Jedenaście pytań o zdrowie kobiet: cytologia, mammografia, zawał, kości, żelazo i witamina D. Sprawdź, ile wiesz o profilaktyce, zanim pójdziesz do lekarza.
Kobiety chodzą do lekarza częściej niż mężczyźni, a mimo to wiele z nas nie wie, które badania przysługują bezpłatnie i od jakiego wieku. Do tego krąży sporo mitów: że zawał to choroba mężczyzn, że o kości martwią się tylko babcie, a herbata do obiadu nikomu nie szkodzi.
Quiz sprawdza ogólną wiedzę o profilaktyce i nie zastępuje rozmowy z lekarzem. Zasady programów profilaktycznych potrafią się zmieniać, więc przed badaniem dobrze sprawdzić aktualne warunki w przychodni albo w NFZ. Po każdej odpowiedzi krótko wyjaśniamy, dlaczego właściwa jest właśnie ta.
{
"id": "zdrowie-kobiety",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Co ile lat kobieta w wieku 25–64 lat może zrobić bezpłatną cytologię w programie NFZ?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Co roku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Co 3 lata",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Co pół roku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Tylko raz, po 30. urodzinach",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Klasyczna cytologia w programie przysługuje raz na trzy lata. Od połowy 2025 roku program może też opierać się na teście HPV, który powtarza się co pięć lat."
},
{
"pytanie": "Od 2023 roku bezpłatna mammografia w programie NFZ przysługuje kobietom w wieku:",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "40–60 lat",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "50–69 lat",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "45–74 lata",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "od 35 lat, bez górnej granicy",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Badanie można zrobić raz na dwa lata, bez skierowania. Wcześniej program obejmował tylko kobiety od 50 do 69 lat."
},
{
"pytanie": "Który nowotwór złośliwy lekarze rozpoznają u Polek najczęściej?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Rak płuca",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Rak jelita grubego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Rak szyjki macicy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Rak piersi",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Rak piersi jest najczęstszy, ale najwięcej zgonów nowotworowych u kobiet powoduje rak płuca. Oba łatwiej leczyć, gdy wykryje się je wcześnie."
},
{
"pytanie": "Co jest najczęstszą przyczyną zgonów kobiet w Polsce?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Choroby serca i naczyń",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Nowotwory",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Wypadki komunikacyjne",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Choroby układu oddechowego",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Choroby układu krążenia, w tym zawał i udar, zabierają więcej kobiet niż nowotwory. Ryzyko wyraźnie rośnie po menopauzie."
},
{
"pytanie": "Które objawy zawału u kobiet częściej niż u mężczyzn bywają mylone z czymś niegroźnym?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Swędzenie skóry i katar",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Duszność, nudności, ból pleców lub żuchwy",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Gorączka i ból gardła",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Drętwienie palców u stóp i nagły ból obu kolan",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "U kobiet zawał częściej nie daje typowego, gniotącego bólu za mostkiem. Nagła duszność, nudności, ból pleców, szczęki albo nietypowe zmęczenie to powód, żeby zadzwonić pod 112."
},
{
"pytanie": "Co pomaga lepiej wchłonąć żelazo z kaszy, fasoli czy szpinaku?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Szklanka mleka do posiłku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Mocna herbata zaraz po obiedzie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Filiżanka kawy do deseru",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Papryka w tym samym daniu",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Witamina C z warzyw zwiększa wchłanianie żelaza z roślin. Herbata, kawa i duże ilości wapnia działają odwrotnie, więc lepiej pić je między posiłkami."
},
{
"pytanie": "Do mniej więcej którego roku życia budujemy szczytową masę kostną?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Do około 30.",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Do 18.",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do 45.",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do 60.",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Później kości powoli tracą masę, a po menopauzie ten proces przyspiesza. Im mocniejsze kości w młodości, tym mniejsze ryzyko osteoporozy."
},
{
"pytanie": "Dlaczego kobiety częściej niż mężczyźni chorują na zapalenie pęcherza?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Bo częściej marzną w spódnicach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo piją więcej kawy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo mają krótszą cewkę moczową",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Bo mają słabsze nerki",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Krótka cewka, położona blisko odbytu, ułatwia bakteriom dotarcie do pęcherza. Pomaga picie wody i oddawanie moczu po stosunku."
},
{
"pytanie": "Kiedy najlepiej samodzielnie badać piersi, jeśli masz miesiączki?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Tuż przed miesiączką",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kilka dni po miesiączce",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W trakcie miesiączki",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Raz w roku, najlepiej w dniu urodzin",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Przed miesiączką piersi bywają obrzmiałe i tkliwe, więc trudniej wyczuć zmiany. Kobiety po menopauzie mogą wybrać jeden stały dzień w miesiącu."
},
{
"pytanie": "Przed jakim nowotworem chroni przede wszystkim szczepienie przeciw HPV?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Przed rakiem jajnika",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Przed rakiem piersi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Przed rakiem tarczycy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Przed rakiem szyjki macicy",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Wirus HPV odpowiada za niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy. W Polsce dzieci od 9. do 14. roku życia mogą się zaszczepić bezpłatnie."
},
{
"pytanie": "Kiedy w Polsce skóra może wytworzyć dość witaminy D ze słońca?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Przez cały rok, wystarczy codzienny spacer w południe",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od października do marca",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Mniej więcej od maja do września, w środku dnia",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Tylko w lipcu i sierpniu, rano",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Słońce stoi wtedy dość wysoko, a skóra wytwarza witaminę D przy odsłoniętych rękach i nogach mniej więcej między 10 a 15. Jesienią i zimą lekarze zwykle zalecają suplementację."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Profilaktyka do nadrobienia",
"opis": "Wiele zasad profilaktyki jest dla ciebie nowością, ale właśnie po to jest ten quiz. Zapamiętaj choć dwie rzeczy: cytologię co trzy lata i mammografię od 45. roku życia. To najprostszy prezent, jaki możesz sobie zrobić."
},
{
"od": 4,
"do": 6,
"tytul": "Dbasz o siebie, ale nie o wszystko",
"opis": "Podstawy znasz, choć część faktów o sercu i kościach cię zaskoczyła. To częsty wynik, bo o profilaktyce mówi się głównie przy okazji kampanii. Wyjaśnienia przy pytaniach przydadzą się przy następnej wizycie u lekarza."
},
{
"od": 7,
"do": 9,
"tytul": "Świadoma pacjentka",
"opis": "Wiesz, jakie badania ci przysługują, i rozpoznajesz najczęstsze mity. Takiej wiedzy wielu kobietom brakuje, więc podziel się nią z mamą albo przyjaciółką. Do kompletu zabrakło naprawdę niewiele."
},
{
"od": 10,
"do": 11,
"tytul": "Zdrowie masz w małym palcu",
"opis": "Profilaktyka nie ma przed tobą tajemnic, od żelaza po objawy zawału. Pewnie to ty przypominasz bliskim o badaniach. Sprawdź się jeszcze w quizie o cyklu, tam też jest kilka niespodzianek."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
12,
36,
38,
14
]
}
