Stół wigilijny – jak nakryć, ile potraw i co postawić na środku

Stół wigilijny bez pomyłek: biały obrus i sianko, opłatek, dodatkowe nakrycie, liczba potraw, ustawienie talerzy i sztućców oraz dekoracje, które nie zawadzają.

Stół wigilijny ma w sobie coś z teatralnej sceny: każdy przedmiot coś znaczy, a goście od razu zauważą, jeśli czegoś zabraknie. Na szczęście zasady są proste i można je pogodzić zarówno z małym mieszkaniem, jak i z kolacją dla dwudziestu osób. Poniżej znajdziesz praktyczną listę – od obrusa po świecę – z krótkim wyjaśnieniem, skąd wziął się każdy element.

Obrus i sianko

Tradycyjny obrus wigilijny jest biały, lniany albo bawełniany. Biel kojarzy się z czystością i odświętnością, a len dobrze znosi pranie po plamach z barszczu. Pod obrus wkłada się garść siana – na pamiątkę żłobu w Betlejem, ale też jako ślad dawnych zwyczajów rolniczych. Więcej o tym przeczytasz na stronie o sianku pod obrusem. Jeśli boisz się o porysowany blat, włóż siano do płaskiej lnianej saszetki.

Na środku stołu

  • Opłatek na talerzyku albo na serwetce, często z gałązką świerku. Łamie się go przed kolacją.
  • Świeca – w wielu domach zapala się świecę, a od lat dziewięćdziesiątych także świecę Wigilijnego Dzieła Pomocy Dzieciom, którą parafie rozprowadzają w Adwencie.
  • Kompozycja z gałązek, szyszek i jabłek – niska, żeby goście widzieli się ponad nią.

Dodatkowe nakrycie

Przy stole zostawia się jedno wolne miejsce z talerzem, sztućcami i krzesłem. Tłumaczy się je na kilka sposobów: dla zbłąkanego wędrowca, dla nieobecnych i dla bliskich, którzy odeszli. Historia tego zwyczaju jest dłuższa, niż się wydaje – opowiada o niej strona o pustym talerzu.

Ile potraw

Najczęściej mówi się o dwunastu potrawach, co tłumaczy się liczbą apostołów albo miesięcy w roku. Etnografowie zwracają uwagę, że dawniej liczba dań była nieparzysta – siedem, dziewięć albo jedenaście – i miała zapewnić urodzaj. Nie musisz gotować dwunastu dań, żeby Wigilia była prawdziwa. Dobrym kompromisem jest pięć, siedem potraw i kompot, a resztę zastąpią rzeczy symboliczne: miseczka orzechów, suszone śliwki, jabłka. Przepisy znajdziesz w dziale przepisy na Boże Narodzenie.

Jak nakryć jedno miejsce

Element Gdzie stoi
talerz płytki na środku nakrycia, około 2 cm od krawędzi stołu
talerz głęboki lub bulionówka na płytkim, zdejmuje się go po zupie
widelce po lewej stronie, ten do ryby bliżej talerza, jeśli podajesz rybę jako drugie danie
nóż i łyżka po prawej, ostrze noża skierowane do talerza
łyżeczka do deseru nad talerzem, rączką w prawo
szklanka na kompot i kieliszek nad nożem, po prawej
serwetka na talerzu albo po lewej stronie widelców

Na Wigilię przydaje się też osobny talerzyk na ości i małe miseczki na zupę grzybową, jeśli podajesz dwie zupy.

Dekoracje, które nie przeszkadzają

Wybieraj ozdoby niskie i niepalne w pobliżu świec. Dobrze sprawdzają się suszone plastry pomarańczy, laski cynamonu, gałązki jodły w małych wazonach i kartoniki z imionami gości wycięte z szarego papieru. Instrukcje znajdziesz na stronach o naturalnych ozdobach i ozdobach z papieru. Na długim stole postaw dwie identyczne kompozycje zamiast jednej dużej – wtedy obie strony stołu mają podobny widok.

Przy stole z dziećmi i seniorami

Dzieci posadź blisko wyjścia z pokoju, żeby mogły odejść od stołu bez przeciskania się za krzesłami. Babci i dziadkowi zostaw miejsca z oparciem i blisko kuchni, jeśli lubią pomagać. Plastikowa podkładka pod talerz najmłodszego gościa uratuje lniany obrus przed burakiem, a szklanka z grubym dnem nie przewróci się przy pierwszym machnięciu ręką.

Dobrze nakryty stół nie musi być drogi. Wystarczy obrus, opłatek, wolne miejsce i światło świecy – resztę dopowiedzą ludzie, którzy przy nim usiądą.