Jak usunąć każdą plamę: rozpoznaj jej rodzaj (białkowa, tłuszczowa, barwnikowa, mieszana, woskowa, rdza), dobierz wodę i środek i działaj bez ciepła.
Zanim sięgniesz po jakikolwiek środek, ustal, z jaką plamą masz do czynienia. Krew, oliwa i czerwone wino reagują na wodę, temperaturę i mydło zupełnie inaczej. To, co pomaga przy jednej plamie, przy drugiej potrafi ją utrwalić: gorąca woda ścina białko, zwykła woda nie rusza smaru, a mydło w kostce pogłębia brązowy kolor garbników.
Większość plam da się zaliczyć do jednej z kilku grup. Gdy wiesz, do której należy twoja, wiesz też, od czego zacząć i czego się wystrzegać.
Osiem zasad, które działają przy każdej plamie
- Działaj szybko. Świeża plama siedzi na powierzchni włókien, zaschnięta wnika w nie i wiąże się z nimi.
- Osuszaj, nie trzyj. Najpierw zbierz nadmiar: stałe resztki zeskrob tępą stroną noża albo łyżeczką, płyn odciśnij ręcznikiem papierowym. Pocieranie wciera plamę głębiej i mechaci tkaninę.
- Od brzegów do środka. Środek nakładaj i zbieraj ruchem od zewnętrznej krawędzi plamy ku jej środkowi. Tak plama się nie powiększa i nie zostaje jasna obwódka.
- Od spodu. Pod plamę po prawej stronie podłóż złożoną białą ściereczkę, a płucz i nakładaj środek od lewej strony tkaniny. Brud wychodzi wtedy tą drogą, którą wszedł.
- Zimna woda na start. Ciepła przyda się później przy tłuszczu, ale zimna nikomu nie zaszkodzi, a gorąca może utrwalić białko i barwnik.
- Najpierw próba. Każdy nowy środek sprawdź na szwie, zapasie materiału albo pod spodem poduszki. Po kilku minutach przyłóż białą chusteczkę: jeśli zabarwi się kolorem tkaniny, zmień metodę.
- Bez ciepła do skutku. Nie susz w suszarce, na kaloryferze ani na słońcu i nie prasuj, dopóki choć trochę widać plamę.
- Cierpliwość. Kilka łagodnych rund z płukaniem pomiędzy nimi zrobi więcej niż jedno mocne szorowanie ostrym środkiem.
Rodzaje plam i co z nimi robić
| Rodzaj plamy | Przykłady | Co działa | Czego unikać |
|---|---|---|---|
| Białkowe | krew, jajko, mleko, pot, kupka, wymiociny | zimna woda, proszek z enzymami, mydło galasowe | gorącej wody i suszarki, które ścinają białko |
| Tłuszczowe | olej, masło, smar, krem, podkład | skrobia lub talk na świeżą plamę, płyn do naczyń, najwyższa temperatura z metki | samej zimnej wody, która tłuszczu nie rusza |
| Garbnikowe i barwnikowe | kawa, herbata, wino, owoce, buraki, kurkuma | zimna woda, płyn do naczyń, aktywny tlen, na białych kwas cytrynowy | mydła w kostce i gorącej wody na start |
| Mieszane | czekolada, keczup, sos, lody, kawa z mlekiem, szminka, trawa | etapami: najpierw tłuszcz, potem białko, na końcu barwnik | jednego środka na wszystko naraz |
| Woskowe i żywiczne | wosk, kredki, żywica, guma do żucia, plastelina | chłód i zeskrobanie, ciepło przez bibułę przy wosku, olej lub spirytus przy żywicy | rozcierania miękkiej masy |
| Tusze i farby | długopis, marker, flamaster, farba olejna | tusz wodny i flamaster: najpierw zimna woda; długopis i marker: spirytus lub alkohol izopropylowy; farba olejna: benzyna lakowa | pocierania, które rozmazuje tusz na większą powierzchnię |
| Mineralne | rdza | kwas: sok z cytryny z solą, kwasek cytrynowy | wybielacza chlorowego, który rdzę utrwala |
Szczegółowe instrukcje dla najczęstszych plam: krew, pot pod pachami, tłuszcz, smar, czerwone wino, kawa, czekolada, wosk, długopis, rdza.
Gdy nie wiesz, co to za plama
Tajemnicza plama na ubraniu z dna szafy albo z drugiej ręki? Idź po kolei od najłagodniejszego kroku do najmocniejszego i po każdym sprawdzaj efekt:
- Namocz plamę w zimnej wodzie na kwadrans.
- Wmasuj kroplę płynu do naczyń i spłucz.
- Namocz rzecz w roztworze proszku z enzymami, jeśli to nie wełna ani jedwab.
- Przy białych i odpornych tkaninach przejdź do namaczania z odplamiaczem z aktywnym tlenem.
- Dopiero gdy nic nie pomaga, a plama wygląda na tusz lub smołę, sięgnij po rozpuszczalnik, po próbie na szwie.
Przy nieznanej plamie na wełnie albo jedwabiu poprzestań na dwóch pierwszych krokach, a rzecz z metką „tylko czyszczenie chemiczne” zanieś do pralni bez moczenia.
Najczęstsze błędy
- Wrzucenie zaplamionej rzeczy do pralki w 60°C „na wszelki wypadek”, bez wcześniejszego odplamiania.
- Pocieranie plamy w restauracji serwetką z wodą, aż zamieni się w szarą smugę na pół rękawa.
- Łączenie kilku środków naraz, żeby było szybciej. Część z nich wzajemnie się znosi, a niektóre połączenia są niebezpieczne.
- Moczenie rzeczy z metką „tylko czyszczenie chemiczne”. Lepiej tylko osuszyć plamę i zanieść ubranie do pralni z informacją, co się wylało.
- Wybielacz chlorowy na kolorowe tkaniny – zamiast plamy zostaje odbarwienie.
Zobacz też: domowe środki do usuwania plam, mydło galasowe.