Która polska atrakcja trafiła na pierwszą listę UNESCO i co ma w herbie Lublin? Jedenaście pytań o polskie miasta: herby, legendy, zabytki i ciekawostki.
Każde polskie miasto ma swoją legendę, swój herb i przynajmniej jeden zabytek, którym chwali się przed gośćmi. Jedne słyną z koziołków i krasnali, inne z renesansowych kamienic albo średniowiecznych dźwigów portowych. Często znamy je z wycieczek szkolnych, ale szczegóły zdążyły się zatrzeć.
W jedenastu pytaniach przejdziemy od najstarszego miasta w kraju po miasto idealne epoki renesansu. Po drodze sprawdzisz, czy pamiętasz, gdzie urodził się Kopernik i dlaczego warszawska Starówka, choć odbudowana, trafiła na listę UNESCO.
{
"id": "polskie-miasta",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Które miasto uchodzi za najstarsze w Polsce, bo wspominał je już w II wieku grecki geograf Ptolemeusz?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Gniezno",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kraków",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kalisz",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Płock",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Na mapie Ptolemeusza widnieje osada Calisia, którą łączy się z Kaliszem. Dlatego Kalisz nazywa się najstarszym miastem w Polsce."
},
{
"pytanie": "Która polska atrakcja trafiła na pierwszą listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1978 roku, razem ze Starym Miastem w Krakowie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Zamek w Malborku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kopalnia soli w Wieliczce",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Stare Miasto w Toruniu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Hala Stulecia we Wrocławiu",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Na pierwszej liście UNESCO znalazło się dwanaście miejsc z całego świata, w tym dwa z Polski: krakowskie Stare Miasto i kopalnia soli w Wieliczce."
},
{
"pytanie": "Dlaczego warszawskie Stare Miasto wpisano na listę UNESCO, choć prawie wszystkie jego budynki powstały po wojnie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Bo zachowały się średniowieczne piwnice",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo odbudowano je z cegieł z rozbiórki",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo to najstarsza część stolicy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Jako przykład niemal całkowitej odbudowy po zniszczeniach wojennych",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Starówkę zniszczoną w 1944 roku odbudowano na podstawie dawnych planów, fotografii i obrazów Canaletta. UNESCO doceniło właśnie tę wyjątkową rekonstrukcję."
},
{
"pytanie": "Rynek Główny w Krakowie to jeden z największych średniowiecznych placów w Europie. Jaki ma mniej więcej wymiar?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Kwadrat o boku około 200 m",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Kwadrat o boku około 80 m",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Prostokąt 500 na 300 m",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Koło o średnicy 120 m",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Rynek wytyczono w 1257 roku przy lokacji miasta. Ma kształt zbliżony do kwadratu o boku około 200 m, czyli około czterech hektarów."
},
{
"pytanie": "W którym mieście urodził się Mikołaj Kopernik?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "We Fromborku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Olsztynie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Toruniu",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W Krakowie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Kopernik urodził się w Toruniu w 1473 roku. W Krakowie studiował, w Olsztynie zarządzał dobrami kapituły, a we Fromborku pracował i jest pochowany."
},
{
"pytanie": "O której godzinie koziołki na wieży poznańskiego ratusza wychodzą, by trykać się rogami?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "O 9.00",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O 12.00",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "O 15.00",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O 18.00",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Koziołki pojawiają się codziennie w południe i trykają się dwanaście razy. Według legendy dwa koziołki uciekły kuchcikowi przygotowującemu ucztę i wbiegły na wieżę ratusza."
},
{
"pytanie": "Co przedstawia herb Lublina?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Białego orła z koroną",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Złotego lwa trzymającego miecz",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kozła wspinającego się na krzew winorośli",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Trzy wieże na czerwonym polu",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Biały kozioł opiera się przednimi nogami o krzew winorośli. Lubelski kozioł bywa mylący, bo z koziołkami kojarzy się przede wszystkim Poznań."
},
{
"pytanie": "Do czego nawiązują krasnale, których setki stoją na ulicach Wrocławia?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Do legendy o założeniu miasta",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do happeningów Pomarańczowej Alternatywy z lat 80.",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Do bajki pisanej przez wrocławskiego autora",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do dawnego cechu górników",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Krasnoludek był symbolem Pomarańczowej Alternatywy, ruchu organizującego we Wrocławiu żartobliwe happeningi. Pierwszy figurkowy krasnal stanął na ulicy Świdnickiej w 2001 roku."
},
{
"pytanie": "Czym był w średniowieczu gdański Żuraw nad Motławą?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Dźwigiem portowym połączonym z bramą miejską",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Latarnią morską",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Spichlerzem na zboże",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Siedzibą kupców hanzeatyckich",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "W drewnianej części Żurawia ludzie chodzący w wielkich kołach jak w kieracie podnosili ładunki i maszty statków. Budowla była jednocześnie bramą do miasta."
},
{
"pytanie": "Kto zaprojektował Zamość, renesansowe miasto idealne założone przez Jana Zamoyskiego?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Bartolomeo Berrecci",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bernardo Morando",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Dominik Merlini",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Tylman z Gameren",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Włoski architekt Bernardo Morando zaprojektował Zamość od podstaw pod koniec XVI wieku. Stare Miasto jest na liście UNESCO od 1992 roku."
},
{
"pytanie": "Które miasto jest drugie w Polsce pod względem liczby mieszkańców?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Łódź",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Wrocław",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Poznań",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kraków",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Kraków ma około 800 tysięcy mieszkańców i jest drugi po Warszawie. Łódź przez dziesięciolecia zajmowała drugie miejsce, ale od lat traci ludność."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Pora na miejski spacer",
"opis": "Polskie miasta mają przed tobą jeszcze sporo tajemnic. Najlepiej poznać je w czasie weekendowego wyjazdu, z przewodnikiem albo mapą. Poznańskie koziołki o dwunastej to dobry początek."
},
{
"od": 4,
"do": 6,
"tytul": "Bywalczyni rynków i starówek",
"opis": "Znasz najsłynniejsze zabytki, choć szczegóły czasem się mieszają. Herb Lublina i projektant Zamościa to pytania, na których potyka się wiele osób. Teraz już wiesz więcej."
},
{
"od": 7,
"do": 9,
"tytul": "Miejska przewodniczka",
"opis": "Wiesz, czym różni się Kalisz od Gniezna i dlaczego Żuraw nie był latarnią. Takiej wiedzy nie nabywa się z jednej wycieczki. Wystarczy kilka szczegółów, by mieć komplet."
},
{
"od": 10,
"do": 11,
"tytul": "Honorowa obywatelka polskich miast",
"opis": "Legendy, herby i zabytki znasz jak własną ulicę. Z tobą każda wycieczka po Polsce staje się lekcją historii, i to tą ciekawszą. Sprawdź się jeszcze w quizie o geografii Polski."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
13,
39,
37,
11
]
}
