Plama z oliwy lub oleju rozchodzi się w tkaninie i po czasie żółknie. Chłonny proszek na 15 minut, płyn do naczyń na sucho, gorące pranie – i co z jedwabiem.
Oliwa i oleje roślinne – rzepakowy, słonecznikowy, z pestek winogron – są płynne w temperaturze pokojowej, więc nie zostają tam, gdzie spadły. Wnikają między włókna i rozchodzą się w nich, dlatego plama po kwadransie jest wyraźnie większa niż kropla na początku. Ciemny, „mokry” wygląd zostaje także po wyschnięciu, a nieusunięty olej utlenia się: po kilku tygodniach plama żółknie, sztywnieje i pachnie jełko.
Najczęściej olej trafia na ubranie z sałatki – sos winegret to olej z octem, musztardą i ziołami – i z patelni, która pryska drobnymi kropelkami na wysokości piersi. Oliwa z chili czy papryką dokłada czerwony barwnik, który rozpuszcza się w tłuszczu i barwi obwódkę na pomarańczowo.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Nie wycieraj kropli i nie płucz jej wodą.
- Rozłóż ubranie płasko, a pod plamę podłóż złożony ręcznik papierowy.
- Zasyp plamę grubo skrobią kukurydzianą, ziemniaczaną albo talkiem, dociśnij łyżeczką i zostaw na 15 minut.
- Strzep proszek, który nasiąkł olejem; jeśli plama była duża, nasyp świeżą porcję i odczekaj jeszcze raz.
- Wetrzyj płyn do naczyń w suchą plamę palcem, zostaw na kilka minut i dopiero spłucz ciepłą wodą.
Jak usunąć plamę z oliwy z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Chłonny proszek, płyn do naczyń, a potem pranie w najwyższej temperaturze z metki, choćby w 90°C, jeśli symbol na to pozwala. Żółtą, starą plamę namocz wcześniej w odplamiaczu z aktywnym tlenem. |
| Bawełna kolorowa | Chłonny proszek i płyn do naczyń zostawiony na 15–20 minut, potem pranie w temperaturze z metki. Każdą kropkę z patelni na kolorowej bluzce spieraj osobno. |
| Jeans | Olej z sałatki wsiąka w denim głęboko. Zasyp na pół godziny, wetrzyj płyn szczoteczką, odczekaj i wypierz na lewej stronie w 40°C. |
| Wełna i jedwab | Jedwab pokazuje każdą kroplę oleju. Zasyp talkiem na całą noc, rano strzep go miękkim pędzlem i oddaj rzecz do pralni, mówiąc, że to olej. Wełnę możesz potraktować talkiem tak samo. |
| Syntetyki | Poliester i poliamid trzymają olej mocniej niż bawełna. Płyn do naczyń na pół godziny, pranie w możliwie wysokiej dozwolonej temperaturze i suszenie na wieszaku. |
| Obrus | Winegret na obrusie: proszek, płyn do naczyń, gorące pranie. Obrus z powłoką odporną na plamy przetrzyj od razu ściereczką i wypierz zgodnie z metką. |
| Tapicerka i dywan | Plamę na kanapie posyp talkiem i przykryj kartką, żeby nikt jej nie rozgniótł. Po kilku godzinach odkurz ssawką do tapicerki, a ślad przetrzyj gąbką z ciepłą wodą i płynem. |
| Materac | Olejek do masażu albo oliwka dla dzieci przechodzi przez prześcieradło na materac. Zasyp skrobią, po kilku godzinach odkurz i przetrzyj miejsce ściereczką z płynem, prawie suchą. |
| Skóra | Zasyp talkiem lub skrobią, zostaw na kilka godzin i zetrzyj. Olej z czasem wchłania się w skórę i plama blednie – nie przyspieszaj tego rozpuszczalnikiem. |
Stara, pożółkła plama z oleju
Stary olej gęstnieje i żółknie, a w praniu w 40°C już się nie rozpuszcza. Najpierw go rozmiękcz: wetrzyj w plamę kilka kropel gliceryny, po kwadransie dodaj płyn do naczyń i zostaw na kolejne pół godziny. Potem namocz rzecz w roztworze odplamiacza z aktywnym tlenem i wypierz tak gorąco, jak pozwala metka. Na syntetykach często trzeba to powtórzyć dwa lub trzy razy, bo tam olej trzyma się najdłużej.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Skrobia kukurydziana lub ziemniaczana – na świeżą plamę, przez 15 minut lub dłużej.
- Talk – na jedwab, wełnę, skórę i zamsz.
- Płyn do naczyń – na sucho, przed płukaniem.
- Gliceryna – rozmiękcza starą, zżółkłą plamę.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na żółty ślad i pomarańczową obwódkę po oliwie z chili.
- Soda kalcynowana – jako dodatek do prania białej bawełny i lnu z tłustymi plamami, w rękawiczkach (szczegóły w poradniku soda w praniu).
Czego nie robić
- Nie płucz świeżej plamy wodą, zanim nie zasypiesz jej proszkiem.
- Nie odwieszaj bluzki z kropkami oleju do szafy, licząc, że plama wyparuje – olej nie wysycha, tylko żółknie.
- Nie susz ubrania z resztką oleju w suszarce bębnowej.
- Nie prasuj miejsca po plamie, dopóki widać ciemniejszy ślad.
Bezpieczeństwo
Ręczniki i prześcieradła z olejkiem do masażu albo oliwką dla dzieci pierz dokładnie i susz na sznurku – resztki oleju w gorącej suszarce bębnowej mogą się samozapalić, także po zakończeniu programu (zobacz suszarka bębnowa). Sodę kalcynowaną dodawaj w rękawiczkach, nie na wełnę, jedwab ani aluminium. Talk sypnij nisko nad plamą, żeby nie wdychać pyłu. Rzeczy z metką „tylko czyszczenie chemiczne” tylko przyprósz talkiem, osusz i zanieś do pralni, mówiąc, że to olej i jaki.
Zobacz też: plama z tłuszczu, plama z sosu pomidorowego, pranie jedwabiu.