Jak z pensji brutto powstaje netto: składki ZUS 13,71%, zdrowotna 9%, koszty, PIT-2 i zaliczka na podatek. Przykłady krok po kroku i kalkulator wynagrodzeń.
Kwota w umowie o pracę to wynagrodzenie brutto. Na konto trafia mniej – netto, czyli „na rękę” – bo pracodawca potrąca z pensji składki na ubezpieczenia społeczne, składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy. Poniżej wyjaśniamy po kolei, skąd biorą się te kwoty, a kalkulator przeliczy Twoją pensję.
Kalkulator działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem.
Krok 1: składki na ubezpieczenia społeczne
Z pensji brutto odchodzą składki: emerytalna 9,76%, rentowa 1,5% i chorobowa 2,45% – razem 13,71%. Drugie tyle składki emerytalnej i większą część rentowej płaci pracodawca z własnej kieszeni, ponad Twoje brutto. Gdy w ciągu roku Twoje zarobki przekroczą limit 30-krotności, składki emerytalnej i rentowej już się nie pobiera.
Krok 2: składka zdrowotna
Od kwoty po składkach ZUS liczy się składkę zdrowotną: 9%. Od 2022 r. nie zmniejsza ona podatku, więc w praktyce jest dodatkowym kosztem. Przy bardzo niskiej pensji jest obniżana tak, żeby nie przekroczyła podatku liczonego według dawnych zasad.
Krok 3: koszty uzyskania przychodu i podstawa
Od brutto odejmuje się składki ZUS i koszty uzyskania przychodu – zryczałtowane 250 zł miesięcznie albo 300 zł, jeśli mieszkasz w innej miejscowości niż ta, w której pracujesz. Wynik zaokrągla się do pełnych złotych – to podstawa opodatkowania.
Krok 4: zaliczka na podatek
Zaliczka to 12% podstawy (32% od części dochodu ponad 120 000 zł w roku) minus 300 zł kwoty zmniejszającej, jeśli złożyłaś PIT-2. Do 26. urodzin zaliczki nie ma, dopóki Twój przychód w roku nie przekroczy 85 528 zł (ulga dla młodych).
Przykład: 8000 zł brutto
| Składnik | Kwota |
|---|---|
| Brutto | 8000,00 zł |
| Składki ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa) | 1096,80 zł |
| Składka zdrowotna | 621,29 zł |
| Podstawa opodatkowania | 6653 zł |
| Zaliczka na podatek | 498 zł |
| Na rękę | 5783,91 zł |
Wyliczenie: stawki 2026–2027, w obu latach takie same. Z 8000 zł brutto na rękę zostaje około 72% – mniej więcej tyle samo proporcjonalnie zostaje przy większości pensji poniżej drugiego progu.
Płaca minimalna w kolejnych latach
| Rok | Płaca minimalna brutto | Na rękę | Składki ZUS | Zdrowotna | Zaliczka |
|---|---|---|---|---|---|
| 2026 | 4806 zł | 3605,85 zł | 658,91 zł | 373,24 zł | 168 zł |
| 2027 | 4950 zł | 3703,93 zł | 678,65 zł | 384,42 zł | 183 zł |
Co jeszcze może zmniejszyć albo zwiększyć wypłatę
- PPK – jeśli należysz do pracowniczego planu kapitałowego, odchodzi Twoja wpłata (zwykle 2% brutto), a wpłata pracodawcy jest dla Ciebie przychodem i zwiększa zaliczkę.
- Potrącenia – np. zajęcie komornicze albo składka związkowa.
- Dodatki – za nadgodziny, pracę w nocy, staż, premie. Są wliczane do brutto i tak samo oskładkowane.
- Zwolnienie lekarskie – za dni choroby dostajesz wynagrodzenie chorobowe zamiast pensji (zwykle 80%).
Kwoty na konkretny rok: kalkulator wynagrodzeń 2026, kalkulator wynagrodzeń 2027. Porównanie umów: umowa o pracę a zlecenie i dzieło.
Wyliczenia na tej stronie są orientacyjne – ostatecznie wynagrodzenie, zasiłek czy świadczenie liczy pracodawca, ZUS, urząd skarbowy albo gmina na podstawie Twoich dokumentów. Przepisy sprawdziłyśmy w listopadzie 2026 roku.
