Gdzie leży najdalej wysunięty na północ punkt Polski i czemu Rysy mają dwa wierzchołki? Dwanaście pytań o geografię i przyrodę Polski, nie tylko szkolnych.
Polska ma wszystko, czego potrzeba do dobrego quizu: wysokie góry i depresję, ruchome wydmy i pustynię, jeziora głębsze niż sto metrów i puszczę, w której żyją żubry. Większość z nas uczyła się o tym w szkole, ale szczegóły łatwo się mylą, a niektóre fakty w podręcznikach po prostu się nie zmieściły.
Przygotowałyśmy dwanaście pytań o geografię i przyrodę kraju. Część dotyczy rekordów, część miejsc, które każdy zna z wakacji. Po każdej odpowiedzi dopisujemy krótkie wyjaśnienie, czasem z ciekawostką, która przyda się na następnej wycieczce.
{
"id": "polska-przyroda",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Najwyższy punkt Polski leży na Rysach, na wysokości 2499 m. Dlaczego nie jest to szczyt całej góry?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Bo najwyższy wierzchołek Rysów leży po słowackiej stronie",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Bo szczyt odpadł podczas trzęsienia ziemi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo wierzchołek jest niedostępny i nikt go nie zmierzył",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo na szczycie stoi maszt, którego się nie liczy",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Rysy mają kilka wierzchołków. Najwyższy, mierzący około 2501 m, jest na Słowacji, a granica przechodzi przez niższy, północno-zachodni wierzchołek."
},
{
"pytanie": "Gdzie bierze początek Wisła?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W Tatrach, pod Kasprowym Wierchem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Bieszczadach, pod Tarnicą",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na stokach Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W Sudetach, pod Śnieżką",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Wisła zaczyna się dwoma potokami, Czarną i Białą Wisełką, na stokach Baraniej Góry. Po drodze do Bałtyku przepływa przez Kraków, Warszawę i Toruń."
},
{
"pytanie": "Które jezioro jest największe w Polsce pod względem powierzchni?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Mamry",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Łebsko",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Hańcza",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Śniardwy",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Śniardwy na Mazurach mają ponad 110 km². Mamry są drugie, a nadmorskie Łebsko trzecie."
},
{
"pytanie": "Najgłębsze jezioro w Polsce ma ponad sto metrów głębokości. Jak się nazywa?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Morskie Oko",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Hańcza",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Wigry",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Drawsko",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Hańcza na Suwalszczyźnie ma ponad 100 m głębokości i jest najgłębszym jeziorem na Niżu Środkowoeuropejskim. Jej rynna powstała podczas zlodowacenia."
},
{
"pytanie": "Gdzie leży najdalej na północ wysunięty punkt Polski?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Na Przylądku Rozewie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na końcu Półwyspu Helskiego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Jastrzębiej Górze",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W Łebie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Choć wiele osób stawia na Rozewie, najbardziej na północ wysunięty punkt kraju leży kilka kilometrów dalej, w Jastrzębiej Górze. Upamiętnia go obelisk nazywany Gwiazdą Północy."
},
{
"pytanie": "Gdzie znajduje się najniżej położony punkt Polski, poniżej poziomu morza?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W Raczkach Elbląskich na Żuławach",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Na dnie Zalewu Szczecińskiego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W kopalni soli w Wieliczce",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W delcie Świny koło Świnoujścia",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Część Żuław Wiślanych leży poniżej poziomu morza. Najniżej, około dwóch metrów pod nim, położone są Raczki Elbląskie, a okoliczne pola chronią wały i pompy."
},
{
"pytanie": "Który park narodowy jest największy w Polsce?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Tatrzański",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Białowieski",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kampinoski",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Biebrzański",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Biebrzański Park Narodowy zajmuje blisko 600 km² bagien, torfowisk i rozlewisk nad Biebrzą. To jedno z najważniejszych w Europie miejsc dla ptaków wodno-błotnych."
},
{
"pytanie": "Puszczę Białowieską, wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO, Polska dzieli z sąsiadem. Z którym?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Z Litwą",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z Białorusią",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Z Ukrainą",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z Rosją",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Puszcza leży po obu stronach granicy polsko-białoruskiej. To jeden z ostatnich fragmentów pierwotnego lasu nizinnego, który kiedyś porastał dużą część Europy."
},
{
"pytanie": "Po I wojnie światowej żubry wyginęły na wolności. Od ilu zwierząt pochodzą wszystkie dzisiejsze żubry?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Od około tysiąca żubrów z Kaukazu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od kilkuset sztuk z rosyjskich lasów",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Zaledwie od kilkunastu z ogrodów zoologicznych",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Od jednej pary z białowieskiej zagrody",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Ostatniego dzikiego żubra w Puszczy Białowieskiej zabito w 1919 roku. Gatunek odtworzono z kilkunastu zwierząt z ogrodów i hodowli, a dziś w Polsce żyje ich ponad dwa tysiące."
},
{
"pytanie": "Skąd wzięła się Pustynia Błędowska?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "To dawne dno morza, które wyschło",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Powstała z hałd po wydobyciu węgla",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Piasek przywiał wiatr znad Bałtyku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Piaski zostawiły wody lodowca, a odsłoniła je wycinka lasów",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Gruba warstwa piasku pochodzi z wód topniejącego lodowca. Gdy w średniowieczu wycinano okoliczne lasy na potrzeby kopalń i hut, wiatr mógł swobodnie przesypywać piasek."
},
{
"pytanie": "Do którego parku narodowego należą ruchome wydmy koło Łeby?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Do Wolińskiego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do Kampinoskiego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do Słowińskiego",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Do Parku Narodowego Bory Tucholskie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Wydmy Słowińskiego Parku Narodowego wędrują kilka metrów w roku i zasypują po drodze las. Wydmy ma też Kampinoski Park Narodowy, ale tamte dawno porósł las."
},
{
"pytanie": "Bałtyk jest dużo mniej słony niż ocean. Ile mniej więcej soli jest w litrze wody przy polskim brzegu?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Około 7 g",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Około 35 g",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 70 g",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Mniej niż pół grama",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "W oceanie jest około 35 g soli na litr, a w południowym Bałtyku około 7 g. Do płytkiego, prawie zamkniętego morza wpada dużo słodkiej wody z rzek, a słona woda z Morza Północnego napływa rzadko."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Czas na wycieczkę krajoznawczą",
"opis": "Geografia Polski to dla ciebie na razie szkolne wspomnienie. Nic straconego, bo większość tych miejsc najlepiej poznać na własnych nogach. Może następny urlop na Mazurach albo w Słowińskim Parku Narodowym?"
},
{
"od": 4,
"do": 7,
"tytul": "Turystka z mapą w plecaku",
"opis": "Znasz najważniejsze miejsca, a pomyłki dotyczą szczegółów, które mylą prawie wszyscy. Rozewie i Jastrzębia Góra to klasyczna pułapka. Następnym razem już się nie dasz złapać."
},
{
"od": 8,
"do": 10,
"tytul": "Krajoznawczyni z prawdziwego zdarzenia",
"opis": "Polska przyroda nie jest ci obca, od żubrów po bałtycką sól. Pewnie sporo z tych miejsc widziałaś na własne oczy. Do kompletu brakuje naprawdę niewiele."
},
{
"od": 11,
"do": 12,
"tytul": "Chodzący atlas Polski",
"opis": "Rekordy, parki narodowe i ciekawostki masz w małym palcu. Z taką wiedzą możesz prowadzić rodzinne wycieczki bez przewodnika. Sprawdź się jeszcze w quizie o polskich miastach."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
11,
41,
37,
11
]
}
