Maria Skłodowska-Curie, Wisława Szymborska, Wanda Rutkiewicz i Irena Sendlerowa: dwanaście pytań o Polki, które zapisały się w historii nauki i sztuki.
Historia Polski to nie tylko królowie, wodzowie i poeci w surdutach. To także kobiety, które zdobywały Nagrody Nobla, wchodziły na najtrudniejsze szczyty świata, ratowały dzieci z getta i podbijały sceny po obu stronach oceanu. O wielu z nich mówi się w szkole za mało albo tylko w jednym zdaniu.
W dwunastu pytaniach sprawdzisz, ile wiesz o naukowczyniach, pisarkach, artystkach i sportsmenkach. Przy każdej odpowiedzi dopisujemy krótko, czym naprawdę się zasłużyły.
{
"id": "wielkie-polki",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "W jakich dwóch dziedzinach Maria Skłodowska-Curie dostała Nagrodę Nobla?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W fizyce i medycynie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W chemii i medycynie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W fizyce i chemii",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Dwa razy w chemii",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "W 1903 roku dostała Nobla z fizyki razem z Piotrem Curie i Henrim Becquerelem, a w 1911 roku samodzielnie z chemii. Do dziś jest jedyną osobą nagrodzoną w dwóch różnych naukach przyrodniczych."
},
{
"pytanie": "Jak Maria Skłodowska-Curie nazwała pierwszy odkryty przez siebie pierwiastek?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Polon, na cześć Polski",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Rad, od łacińskiego słowa promień",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Warsowit, na cześć Warszawy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kiur, od nazwiska męża",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Polon odkryła z mężem w 1898 roku, kilka miesięcy przed radem. Nazwa miała przypomnieć światu o kraju, którego wtedy nie było na mapie."
},
{
"pytanie": "W którym roku Wisława Szymborska otrzymała literacką Nagrodę Nobla?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W 1980",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W 1989",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W 2001",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W 1996",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Szymborska dostała Nobla w 1996 roku. Rok 1980 to Nobel Czesława Miłosza."
},
{
"pytanie": "Za którą powieść Olga Tokarczuk dostała w 2018 roku Międzynarodową Nagrodę Bookera?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "„Księgi Jakubowe”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "„Bieguni”",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "„Prawiek i inne czasy”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "„Prowadź swój pług przez kości umarłych”",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Angielski przekład „Biegunów” zdobył Bookera w 2018 roku. Rok później Tokarczuk odebrała literackiego Nobla przyznanego za 2018 rok."
},
{
"pytanie": "Ile mniej więcej żydowskich dzieci wyprowadziła z warszawskiego getta Irena Sendlerowa ze współpracownikami?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Około 25",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 250",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Około 2500",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Około 25 000",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Sendlerowa kierowała referatem dziecięcym Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Dzieci ukrywano w rodzinach i klasztorach, a ich prawdziwe nazwiska zapisywała na listach zakopanych w słoikach."
},
{
"pytanie": "Pod jakim nazwiskiem Helena Modrzejewska grała w Stanach Zjednoczonych?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Helen Modern",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Helen Mora",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Helena Modjeska",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Lady Helena",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "W Ameryce występowała jako Helena Modjeska i zasłynęła rolami szekspirowskimi granymi po angielsku. Jej imieniem nazwano miejsca w Kalifornii, gdzie mieszkała."
},
{
"pytanie": "Wanda Rutkiewicz jako pierwsza kobieta na świecie weszła na szczyt…",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…Mount Everestu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…K2",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…Kanczendzongi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…Nanga Parbat",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Na K2 stanęła w 1986 roku jako pierwsza kobieta w historii. Na Everest weszła w 1978 roku jako pierwsza Europejka i trzecia kobieta na świecie."
},
{
"pytanie": "Ile medali olimpijskich zdobyła lekkoatletka Irena Szewińska?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Siedem",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Cztery",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Dziesięć",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Pięć",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Szewińska zdobywała medale na czterech kolejnych igrzyskach, od Tokio 1964 do Montrealu 1976: trzy złote, dwa srebrne i dwa brązowe, w biegach i w skoku w dal."
},
{
"pytanie": "Kto zdobył pierwszy złoty medal olimpijski dla Polski?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Janusz Kusociński w biegu na 10 km",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Stanisława Walasiewicz w biegu na 100 m",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Irena Szewińska w sztafecie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Halina Konopacka w rzucie dyskiem",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Konopacka wygrała konkurs dyskobolek w Amsterdamie w 1928 roku z rekordem świata. Kusociński i Walasiewicz złoto zdobyli cztery lata później w Los Angeles."
},
{
"pytanie": "Którą z tych książek dla dzieci napisała Maria Konopnicka?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "„Plastusiowy pamiętnik”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "„O krasnoludkach i sierotce Marysi”",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "„Akademia pana Kleksa”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "„Dzieci z Bullerbyn”",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Baśń o krasnoludkach ukazała się w 1896 roku. „Plastusiowy pamiętnik” napisała Maria Kownacka, „Akademię pana Kleksa” Jan Brzechwa, a „Dzieci z Bullerbyn” Astrid Lindgren."
},
{
"pytanie": "Agnieszka Holland była nominowana do Oscara za film „W ciemności”. O czym opowiada?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "O polskich górnikach uwięzionych pod ziemią",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O niewidomej pianistce z Krakowa",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O ludziach ukrywających się w kanałach Lwowa podczas wojny",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "O polarniczkach zimujących na Spitsbergenie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Film opowiada prawdziwą historię kanalarza Leopolda Sochy, który przez czternaście miesięcy ukrywał grupę Żydów w lwowskich kanałach. Był nominowany do Oscara dla filmu nieanglojęzycznego."
},
{
"pytanie": "Z jakim stylem kojarzy się malarstwo Tamary Łempickiej?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Z impresjonizmem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z secesją",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z pop-artem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z art déco",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Łempicka malowała w Paryżu lat 20. i 30. chłodne, lśniące portrety o geometrycznych formach. Jej obrazy stały się symbolem art déco i osiągają dziś rekordowe ceny na aukcjach."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Czas poznać swoje bohaterki",
"opis": "Wielkie Polki nie zawsze mają w podręcznikach tyle miejsca, ile im się należy. Każda z kobiet z quizu ma historię, którą warto znać. Na początek polecamy biografię Wandy Rutkiewicz albo Ireny Sendlerowej."
},
{
"od": 4,
"do": 7,
"tytul": "Znasz najważniejsze nazwiska",
"opis": "Skłodowską-Curie i Szymborską kojarzysz od razu, przy sportsmenkach i artystkach bywa trudniej. To typowy wynik, bo o tych kobietach mówi się rzadziej. Po tym quizie wiesz już o nich więcej."
},
{
"od": 8,
"do": 10,
"tytul": "Kronikarka kobiecych dokonań",
"opis": "Znasz nie tylko nazwiska, ale też szczegóły: lata, szczyty i nagrody. Widać, że historie wybitnych kobiet naprawdę cię interesują. Do kompletu brakuje niewiele."
},
{
"od": 11,
"do": 12,
"tytul": "Ambasadorka wielkich Polek",
"opis": "Wiesz o polskich bohaterkach więcej niż niejeden podręcznik. Od polonu po K2 nie dałaś się zaskoczyć. Opowiadaj o nich dalej, bo na to zasługują."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
10,
40,
38,
12
]
}
