13. miesiąc życia dziecka – pierwsze kroki po roczku i szczepienie MMR

Trzynasty miesiąc życia, pierwszy po roczku: kiedy dziecko zaczyna chodzić, ile śpi, jak podawać mleko krowie i jak przygotować się do szczepienia MMR.

Tort zjedzony, świeczka zdmuchnięta, a w domu mieszka już nie niemowlę, tylko maluch, który coraz śmielej puszcza się kanapy. Drugi rok życia bywa nazywany rokiem odkrywcy: dziecko uczy się chodzić, rozumie coraz więcej słów i każdą rzecz chce sprawdzić samo. Te zmiany nie przychodzą jednak w dniu urodzin, tylko stopniowo – u każdego malucha w trochę innym tempie.

Trzynasty miesiąc liczymy od pierwszych urodzin do dnia, w którym dziecko skończy 13 miesięcy. Jeśli twój maluch urodził się przedwcześnie, porównuj jego postępy z wiekiem korygowanym, czyli liczonym od planowanego terminu porodu – tak robi się zwykle aż do drugich urodzin.

Pierwsze samodzielne kroki

  • Część dzieci chodzi już sama, inne wolą przemieszczać się przy meblach albo na czworakach. Według WHO zdrowe dzieci zaczynają chodzić bez pomocy w bardzo szerokim przedziale – od około 8. do prawie 18. miesiąca.
  • Pierwszy chód wygląda charakterystycznie: nogi szeroko rozstawione, ręce uniesione dla równowagi, kroki krótkie i chwiejne. Upadki na pupę są częścią nauki.
  • Maluch kuca po zabawkę i wraca do pionu, często jeszcze z podparciem.
  • Ręce ćwiczą wkładanie i wyjmowanie: klocki do pudełka, łyżkę do kubka, pokrywkę na garnek. Niektóre dzieci próbują postawić klocek na klocku.

W domu niech maluch chodzi boso – stopa najlepiej uczy się równowagi, czując podłogę. Chodzika z siedziskiem lepiej nie kupować: nie przyspiesza nauki chodzenia, za to sprzyja groźnym upadkom.

Słowa, gesty i pierwsze „nie”

Dziecko po roczku rozumie znacznie więcej, niż mówi. Reaguje na swoje imię, zna nazwy domowników i ulubionych przedmiotów. Mówi zwykle jedno albo kilka słów – „mama”, „baba”, „am” – a pomiędzy nimi długo „opowiada” w swoim języku, z melodią przypominającą prawdziwe zdania. Głównym narzędziem porozumiewania się wciąż są gesty: wskazywanie palcem, kręcenie głową, wyciąganie rąk, podawanie ci zabawek.

Mów do malucha krótko i nazywaj to, na co właśnie patrzy. Gdy wskazuje kota, odpowiedz: „Tak, kot. Kot śpi”. Takie proste zdania, powtarzane codziennie, są najlepszą lekcją mowy.

Ile śpi trzynastomiesięczne dziecko

Po pierwszych urodzinach zalecana ilość snu to około 11–14 godzin na dobę, razem z drzemkami. Większość dzieci w tym miesiącu nadal śpi w dzień dwa razy: przed południem i po obiedzie. Nie ma powodu, by odbierać którąś drzemkę tylko dlatego, że minęły urodziny. Jeśli maluch długo zasypia wieczorem, najpierw spróbuj skrócić drugą drzemkę albo przesunąć ją na wcześniejszą godzinę. Wieczorny rytuał zostaw taki, jaki był – przewidywalność daje poczucie bezpieczeństwa w nowym, ruchliwym etapie.

Mleko krowie w kubku

Od roczku mleko krowie może być napojem. Kilka praktycznych wskazówek:

  • podawaj je w kubku, nie w butelce – to dobry moment na naukę picia z otwartego kubeczka;
  • mleko krowie nie zastępuje karmienia piersią; jeśli karmisz, możesz to robić dalej, tak długo, jak oboje chcecie;
  • nie przesadzaj z ilością – maluch, który wypija bardzo dużo mleka, ma mniejszy apetyt na inne potrawy, także te bogate w żelazo; odpowiednią porcję podpowie pediatra;
  • między posiłkami podawaj wodę.

Szczepienia: jak przygotować się do wizyty

Od 13. do 15. miesiąca przypadają dwa obowiązkowe szczepienia, wspólne dla wszystkich wariantów kalendarza: przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz trzecia dawka przeciw pneumokokom, co najmniej 6 miesięcy po drugiej. Lekarz najpierw zbada dziecko i zakwalifikuje je do szczepienia. Obie szczepionki można podać podczas jednej wizyty, w różne miejsca ciała – decyzję podejmuje lekarz za twoją zgodą.

Przed wizytą:

  • przygotuj książeczkę zdrowia dziecka;
  • zapisz pytania, na przykład o zalecane szczepienie przeciw ospie wietrznej;
  • powiedz lekarzowi, jeśli maluch niedawno chorował albo źle zniósł poprzednie szczepienie;
  • ubierz go w rzeczy łatwe do zdjęcia i zabierz ulubioną zabawkę – przytulenie albo karmienie zaraz po ukłuciu pomaga się uspokoić.

Bezpieczny dom: schody i meble

  • Bramki zamontuj na górze i na dole schodów; na górze wybierz model przykręcany do ściany, a nie rozporowy.
  • Komody, regały i telewizor przymocuj do ściany – dziecko wspinające się po szufladach może przewrócić mebel na siebie.
  • Sprawdź, co wisi na wysokości wyciągniętej rączki: obrusy, kable od czajnika, doniczki.
  • Ćwicz z maluchem schodzenie tyłem na czworakach – to najbezpieczniejszy sposób na początek.

Zabawy na ten miesiąc

  • Tor z poduszek: ułóż na podłodze poduszki i zwinięty koc do wspinania się.
  • „Gdzie jest tata?” – pytaj o domowników i przedmioty, ciesz się z każdego spojrzenia we właściwą stronę.
  • Przelewanie wody z kubeczka do kubeczka w czasie kąpieli, zawsze z tobą obok.

Sygnały, z którymi warto iść do pediatry

  • dziecko nie stoi nawet przy meblach i nie próbuje się podciągać;
  • nie wskazuje palcem, nie macha, nie kręci głową;
  • nie reaguje na imię ani na znajome słowa;
  • nie wydaje sylab, mówi coraz mniej;
  • traci umiejętności, które już miało – z tym nie czekaj.

Poprzedni i następny miesiąc

Informacje są ogólne. Rozwój twojego dziecka oceni pediatra, który je bada i zna jego historię.