Katarzynki to męski odpowiednik andrzejek: wróżby chłopców w nocy z 24 na 25 listopada. Kim była święta Katarzyna, jak wróżono i jak świętować katarzynki dziś.
Katarzynki to starsze rodzeństwo andrzejek, o którym mało kto dziś pamięta. W nocy z 24 na 25 listopada, w wigilię świętej Katarzyny, wróżyli sobie chłopcy: chcieli wiedzieć, jak będzie miała na imię przyszła żona i czy w nadchodzącym roku uda się ożenić. Pięć dni później przychodziła kolej na dziewczęta. Dziś katarzynki wracają przede wszystkim w szkołach, gdzie chłopcy wcale nie chcą być gorsi od koleżanek.
Kim była święta Katarzyna Aleksandryjska
Według legendy Katarzyna była młodą, wykształconą dziewczyną z Aleksandrii w Egipcie, żyjącą na przełomie III i IV wieku. Słynęła z mądrości tak bardzo, że cesarz kazał jej dyskutować z najlepszymi filozofami – a ona przekonała ich do swojej wiary. Za odmowę wyrzeczenia się chrześcijaństwa miała zostać skazana na śmierć na kole najeżonym ostrzami, które jednak pękło. Dlatego jej symbolem jest koło, a ona sama jest patronką filozofów, studentów, kołodziejów, młynarzy i panien.
Od jej imienia pochodzi angielska nazwa obracającego się fajerwerku w kształcie koła. Jej wspomnienie przypada 25 listopada – wtedy też imieniny obchodzą wszystkie Katarzyny. Jeśli masz w otoczeniu Kasię, sprawdź na stronie imienia Katarzyna, co oznacza to imię, a w kalendarzu imienin na 25 listopada znajdziesz pozostałych solenizantów tego dnia.
Jak wróżyli chłopcy
Wróżby katarzynkowe były podobne do andrzejkowych, tylko role się odwracały.
- Karteczki pod poduszką. Chłopcy wypisywali na karteczkach imiona dziewcząt z okolicy i wkładali je pod poduszkę. Rano wyciągali jedną na ślepo – to imię miała nosić przyszła żona.
- Damska garderoba pod poduszką. Według innego zwyczaju kawaler kładł pod poduszkę część damskiego stroju, żeby przyśniła mu się wybranka. Skąd ją brał, tradycja dyskretnie przemilcza.
- Sen proroczy. Jak w andrzejki, sen z wigilii świętej Katarzyny uchodził za zapowiedź przyszłości.
Święta Katarzyna jako patronka panien w wielu krajach Europy kojarzyła się też z prośbami o dobrego męża. Najbarwniej widać to we Francji.
Katarzynki we Francji
Najbardziej barwną tradycję katarzynkową mają Francuzi. 25 listopada niezamężne kobiety, które skończyły 25 lat, nazywa się tam „katarzynkami” i świętuje się je hucznie. Przyjaciółki przygotowują dla nich fantazyjne kapelusze w kolorach żółtym i zielonym, a francuskie wyrażenie o „nakładaniu czepka świętej Katarzynie” oznacza pozostawanie w panieństwie. Dziś to raczej wesoła zabawa niż przytyk, a pomysł z kapeluszami świetnie sprawdza się na każdej imprezie.
Jak świętować katarzynki dziś
- W szkole: zróbcie katarzynki dla chłopców kilka dni przed andrzejkami albo jedną wspólną zabawę z wróżbami dla wszystkich. Pomysły znajdziesz w tekście o andrzejkach w szkole.
- Na imieninach Kasi: połączcie przyjęcie imieninowe z wróżbami. Zamiast tortu z napisem może być wosk lany przez klucz i karteczki z imionami gości. Gotowe słowa na tę okazję są w życzeniach imieninowych.
- W domu: jeśli masz synów, zaproponuj im katarzynkowe wróżby z kubkami albo z wirtualną karteczką poniżej. Nastolatki śmieją się z wróżb, ale chętnie sprawdzają wynik.
Karteczka spod poduszki dla chłopaków
Katarzynkowa wersja karteczki z imieniem: losuje jedno z popularnych polskich imion żeńskich i prowadzi do strony z jego znaczeniem.
Wirtualna karteczka katarzynkowa: losuje jedno z kilkudziesięciu polskich imion żeńskich, od Agnieszki po Zuzannę, i prowadzi do strony z jego znaczeniem. Działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem.
{
"id": "karteczka-katarzynkowa",
"rodzaj": "imie",
"tytul": "Jak będzie miała na imię?",
"opis": "Wróżba dla chłopaków i panów: pomyśl o przyszłej miłości i wyciągnij karteczkę.",
"linki": true,
"imiona": [
"Agnieszka",
"Aleksandra",
"Alicja",
"Anna",
"Barbara",
"Beata",
"Dorota",
"Emilia",
"Ewa",
"Hanna",
"Helena",
"Iwona",
"Joanna",
"Julia",
"Justyna",
"Karolina",
"Katarzyna",
"Kinga",
"Klara",
"Laura",
"Lena",
"Magdalena",
"Maja",
"Małgorzata",
"Maria",
"Marta",
"Monika",
"Natalia",
"Oliwia",
"Paulina",
"Weronika",
"Wiktoria",
"Zofia",
"Zuzanna"
],
"dopiski": [
"Może to ta, która zawsze pierwsza się śmieje z twoich żartów?",
"Rozejrzyj się na najbliższej imprezie – może już tam jest.",
"Karteczka wybrała, teraz kolej na ciebie. Odwagi!",
"Zapisz to imię i sprawdź za rok, czy coś się zgadza.",
"Brzmi jak ktoś, kto wygra z tobą w każdą grę planszową.",
"Święta Katarzyna podobno sprzyja tym, którzy się nie poddają."
]
}
Katarzynki to dopiero początek. Pięć dni później przychodzą andrzejki – zajrzyj do przeglądu wróżb andrzejkowych albo przeczytaj historię obu zwyczajów.
