Jedenaście pytań o sen: ile godzin spać, co dzieje się w fazie REM, kiedy lunatykujemy i jak długa powinna być drzemka. Sprawdź, ile wiesz o nocy.
Śpimy przez mniej więcej jedną trzecią życia, a wciąż wiemy o tym zaskakująco mało. Sen to nie wyłączenie mózgu, tylko kilka różnych stanów, które powtarzają się w ciągu nocy w cyklach, a każdy z nich ma swoje zadanie.
W quizie sprawdzisz, co dzieje się w fazie REM, kiedy jest najwięcej snu głębokiego i dlaczego wieczorny telefon tak rozbudza. Pytania dotyczą dorosłych i opierają się na ogólnej wiedzy o śnie. Uporczywa bezsenność albo chrapanie z przerwami w oddychaniu to temat na rozmowę z lekarzem.
{
"id": "sen",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Ile godzin snu na dobę zaleca się dorosłym do 65. roku życia?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "5–6 godzin",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "7–9 godzin",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "10–11 godzin",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Tyle, ile się da, im więcej, tym lepiej",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Większość zaleceń mówi o 7–9 godzinach. Regularny sen krótszy niż 7 godzin wiąże się z gorszą koncentracją i większym ryzykiem wielu chorób."
},
{
"pytanie": "Ile mniej więcej trwa jeden pełny cykl snu?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Około 20 minut",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 3 godzin",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 90 minut",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Całą noc, bez podziału",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "W ciągu nocy przechodzimy zwykle przez cztery do sześciu cykli. Każdy obejmuje sen płytki, głęboki i fazę REM."
},
{
"pytanie": "W której fazie snu marzenia senne są najbardziej wyraziste, a mięśnie ciała niemal sparaliżowane?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W fazie REM",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W fazie zasypiania",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W śnie głębokim",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W żadnej, mięśnie zawsze pracują tak samo",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "REM to skrót od angielskich słów oznaczających szybkie ruchy gałek ocznych. Bezwład mięśni chroni nas przed odgrywaniem snów."
},
{
"pytanie": "Kiedy w ciągu nocy mamy najwięcej snu głębokiego?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Tuż przed budzikiem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Równo przez całą noc",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W środku dnia, podczas drzemki",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W pierwszej części nocy",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Sen głęboki dominuje w pierwszych cyklach, a nad ranem wydłużają się fazy REM. Dlatego najbarwniejsze sny pamiętamy zwykle po porannym przebudzeniu."
},
{
"pytanie": "W jakiej fazie snu zdarza się zwykle lunatykowanie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W fazie REM, gdy śnimy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W śnie głębokim",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Wyłącznie podczas drzemek",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Tylko przy pełni księżyca",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Lunatykowanie wiąże się z niepełnym wybudzeniem ze snu głębokiego. W fazie REM ciało jest unieruchomione, więc trudno w niej chodzić."
},
{
"pytanie": "Który gruczoł wytwarza melatoninę, hormon ułatwiający zasypianie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Tarczyca",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Nadnercza",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Szyszynka",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Trzustka",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Szyszynka to mały gruczoł w mózgu, który wydziela melatoninę, gdy robi się ciemno. Światło dnia hamuje jej produkcję."
},
{
"pytanie": "Dlaczego telefon w łóżku utrudnia zasypianie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Nie utrudnia, to tylko mit",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo fale z telefonu podnoszą ciśnienie krwi u śpiącego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo ekran wysusza oczy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo jego światło hamuje wydzielanie melatoniny",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Mózg odczytuje jasne światło, szczególnie niebieskie, jako sygnał dnia. Do tego wciągające treści pobudzają, więc lepiej odłożyć telefon godzinę przed snem."
},
{
"pytanie": "Jak długa powinna być drzemka, żeby obudzić się wypoczętą, a nie rozbitą?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "10–20 minut",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Około godziny",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Dwie godziny",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Długość nie ma znaczenia",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Krótka drzemka kończy się, zanim wejdziemy w sen głęboki. Pobudka z głębokiego snu daje uczucie ciężkiej głowy, które jeszcze przez jakiś czas nie mija."
},
{
"pytanie": "Po ilu godzinach od wypicia kawy w organizmie zostaje mniej więcej połowa kofeiny?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Po 30 minutach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Po około 5 godzinach",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Po 24 godzinach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Po 2 dniach",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Średni okres półtrwania kofeiny u dorosłych to około pięć godzin, choć u różnych osób bywa krótszy lub dłuższy. Popołudniowa kawa wciąż może działać w nocy."
},
{
"pytanie": "Jak alkohol wieczorem wpływa na sen?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Pogłębia sen przez całą noc i wydłuża fazę snów",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Nie ma na sen żadnego wpływu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Ułatwia zaśnięcie, ale psuje drugą połowę nocy",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Sprawia, że śpimy krócej, ale za to głębiej",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Alkohol działa usypiająco, ale gdy organizm go rozkłada, sen staje się płytki, z częstszymi wybudzeniami i mniejszą ilością fazy REM."
},
{
"pytanie": "Jaka temperatura w sypialni najbardziej sprzyja dobremu snowi?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Około 24–26°C",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 18°C",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Około 12°C",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Im cieplej, tym lepiej",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Przed snem temperatura ciała naturalnie spada, a chłodne powietrze to ułatwia. Ciepła kołdra i chłodny pokój to dobre połączenie."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Sen wciąż cię zaskakuje",
"opis": "O śnie wiesz na razie niewiele, ale to dobra wiadomość, bo każda z odpowiedzi może coś zmienić w twoich nocach. Zacznij od najprostszego: chłodniejsza sypialnia i telefon odłożony przed snem. Efekty bywają widoczne już po tygodniu."
},
{
"od": 4,
"do": 6,
"tytul": "Wiesz, jak się wyspać",
"opis": "Ogólne zasady dobrego snu znasz, ale fazy i ich rola są dla ciebie mniej oczywiste. Tak odpowiada większość osób, bo o śnie myślimy dopiero wtedy, gdy go brakuje. Ciekawostki z wyjaśnień pomogą lepiej zrozumieć własne noce."
},
{
"od": 7,
"do": 9,
"tytul": "Znasz tajniki nocy",
"opis": "Rozumiesz, jak działa sen, od cykli po melatoninę. Wiesz też, dlaczego kawa po południu i lampka wina przed snem nie są dobrym pomysłem. Teraz zostaje tylko stosować tę wiedzę w praktyce."
},
{
"od": 10,
"do": 11,
"tytul": "Mistrzyni dobrego snu",
"opis": "Sen nie ma przed tobą tajemnic, nawet ten lunatyczny. Możesz spokojnie doradzać zmęczonym znajomym, jak się wyspać. Sprawdź jeszcze, czy jesteś skowronkiem, czy sową."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
11,
35,
40,
14
]
}
