewno cedrowe mogą zniechęcać dorosłe ćmy, ale nie zabiją larw, które już są w szafie.
  4. Gdy znajdziesz dziurki i drobne oprzędy, włóż sweter w szczelnym woreczku na tydzień do zamrażarki, potem wypierz, a półki odkurz, zaglądając w szczeliny.

Najczęstsze błędy

  • Wybór 40°C, bo „przecież to program do wełny” – większość swetrów znosi najwyżej 30°C.
  • Suszenie na kaloryferze, które usztywnia włókno i kurczy dzianinę.
  • Wieszanie mokrego swetra za ramiona.
  • Rozciąganie sfilcowanego swetra na siłę; jak próbować go ratować, opisujemy w poradniku skurczony sweter.
  • Golenie kulek maszynką do golenia zamiast specjalną golarką lub grzebieniem do swetrów.

Zobacz też: kulki na swetrach, pranie ręczne krok po kroku, symbole prania i temperatury, jak czytać skład tkaniny na metce.