Plama z sosu sojowego wsiąka szybko i zostawia brązowy ślad z solną obwódką. Co zrobić w 5 minut, jak spierać bawełnę, wełnę, tapicerkę i skórę, jak usunąć sól.
Sos sojowy jest rzadki jak woda, więc w sekundę wsiąka głęboko w tkaninę. Ciemnobrązowy kolor zawdzięcza związkom, które powstają przy długiej fermentacji soi i pszenicy – w tej samej reakcji, która rumieni pieczywo – a część sosów ma jeszcze dodatek karmelu. Do tego dużo soli i białko soi rozłożone na aminokwasy. Słodki sos teriyaki albo sos do sushi z cukrem i olejem sezamowym robi plamę dodatkowo lepką i tłustą.
Sól daje charakterystyczny objaw: na ciemnym materiale, zwłaszcza na granatowym jeansie i czarnej wełnie, po wyschnięciu zostaje biaława obwódka. Brązowy barwnik schodzi podobnie jak plama z kawy – świeży łatwo, zaschnięty na raty.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Przyciśnij do plamy suchą serwetkę albo ręcznik papierowy i przytrzymaj kilka sekund – świeży sos dobrze przechodzi w papier.
- Przy teriyaki albo sosie z olejem sezamowym wetrzyj płyn do naczyń w jeszcze suchą plamę, zanim ją zmoczysz.
- Spłucz zimną wodą od lewej strony, długo, żeby wypłukać i barwnik, i sól.
- Przy zwykłym sosie sojowym wetrzyj teraz płyn do naczyń, odczekaj chwilę i spłucz ponownie.
- W restauracji, bez dostępu do zlewu, dociskaj serwetkę zwilżoną czystą wodą, a resztę zrób w domu.
Jak usunąć plamę z sosu sojowego z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Płyn do naczyń, a potem kilka godzin w roztworze odplamiacza z aktywnym tlenem. Brązowy ślad, który zostanie, rozjaśni woda utleniona 3% nakładana wacikiem. |
| Bawełna kolorowa | Zimne płukanie, płyn do naczyń i pranie. Starszą plamę namocz w odplamiaczu tlenowym do kolorów. |
| Jeans | Biaława obwódka to sól i zniknie dopiero wtedy, gdy wypłuczesz cały obszar, nie sam środek. Zwilż szeroko, spierz płynem i wypierz na lewej stronie (więcej w poradniku pranie jeansów). |
| Wełna i jedwab | Dociskaj chłodną wodą, nie pocieraj. Sól z barwnikiem zostawia na jedwabiu zaciek, więc bluzkę osusz i oddaj do pralni. Wełnę spierz płynem do wełny. |
| Syntetyki | Poliester puszcza sam sos łatwo; przy teriyaki płyn do naczyń zostaw dłużej, bo olej sezamowy lgnie do syntetyków. Pranie w 30–40°C. |
| Obrus | Sushi czy danie z woka na lnianym obrusie: spłucz plamę zimną wodą i namocz obrus w aktywnym tlenie. Po praniu sprawdź, czy nie zostały białe solne brzegi, zanim zaczniesz prasować. |
| Tapicerka i dywan | Odciśnij, potem zwilżaj wodą z płynem i odsysaj ręcznikiem. Przemyj szeroko czystą wodą, bo resztka soli ściąga wilgoć z powietrza i miejsce długo wygląda na mokre. |
| Materac | Odciśnij ręcznikami, przetrzyj ściereczką z płynem, a potem czystą wodą, żeby nie zostawić soli. Susz z uniesionym materacem. |
| Skóra | Odciśnij sos suchą chusteczką i przemyj skórę lekko wilgotną szmatką. Sól wysusza skórę i zostawia białe zacieki, więc po wyschnięciu nałóż odżywkę. |
Biała obwódka i stara plama
Biały brzeg po wyschnięciu to kryształki soli, a nie wybielony materiał. Zwilż zimną wodą całą okolicę plamy, szerzej niż ślad, i wypłucz; jeśli trzeba, przetrzyj ją wodą z octem 1:1 i jeszcze raz czystą wodą. Stary brązowy ślad sosu namocz w odplamiaczu z aktywnym tlenem – z bawełny schodzi zwykle za drugim razem. Na skórzanych butach i torebkach solny nalot zbierz ściereczką zwilżoną wodą z odrobiną octu, a potem natłuść skórę.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Zimna woda – wypłukuje sól i barwnik; im więcej, tym lepiej.
- Płyn do naczyń – na sosy z cukrem i olejem sezamowym.
- Ocet spirytusowy 10% z wodą – rozpuszcza solny osad na ciemnych tkaninach i skórze (o occie w praniu: płyn do płukania i ocet).
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na brązowy barwnik w bawełnie i syntetykach.
- Woda utleniona 3% – ostatni krok na białych tkaninach.
- Gliceryna – zmiękcza zaschniętą plamę przed namaczaniem.
Czego nie robić
- Nie posypuj plamy solą – sos sojowy ma jej i tak mnóstwo.
- Nie zwilżaj samego środka plamy, bo zrobisz obwódkę.
- Nie prasuj, dopóki widać brązowy ślad: cukry i barwniki z sosu przypieką się do tkaniny.
- Nie trzyj jedwabiu serwetką z restauracji.
Bezpieczeństwo
Ocet, którym rozpuszczałaś sól, dokładnie wypłucz, zanim sięgniesz po wodę utlenioną – ich mieszanina jest żrąca. Nigdy nie łącz octu z wybielaczem chlorowym. Roztwór odplamiacza tlenowego przygotuj w otwartej misce i nie przelewaj go do butelki. Środki trzymaj w oryginalnych opakowaniach, poza zasięgiem dzieci. Każdy z nich sprawdź na szwie. Jedwabną bluzkę albo marynarkę do czyszczenia chemicznego osusz i zanieś do pralni – powiedz, że to sos sojowy, czyli barwnik z solą.
Zobacz też: zacieki z wody na tkaninie, plama z oliwy i oleju.