Boże Narodzenie w Hiszpanii: loteria 22 grudnia, Wigilia Nochebuena, szopki belén, turrón, 12 winogron w Sylwestra i prezenty od Trzech Króli 6 stycznia.
W Hiszpanii święta zaczynają się od losowania loterii, a kończą dopiero 6 stycznia, gdy dzieci dostają najważniejsze prezenty od Trzech Króli. Pomiędzy jest rodzinna Wigilia, gwar na ulicach i zjadanie winogron w rytm zegara w sylwestrową noc. Wiele zwyczajów różni się od naszych, ale jedno jest wspólne: to czas spędzany z rodziną przy bardzo suto zastawionym stole.
22 grudnia: wielka loteria
Dla wielu Hiszpanów święta zaczynają się 22 grudnia, w dniu losowania bożonarodzeniowej loterii. Pierwsze losowanie odbyło się w 1812 roku w Kadyksie i od tego czasu loteria nie została odwołana ani razu. Główna wygrana nazywa się El Gordo, czyli „grubas”. Losy kupuje się często wspólnie – w pracy, w gronie przyjaciół, w rodzinie – więc wygrana trafia czasem do całej wsi albo całego biura. Losowanie transmitowane jest w telewizji, a numery i wygrane śpiewają dzieci z madryckiej szkoły.
Nochebuena, czyli Wigilia
Wieczór 24 grudnia nazywa się Nochebuena – „dobra noc”. Rodzina spotyka się na długiej kolacji, która w przeciwieństwie do polskiej nie musi być bezmięsna. Na stołach są owoce morza, pieczona jagnięcina albo prosię, indyk, szynka i sery. Po kolacji wiele rodzin idzie na misa del gallo, czyli „mszę koguta” o północy – nazwa nawiązuje do legendy, według której kogut jako pierwszy obwieścił narodziny Jezusa. To hiszpański odpowiednik Pasterki.
Szopki i słodycze
Belén, czyli szopka, stoi w domach, kościołach i na placach miast. W Katalonii w szopce ukrywa się zabawną figurkę caganera – wieśniaka załatwiającego potrzebę – której szukają dzieci. Tam też popularny jest zwyczaj Caga Tió: drewniany pieniek z namalowaną buzią, okryty kocykiem, który dzieci „karmią” przez Adwent, a w Wigilię stukają w niego kijami, śpiewając piosenkę – spod kocyka wypadają wtedy słodycze.
Najbardziej znane świąteczne słodkości to:
- turrón – nugat z migdałami i miodem, twardy albo miękki,
- polvorones – kruche ciasteczka, które rozpadają się w ustach,
- mazapán – marcepanowe figurki i ciasteczka.
Sylwester: 12 winogron
W Nowy Rok Hiszpanie witają się winogronami. O północy 31 grudnia, z każdym z dwunastu uderzeń zegara, zjada się jedno winogrono – po jednym na każdy miesiąc nadchodzącego roku. Kto zdąży zjeść wszystkie, może liczyć na pomyślność. W praktyce kończy się to zwykle śmiechem i pełnymi ustami. Ten zwyczaj możesz wprowadzić u siebie podczas sylwestra w domu – inne pomysły znajdziesz w tekście Sylwester w domu.
Trzej Królowie, 6 stycznia
Dla hiszpańskich dzieci najważniejszy dzień to nie Wigilia, ale święto Trzech Króli, Los Reyes Magos. Wieczorem 5 stycznia przez miasta przechodzą kolorowe parady, z których królowie rzucają cukierki. Dzieci zostawiają przy drzwiach buty, a obok wodę i coś do jedzenia dla wielbłądów. Rano znajdują prezenty. Grzeczne dzieci dostają zabawki, a niegrzeczne – węgiel, dziś najczęściej słodki, w formie cukierka. Na śniadanie je się roscón de reyes – drożdżowy wieniec z kandyzowanymi owocami, w którym ukryta jest mała figurka i fasolka. Kto znajdzie figurkę, zostaje królem dnia, a kto fasolkę – płaci za roscón w przyszłym roku.
Coraz więcej rodzin daje dzieciom drobne prezenty także 25 grudnia, od Mikołaja, ale główne podarunki wciąż przynoszą Trzej Królowie.
Polskie i hiszpańskie święta w skrócie
| Polska | Hiszpania | |
|---|---|---|
| początek świąt | Wigilia | losowanie loterii, 22 grudnia |
| kolacja 24 grudnia | bezmięsna | owoce morza, mięsa, szynka |
| nocna msza | Pasterka | misa del gallo |
| najważniejsze prezenty | w Wigilię | 6 stycznia, od Trzech Króli |
| Sylwester | szampan i fajerwerki | 12 winogron o północy |
Hiszpańskie święta pokazują, że można świętować intensywnie i długo, dzieląc radość między kilka okazji. Zwyczaje innych krajów porównasz w tekstach o świętach we Włoszech i w Skandynawii.
