Soda oczyszczona i kalcynowana w praniu: czym się różnią, jak je stosować, czego nie prać sodą kalcynowaną i czemu nie mylić jej z sodą kaustyczną.
Dwie sody z półki to dwie różne substancje. Soda oczyszczona, czyli wodorowęglan sodu, jest łagodna – ta sama, którą dodaje się do ciasta. Soda kalcynowana, czyli węglan sodu, jest znacznie silniej zasadowa i działa w praniu jak mocny wspomagacz: zmiękcza wodę i rozpuszcza tłuszcz. Pomylenie ich nie kończy się katastrofą, ale kalcynowana wymaga rękawiczek i nie nadaje się do każdej tkaniny.
Dwie sody – porównanie
| Soda oczyszczona | Soda kalcynowana | |
|---|---|---|
| Nazwa chemiczna | wodorowęglan sodu | węglan sodu |
| Odczyn roztworu | lekko zasadowy, pH około 8 | silnie zasadowy, pH około 11 |
| Działanie w praniu | pochłania zapachy, delikatnie wspiera proszek | zmiękcza wodę, odtłuszcza, wzmacnia pranie białej bawełny |
| Gdzie ją kupisz | dział spożywczy, apteka | dział chemii gospodarczej |
| Tkaniny | prawie wszystkie, na wełnę i jedwab z umiarem | bawełna, len, syntetyki; nie wełna i nie jedwab |
| Ochrona | zwykle niepotrzebna | rękawiczki, uwaga na oczy |
| Do jedzenia | tak | nie |
Soda oczyszczona w praniu
- Na zapach. Kilka łyżek wsypanych do bębna razem z praniem łagodzi zapach potu w ręcznikach i ubraniach sportowych.
- Do namaczania. Kilka łyżek na miskę letniej wody to dobra kąpiel dla skarpetek, wkładek do butów i ubrań, które leżały wilgotne.
- Na sucho. Posyp nią materac, wkładki do butów czy wnętrze torby, zostaw na kilka godzin i odkurz.
- W paście. Soda wymieszana z odrobiną wody delikatnie ściera przybrudzenia z białych podeszew i płóciennych tenisówek – zobacz pranie butów sportowych.
Soda oczyszczona nie zastąpi proszku do prania i sama nie usuwa plam. Na ciemnych tkaninach może zostawić biały nalot, jeśli nie rozpuści się w wodzie, dlatego przy czarnych rzeczach rozpuść ją najpierw w szklance ciepłej wody.
Soda kalcynowana krok po kroku
- Załóż rękawiczki. Proszek pyli, a roztwór wysusza i podrażnia skórę.
- Rozpuść sodę w ciepłej wodzie w misce plastikowej lub emaliowanej, nie aluminiowej – zasada niszczy aluminium.
- Odmierz dawkę według opakowania i zacznij od mniejszej. Przy twardej wodzie dosyp ją do przegródki z proszkiem, razem ze zwykłym środkiem do prania.
- Mocno zabrudzone ścierki, białą bieliznę pościelową czy ubrania robocze możesz namoczyć w roztworze na kilka godzin przed praniem.
- Po namaczaniu wypłucz rzeczy i wypierz je normalnie.
Kolorowe rzeczy pierz z sodą kalcynowaną tylko po próbie, bo silna zasada potrafi rozjaśnić część barwników.
Bezpieczeństwo
- Nie myl z sodą kaustyczną. Soda kaustyczna to wodorotlenek sodu, środek żrący do udrażniania rur. Nie nadaje się do prania ani do kontaktu ze skórą.
- Chroń oczy. Pył i roztwór sody kalcynowanej drażnią oczy. Gdy coś do nich wpadnie, płucz je długo czystą wodą, a przy utrzymującym się podrażnieniu idź do lekarza.
- Przechowuj szczelnie. Soda kalcynowana chłonie wilgoć i zbryla się. Trzymaj ją w oryginalnym, zamkniętym opakowaniu, wysoko i z dala od jedzenia, żeby nikt nie wziął jej za sodę do pieczenia.
- Nie łącz z octem. W jednym praniu zasada i kwas znoszą się nawzajem.
Ciekawostka: soda oczyszczona podgrzana w piekarniku zamienia się w kalcynowaną. Jeśli tak ją przygotujesz, traktuj ją potem jak silną zasadę i wyraźnie opisz słoik.
Najczęstsze błędy
- Wsypywanie sody kalcynowanej gołymi rękami.
- Namaczanie wełnianego swetra w sodzie, żeby go „odświeżyć” – wełna sztywnieje i traci miękkość.
- Za duża ilość sody przy ciemnym praniu, po której zostają białe zacieki.
- Sypanie sody zamiast proszku i dziwienie się, że plamy zostały.
Zobacz też: domowe środki do usuwania plam, ile proszku do prania, pranie ścierek kuchennych.