Skład tkaniny na metce: co znaczą skróty CO, WO, LI, SE, PES, PA, EL, CV, CMD, CLY, PAN i CA, jak czytać procenty i co skład mówi o praniu i prasowaniu.
Na metce są dwie różne informacje: symbole konserwacji, czyli jak prać, suszyć i prasować, oraz skład włókien. Skład podpowiada to, czego symbole nie mówią: czy rzecz będzie się gnieść, mechacić, kurczyć, trzymać zapach potu albo żółknąć od gorącego żelaza. Przepisy Unii Europejskiej wymagają, żeby na ubraniu sprzedawanym w Polsce był podany skład włókien z udziałem procentowym, po polsku. Skróty pojawiają się obok pełnych nazw, na metkach wielojęzycznych albo na rzeczach kupionych poza Unią.
Skróty włókien na metkach
| Skrót | Włókno | Rodzaj | Co ważne przy praniu |
|---|---|---|---|
| CO | bawełna | naturalne, roślinne | biała znosi wysokie temperatury, przy pierwszych praniach może się trochę skurczyć |
| LI | len | naturalne, roślinne | mocno się gniecie, prasuj na wilgotno, znosi gorące żelazko |
| WO | wełna | naturalne, zwierzęce | filcuje od ciepła i ruchu, tylko środki bez enzymów |
| WS | kaszmir | naturalne, zwierzęce | jeszcze delikatniejszy niż wełna, skłonny do kulek |
| SE | jedwab | naturalne, zwierzęce | chłodna woda, bez enzymów i wybielaczy, łatwo o zacieki |
| PES lub PL | poliester | syntetyczne | szybko schnie, ale trzyma tłuszcz i zapach potu |
| PA | poliamid | syntetyczne | łatwo przejmuje barwnik z innych rzeczy, niska temperatura żelazka |
| EL lub EA | elastan | syntetyczne | nie lubi gorącej wody, suszarki ani chloru |
| CV | wiskoza | z celulozy | na mokro traci wytrzymałość i się kurczy, pierz delikatnie |
| CMD | modal | z celulozy | miękki, na mokro mocniejszy od wiskozy |
| CLY | lyocell | z celulozy | gładki i mocny, przy tarciu na mokro robi się matowy, pierz na lewej stronie |
| PAN lub AC | akryl | syntetyczne | przypomina wełnę, mechaci się, topi pod gorącym żelazkiem |
| CA | acetat | z celulozy | rozpuszcza go aceton, prasuj na niskiej temperaturze |
Na swetrach i płaszczach spotkasz też skróty włosów zwierzęcych: WM to moher, WA angora, WP alpaka, WK wielbłąd. Na ekoskórze i powłokach kurtek bywa PU, czyli poliuretan, a na bieliźnie termoaktywnej PP, czyli polipropylen – oba nie znoszą wysokiej temperatury.
Jak czytać skład krok po kroku
- Włókna są wymienione od największego udziału do najmniejszego. Pierwsze na liście mówi, jak rzecz się zachowuje na co dzień.
- Sprawdź, czy skład nie jest podany osobno dla części: wierzch, podszewka, wypełnienie, ściągacze. Kurtka z wełnianym wierzchem i poliestrową podszewką pierze się jak wełna, nie jak poliester.
- Zwróć uwagę na małe dodatki. Kilka procent elastanu w bawełnianych spodniach oznacza, że nie wolno ich prać w 90°C, wybielać chlorem ani suszyć w gorącej suszarce.
- Przy mieszance kieruj się najdelikatniejszym włóknem, chyba że metka z symbolami mówi inaczej.
- Jeśli widzisz zdanie „Zawiera niewłókienne części pochodzenia zwierzęcego”, rzecz ma ozdoby ze skóry albo futra – te elementy wymagają osobnej troski i często wykluczają pranie w wodzie.
Co skład mówi o praniu – przykłady
- 60% bawełna, 40% poliester – koszulka mniej się gniecie i szybciej schnie niż bawełniana, pierz ją programem mix w 40°C.
- 95% wiskoza, 5% elastan – sukienka płynna w dotyku, ale delikatna: 30°C, niskie obroty, bez wykręcania.
- 70% wełna, 30% poliamid – skarpety albo sweter trwalszy od czystej wełny, nadal na programie do wełny.
- Akryl z dodatkiem wełny – ciepły i tani, ale kulki z akrylu trzymają się mocno i nie odpadają same.
- Len z wiskozą – mniej się gniecie niż czysty len, za to pierz go łagodniej, jak wiskozę.
Czego unikać
- Oceniania tkaniny po dotyku. Wiskoza udaje jedwab, akryl wełnę, a poliester len.
- Pomijania metki podszewki i wypełnienia.
- Zmywacza z acetonem na podszewce z acetatu – w miejscu plamy powstanie dziura.
- Odcinania metki bez zapisania składu. Zanim ją odetniesz, zrób jej zdjęcie telefonem.
- Zakładania, że skład zastępuje symbole. Kurtka z poliestru może mieć wypełnienie lub powłokę, które wykluczają pralkę.
Zobacz też: symbole prania, pranie wiskozy, pranie lnu, kulki na swetrach.