Rdzawa plama od spinki, guzika czy suszarki: jak ją rozpuścić sokiem z cytryny, solą i kwaskiem cytrynowym, czemu chlor ją utrwala i co z kolorowymi rzeczami.
Rdza to tlenki żelaza. Na tkaninie wygląda jak pomarańczowa albo brązowa plama, często w kształcie przedmiotu, który ją zostawił: okrągła od nitu, podłużna od spinacza, w kropki od drucianego wieszaka czy suszarki. Nie rozpuszcza się w wodzie, w detergentach ani w alkoholu. Rozpuszczają ją kwasy, które wiążą żelazo w rozpuszczalne związki – w domu najpraktyczniejszy jest kwas cytrynowy.
Szansa jest duża na białych tkaninach roślinnych, trochę mniejsza na kolorowych, bo kwas potrafi rozjaśnić barwnik. Ważne, żeby nie zaczynać od zwykłego wybielacza: chlor reaguje z żelazem, utrwala plamę albo ją pogłębia.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Usuń źródło: zdejmij rzecz z metalowej suszarki, wyjmij spinacz, sprawdź guziki i suwak.
- Odłóż wybielacz chlorowy i proszek z wybielaczem – plama by się utrwaliła.
- Zwilż plamę i posyp ją solą kuchenną.
- Wyciśnij na sól tyle soku z cytryny, żeby całość była mokra, albo polej ją roztworem kwasku cytrynowego.
- Rozłóż rzecz na słońcu albo w jasnym miejscu i pilnuj, żeby plama nie wyschła – w razie potrzeby dolej soku.
Jak usunąć plamę z rdzy z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Sól z sokiem z cytryny na kilka godzin w słońcu, potem płukanie i pranie. Uparty ślad namocz na godzinę w gorącym roztworze kwasku cytrynowego, ok. łyżki na szklankę wody. |
| Bawełna kolorowa | Kwasek najpierw na wewnętrznym szwie. Przykładaj roztwór punktowo wacikiem, krótko, i od razu spłucz – bez słońca, które pomaga kwasowi rozjaśniać. |
| Jeans | Rdzawe zacieki przy nitach i guzikach: roztwór kwasku na waciku, kilka minut, spłukanie. Indygo może się przy tym lekko rozjaśnić. |
| Wełna i jedwab | Kwasek zmienia niektóre barwniki. Plamę na jedwabiu oddaj do pralni, na wełnie spróbuj najpierw na szwie. |
| Syntetyki | Na poliestrze rdza siedzi płycej: roztwór kwasku na 15–30 minut, spłukanie, pranie w 40°C. |
| Obrus | Ślad po mokrej metalowej puszce czy świeczniku: sól z cytryną w słońcu, potem pranie. Lniany obrus znosi to dobrze. |
| Tapicerka i dywan | Plama po metalowej nóżce mebla: wacik z roztworem kwasku, dociskanie, zbieranie ściereczką z czystą wodą. Bez słońca i bez przemaczania. |
| Pościel i ręczniki | Rdzawe kropki z drucianej suszarki: kwasek albo sól z cytryną, a potem zmiana miejsca suszenia. |
| Skóra | Rdza od klamry paska lub torby: kwas uszkadza skórę i jej barwnik. Przetrzyj suchą ściereczką i pokaż rzecz w zakładzie renowacji skóry. |
Kiedy rdza jest z wody, a nie z metalu
Jeśli w kranie płynie woda z dużą ilością żelaza, białe pranie stopniowo robi się żółte albo pomarańczowe na całej powierzchni, a nie w jednym punkcie. Wtedy pojedyncze odplamianie nie wystarczy – białe rzeczy co jakiś czas namaczaj w roztworze kwasku cytrynowego, a w praniu nie używaj wybielacza chlorowego. Zajrzyj też do szufladki i na uszczelkę pralki, czy nie zbiera się tam rdzawy osad.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Sok z cytryny z solą – klasyka na białe tkaniny, najlepiej w słońcu.
- Kwasek cytrynowy – silniejszy i wygodniejszy niż sok, łatwiej dobrać stężenie.
- Ocet spirytusowy 10% – słabszy kwas; podgrzany i z solą pomaga na drobne kropki.
- Gotowe odrdzewiacze do tkanin – część z nich zawiera kwas szczawiowy, który jest trujący i żrący. Jeśli po niego sięgasz, to w rękawiczkach, dokładnie według opakowania i z dala od dzieci; w domu z małymi dziećmi lepiej zostać przy kwasku cytrynowym.
Czego nie robić
- Nie wybielaj rdzy chlorem – plama ciemnieje i zostaje na stałe.
- Nie zostawiaj soku z cytryny do całkowitego wyschnięcia na kolorowej tkaninie.
- Nie trzyj rdzy szczotką – tlenki żelaza są twarde i przecierają włókno.
- Nie wieszaj mokrego prania na zardzewiałej suszarce ani na drucianych wieszakach.
Bezpieczeństwo
Kwasek cytrynowy, sok z cytryny i ocet w kontakcie z wybielaczem chlorowym uwalniają trujący chlor, więc nigdy nie stosuj ich razem ani jednego po drugim bez dokładnego wypłukania. Stężony roztwór kwasku szczypie w skaleczenia i podrażnia oczy – rękawiczki i ostrożne przelewanie. Na kolorach i delikatnych tkaninach zrób próbę na szwie albo podwinięciu. Bluzkę z metką „tylko czyszczenie chemiczne” zanieś do pralni i powiedz, że to rdza – pralnie mają do niej osobne środki.
Zobacz też: wybielanie bez chloru, szare i pożółkłe pranie, błoto i czerwona glina.