Badania przesiewowe noworodka – krew z pięty i 30 chorób

Krew z pięty pobiera się każdemu noworodkowi przed wypisem. Jakie choroby wykrywa program badań przesiewowych w Polsce, jak długo czeka się na wynik i co dalej.

W pierwszych dniach życia położna nakłuwa piętkę dziecka i nanosi kilka kropli krwi na specjalną bibułę. To badanie przesiewowe, które pozwala wykryć rzadkie choroby wrodzone, zanim dadzą jakiekolwiek objawy. Przy wielu z nich wczesne leczenie oznacza, że dziecko rozwija się zupełnie prawidłowo.

Jak wygląda pobranie

Krew pobiera się zwykle po upływie pierwszych dwóch dób życia, gdy dziecko już je – wtedy wyniki są najbardziej wiarygodne. Nakłucie trwa chwilę. Możesz w tym czasie trzymać dziecko w ramionach albo przystawić je do piersi, co pomaga mu przejść przez ukłucie spokojniej. Pobranie badania na bibułę standard opieki okołoporodowej wymienia wśród procedur wykonywanych u każdego noworodka na oddziale położniczym.

Co wykrywa program

Rządowy program badań przesiewowych noworodków na lata 2019–2026 obejmuje według Ministerstwa Zdrowia 30 chorób (stan z lutego 2026 r.):

Grupa Przykłady
choroby hormonalne wrodzona niedoczynność tarczycy, wrodzony przerost nadnerczy
wrodzone wady metabolizmu fenyloketonuria, deficyt biotynidazy i inne choroby wykrywane metodą spektrometrii mas
choroby genetyczne mukowiscydoza, rdzeniowy zanik mięśni (SMA)

Od 2025 r. trwa też pilotaż kolejnych badań: w kierunku ciężkiego złożonego niedoboru odporności (SCID), galaktozemii i czterech lizosomalnych chorób spichrzeniowych.

Wynik

Większość rodziców nigdy nie dostaje żadnej informacji o wyniku – i to jest dobra wiadomość. Laboratorium kontaktuje się z rodziną tylko wtedy, gdy wynik jest nieprawidłowy albo trzeba powtórzyć pobranie. Na wynik czeka się zwykle od kilku do kilkunastu dni, więc najczęściej przychodzi już po wypisie.

Prośba o ponowne pobranie nie oznacza choroby. Bywa, że krwi było za mało, dziecko urodziło się przedwcześnie, dostawało leki albo pobranie wypadło za wcześnie. Jeśli jednak dostaniesz taki telefon, zgłoś się możliwie szybko – przy niektórych chorobach liczą się dni.

Dlaczego to takie ważne

  • dziecko z wrodzoną niedoczynnością tarczycy dostaje hormon w tabletkach i rozwija się prawidłowo,
  • przy fenyloketonurii specjalna dieta chroni mózg przed uszkodzeniem,
  • przy SMA leczenie rozpoczęte przed pojawieniem się objawów daje najlepsze efekty,
  • przy mukowiscydozie wczesna opieka poprawia przyrost masy i pracę płuc.

Badanie a szczepienie przeciw gruźlicy

W związku z pilotażem badań w kierunku SCID Ministerstwo Zdrowia i Główny Inspektor Sanitarny przypomnieli w lutym 2026 r., że samo pobranie krwi nie jest powodem do odkładania szczepienia BCG. To samo zapisano w Programie Szczepień Ochronnych na rok 2027. Szczepienie odracza się, gdy w rodzinie rozpoznano ciężki złożony niedobór odporności.

Zobacz także

Informacje są ogólne i nie zastępują porady lekarza, położnej ani pielęgniarki.