Wynagrodzenie brutto i netto – z czego się składa pensja

Jak z pensji brutto powstaje netto: składki ZUS 13,71%, zdrowotna 9%, koszty, PIT-2 i zaliczka na podatek. Przykłady krok po kroku i kalkulator wynagrodzeń.

Kwota w umowie o pracę to wynagrodzenie brutto. Na konto trafia mniej – netto, czyli „na rękę” – bo pracodawca potrąca z pensji składki na ubezpieczenia społeczne, składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy. Poniżej wyjaśniamy po kolei, skąd biorą się te kwoty, a kalkulator przeliczy Twoją pensję.

Kalkulator działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem.

Krok 1: składki na ubezpieczenia społeczne

Z pensji brutto odchodzą składki: emerytalna 9,76%, rentowa 1,5% i chorobowa 2,45% – razem 13,71%. Drugie tyle składki emerytalnej i większą część rentowej płaci pracodawca z własnej kieszeni, ponad Twoje brutto. Gdy w ciągu roku Twoje zarobki przekroczą limit 30-krotności, składki emerytalnej i rentowej już się nie pobiera.

Krok 2: składka zdrowotna

Od kwoty po składkach ZUS liczy się składkę zdrowotną: 9%. Od 2022 r. nie zmniejsza ona podatku, więc w praktyce jest dodatkowym kosztem. Przy bardzo niskiej pensji jest obniżana tak, żeby nie przekroczyła podatku liczonego według dawnych zasad.

Krok 3: koszty uzyskania przychodu i podstawa

Od brutto odejmuje się składki ZUS i koszty uzyskania przychodu – zryczałtowane 250 zł miesięcznie albo 300 zł, jeśli mieszkasz w innej miejscowości niż ta, w której pracujesz. Wynik zaokrągla się do pełnych złotych – to podstawa opodatkowania.

Krok 4: zaliczka na podatek

Zaliczka to 12% podstawy (32% od części dochodu ponad 120 000 zł w roku) minus 300 zł kwoty zmniejszającej, jeśli złożyłaś PIT-2. Do 26. urodzin zaliczki nie ma, dopóki Twój przychód w roku nie przekroczy 85 528 zł (ulga dla młodych).

Przykład: 8000 zł brutto

Składnik Kwota
Brutto 8000,00 zł
Składki ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa) 1096,80 zł
Składka zdrowotna 621,29 zł
Podstawa opodatkowania 6653 zł
Zaliczka na podatek 498 zł
Na rękę 5783,91 zł

Wyliczenie: stawki 2026–2027, w obu latach takie same. Z 8000 zł brutto na rękę zostaje około 72% – mniej więcej tyle samo proporcjonalnie zostaje przy większości pensji poniżej drugiego progu.

Płaca minimalna w kolejnych latach

Rok Płaca minimalna brutto Na rękę Składki ZUS Zdrowotna Zaliczka
2026 4806 zł 3605,85 zł 658,91 zł 373,24 zł 168 zł
2027 4950 zł 3703,93 zł 678,65 zł 384,42 zł 183 zł

Co jeszcze może zmniejszyć albo zwiększyć wypłatę

  • PPK – jeśli należysz do pracowniczego planu kapitałowego, odchodzi Twoja wpłata (zwykle 2% brutto), a wpłata pracodawcy jest dla Ciebie przychodem i zwiększa zaliczkę.
  • Potrącenia – np. zajęcie komornicze albo składka związkowa.
  • Dodatki – za nadgodziny, pracę w nocy, staż, premie. Są wliczane do brutto i tak samo oskładkowane.
  • Zwolnienie lekarskie – za dni choroby dostajesz wynagrodzenie chorobowe zamiast pensji (zwykle 80%).

Kwoty na konkretny rok: kalkulator wynagrodzeń 2026, kalkulator wynagrodzeń 2027. Porównanie umów: umowa o pracę a zlecenie i dzieło.

Wyliczenia na tej stronie są orientacyjne – ostatecznie wynagrodzenie, zasiłek czy świadczenie liczy pracodawca, ZUS, urząd skarbowy albo gmina na podstawie Twoich dokumentów. Przepisy sprawdziłyśmy w listopadzie 2026 roku.