Jedenaście pytań o noworodka: skala Apgar, pierwsza kupka, spadek wagi, żółtaczka, szczepienia, ciemiączko i bezpieczny sen. Quiz dla przyszłych rodziców.
Pierwsze tygodnie z noworodkiem to intensywna nauka. Dziecko kicha, czka, śpi po kilkanaście godzin na dobę, a w pieluszce pojawiają się rzeczy, które mogą zaskoczyć. Większość z nich jest zupełnie normalna, jeśli wie się, czego się spodziewać.
Quiz sprawdza ogólną wiedzę o pierwszych dniach i tygodniach życia dziecka. Nie zastępuje wizyt patronażowych położnej ani porad pediatry, którym zawsze warto zadać każde pytanie, nawet to, które wydaje się błahe.
{
"id": "noworodek",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Ile maksymalnie punktów może dostać dziecko w skali Apgar?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "5",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "10",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "12",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "20",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Ocenia się pięć cech: tętno, oddech, napięcie mięśni, reakcję na bodźce i kolor skóry, każdą od 0 do 2 punktów. Pierwszą ocenę robi się w 1. minucie życia, kolejną w 5."
},
{
"pytanie": "Kim była Virginia Apgar, od której nazwiska pochodzi skala?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Amerykańską anestezjolożką",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Szwedzką położną",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Brytyjską pielęgniarką",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Niemiecką pediatrką",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Skalę opracowała w 1952 roku, żeby szybko oceniać stan dziecka zaraz po porodzie. Dziś używa się jej na całym świecie."
},
{
"pytanie": "Jak wygląda smółka, czyli pierwsza kupka noworodka?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Jasnożółta, rzadka jak u starszych dzieci",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Biała jak mleko",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Prawie czarna i bardzo lepka",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Pomarańczowa i grudkowata",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Smółka powstaje jeszcze w brzuchu mamy z połkniętych wód płodowych, śluzu i złuszczonych komórek. Zwykle pojawia się w pierwszej dobie, a po kilku dniach kupki robią się jaśniejsze."
},
{
"pytanie": "O ile może zmaleć masa ciała noworodka w pierwszych dniach, zanim zacznie rosnąć?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Masa nie powinna spaść wcale",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O około 30%",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O 1–2 gramy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do około 10%",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Noworodek traci wodę i oddaje smółkę, a karmienie dopiero się rozkręca. Zwykle wraca do masy urodzeniowej w ciągu dwóch tygodni."
},
{
"pytanie": "Kiedy zwykle pojawia się fizjologiczna żółtaczka noworodka?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Już w pierwszych godzinach po porodzie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W 2.–3. dobie życia",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Po miesiącu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Dopiero po wprowadzeniu zupek",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Wątroba noworodka dopiero uczy się rozkładać bilirubinę. Żółtaczka w pierwszej dobie albo trwająca bardzo długo wymaga oceny lekarza."
},
{
"pytanie": "Co to jest odruch Moro?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Ssanie palca podanego do buzi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Szukanie piersi po dotknięciu policzka",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Gwałtowne rozrzucenie rączek przy nagłym bodźcu",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Zaciskanie dłoni na palcu dorosłego tak mocno, że trudno go wyjąć",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "To odruch przestrachu: dziecko rozkłada ręce, a potem je zbliża, często z płaczem. Pozostałe opisy to też odruchy noworodka, a Moro zanika zwykle do około 4.–6. miesiąca."
},
{
"pytanie": "Które szczepienia noworodek dostaje jeszcze w szpitalu?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Przeciw odrze i ospie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Przeciw grypie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Przeciw WZW typu B i gruźlicy",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Żadnych, pierwsze są po miesiącu",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B podaje się w pierwszej dobie, a przeciw gruźlicy przed wypisem. Kolejne szczepienia zaczynają się około 2. miesiąca życia."
},
{
"pytanie": "Kiedy zwykle zarasta duże, przednie ciemiączko?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W pierwszym tygodniu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 3. miesiąca",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 6. roku życia",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Najczęściej między 9. a 18. miesiącem",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Ciemiączka pozwalają główce przejść przez kanał rodny i rosnąć razem z mózgiem. Małe, tylne ciemiączko zamyka się dużo wcześniej, zwykle w ciągu kilku tygodni."
},
{
"pytanie": "Jak bezpiecznie układać noworodka do snu?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Na brzuszku, żeby się nie zachłysnął",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na plecach, bez poduszki i maskotek",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Na boku, podpartego zwiniętym kocykiem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na miękkiej poduszce, żeby było mu wygodnie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Spanie na plecach, na płaskim i twardym materacu, wyraźnie zmniejsza ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej. Zdrowe dziecko w tej pozycji się nie zachłyśnie, bo odruchowo przełyka albo odkasłuje."
},
{
"pytanie": "Z jakiej odległości noworodek widzi najwyraźniej?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Z około 20–30 cm",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Z 2–3 metrów",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Widzi tylko światło i ciemność",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Widzi tak ostro jak dorosły",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "To mniej więcej odległość od twarzy mamy podczas karmienia. Ostrość wzroku szybko się poprawia w pierwszych miesiącach."
},
{
"pytanie": "Ile kości ma noworodek?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Około 100",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Dokładnie 206, jak dorosły",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 270–300",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Ponad 500",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Część kości dziecka to osobne elementy połączone chrząstką, które z wiekiem się zrastają. U dorosłego jest ich 206."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Noworodek to dla ciebie nowy ląd",
"opis": "Świat noworodka jest dla ciebie jeszcze nieznany, i nic dziwnego, jeśli nie miałaś niedawno do czynienia z maluchem. Położna środowiskowa odwiedzi cię w domu i wszystko pokaże. Pytania z quizu to dobra lista tematów do rozmowy z nią."
},
{
"od": 4,
"do": 6,
"tytul": "Przyda się jeszcze ściągawka",
"opis": "Znasz ogólne zasady opieki nad noworodkiem, ale smółka, żółtaczka i ciemiączko budzą jeszcze pytania. Pierwsze dni z dzieckiem nauczą cię więcej niż niejedna książka. Wyjaśnienia przy pytaniach pomogą nie panikować bez powodu."
},
{
"od": 7,
"do": 9,
"tytul": "Pierwsze dni bez paniki",
"opis": "Wiesz, co jest normalne u noworodka, a co wymaga rozmowy z lekarzem. Z taką wiedzą łatwiej przeżyć pierwsze tygodnie spokojnie. Pewnie przyjaciółki dzwonią do ciebie po radę."
},
{
"od": 10,
"do": 11,
"tytul": "Doświadczona jak położna",
"opis": "Skala Apgar, odruch Moro i zasady bezpiecznego snu nie mają przed tobą tajemnic. Takiej wiedzy pozazdrościłaby ci niejedna młoda mama. Sprawdź jeszcze, co wiesz o kolejnych miesiącach rozwoju dziecka."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
16,
38,
35,
11
]
}
