Pasterka to msza o północy z 24 na 25 grudnia. Skąd nazwa i zwyczaj, jak wygląda, co zabrać, jak iść z dziećmi i co zrobić, gdy nie zdążysz na północ.
Kolacja zjedzona, prezenty rozpakowane, kolędy zaśpiewane – a o wpół do dwunastej rodzina zakłada płaszcze i idzie przez ciemne ulice do kościoła. Pasterka to dla wielu osób najbardziej klimatyczny moment świąt, nawet dla tych, którzy w kościele bywają rzadko. Pełne ławki, zapach świerku, szopka przy ołtarzu i pierwsze w tym roku kolędy śpiewane przez setki ludzi naraz robią wrażenie.
Skąd nazwa
Nazwa „Pasterka” nawiązuje do pasterzy z Ewangelii św. Łukasza. To oni, czuwając w nocy przy stadach pod Betlejem, jako pierwsi usłyszeli od aniołów wiadomość o narodzeniu Jezusa i pierwsi przyszli Mu się pokłonić. Msza odprawiana w nocy przypomina właśnie to nocne czuwanie i pośpiech pasterzy do żłóbka.
Skąd zwyczaj nocnej mszy
Tradycja odprawiania mszy w nocy Bożego Narodzenia sięga starożytnego Rzymu. W VI wieku papież Grzegorz Wielki wspominał, że w Boże Narodzenie odprawia się trzy msze: w nocy, o świcie i w dzień. Zwyczaj ten zachował się do dziś w liturgii: Kościół ma osobne teksty na mszę w nocy, o świcie i w ciągu dnia. Najbardziej uroczysta i najliczniej odwiedzana w Polsce jest ta pierwsza.
Jak wygląda Pasterka
- Zaczyna się zwykle o północy z 24 na 25 grudnia. Coraz więcej parafii odprawia też wcześniejszą „pasterkę dla dzieci” – około 21.00 lub 22.00.
- Przed mszą często śpiewa się kolędy, żeby wierni mogli zająć miejsca.
- W czasie mszy odsłania się albo uroczyście poświęca szopkę, a do żłóbka wkłada się figurkę Dzieciątka.
- W wielu kościołach Pasterkę otwiera kolęda „Wśród nocnej ciszy”, w której pasterze śpieszą do Betlejem. O historii kolęd piszemy w tekście historia polskich kolęd.
Co zabrać i jak się przygotować
- Ciepłe ubranie warstwowe. W kościołach bywa chłodno, a przed wejściem często stoi się w tłumie. Przyda się szalik, który zdejmiesz w środku.
- Wygodne buty. Na Pasterkę przychodzi tylu ludzi, że część mszy możesz spędzić na stojąco.
- Wcześniejsze wyjście. Jeśli zależy ci na miejscu siedzącym, bądź w kościele 20–30 minut przed północą.
- Latarka lub telefon do oświetlenia drogi, jeśli idziesz polną drogą albo przez park.
- Termos z herbatą w samochodzie, jeśli jedziesz do kościoła w innej miejscowości.
Pasterka z dziećmi
Małe dzieci zwykle zasypiają przed północą, więc rozważ pasterkę dziecięcą wieczorem albo mszę rano 25 grudnia. Jeśli chcecie iść o północy, zaplanuj drzemkę po południu i weź ze sobą małą przekąskę. Dla dziecka najciekawsza jest szopka – po mszy podejdźcie do niej i obejrzyjcie figurki z bliska. Starszakom możesz wcześniej opowiedzieć historię pasterzy, żeby wiedziały, na co patrzą. Więcej o organizacji świąt z maluchem przeczytasz na stronie święta z małym dzieckiem.
Gdy nie możesz pójść o północy
Udział w Pasterce nie jest obowiązkowy – w Boże Narodzenie wystarczy, z perspektywy Kościoła, udział w jednej mszy, a msze odprawia się przez cały dzień 25 grudnia. Osoby starsze lub chore mogą obejrzeć transmisję w telewizji albo w internecie. Dla wielu rodzin wspólne oglądanie transmisji jest sposobem, by łączyć się z bliskimi w innym mieście.
Pasterka i rodzinne zwyczaje
W niektórych domach po powrocie z Pasterki można już jeść mięso – to koniec wigilijnego postu. Dawniej na wsiach po mszy prześcigano się w drodze do domu, bo kto pierwszy dotarł, ten miał w nowym roku pierwszy zebrać plony. Cały przebieg wigilijnego wieczoru, od gwiazdki po północ, opisujemy na stronie Wigilia krok po kroku, a szczegóły daty – w kalendarzu na 25 grudnia.
Pasterka zamyka wigilijny wieczór i otwiera święta. Nawet jeśli pójdziesz tylko na chwilę, by posłuchać kolęd, zobaczysz, że noc z 24 na 25 grudnia ma w sobie coś, czego nie da się przeżyć o żadnej innej porze roku.
