Łamańce z makiem: chrupiące ciasteczka zalane słodkim mlekiem makowym z miodem. Przepis z Podlasia i Kresów, który przygotujesz kilka dni przed Wigilią.
Łamańce to wigilijna tradycja Podlasia i dawnych Kresów. Z prostego ciasta piecze się cienkie placki albo małe ciasteczka, które łamie się na kawałki, stąd nazwa. Przed kolacją zalewa się je mlekiem makowym, czyli utartym makiem rozprowadzonym z wodą i miodem. Łamańce nasiąkają i miękną, ale wciąż trochę chrupią, a całość smakuje jak słodka, makowa zupa z ciastkami.
Podobne danie znają kuchnie Podkarpacia i Ukrainy pod nazwą szulyki albo szuliki. Wszystkie wersje łączy mleko makowe, które dawniej przygotowywano w makutrze, ucierając mak z wodą tak długo, aż zrobił się biały płyn. Łamańce są tanie, postne i można je upiec nawet tydzień przed Wigilią, co w grudniowym zamieszaniu jest bezcenne.
| Na ile osób | Czas | Trudność |
|---|---|---|
| 8 osób | 1 h 15 min | łatwa |
Składniki
Łamańce
- 300 g mąki pszennej
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- 2 łyżki cukru
- szczypta soli
- 4 łyżki oleju
- ok. 120 ml ciepłej wody
- 1 łyżka miodu
Mleko makowe
- 200 g niebieskiego maku
- 500 ml przegotowanej wody (albo mleka)
- 4 łyżki miodu
- 30 g rodzynek (opcjonalnie)
Przygotowanie
- Mąkę wymieszaj z proszkiem do pieczenia, cukrem i solą. Dodaj olej, miód i stopniowo ciepłą wodę. Zagnieć gładkie, elastyczne ciasto.
- Rozwałkuj je na grubość 3 mm, przełóż na blachę wyłożoną papierem i ponakłuwaj widelcem. Możesz też pokroić ciasto w romby lub kwadraty wielkości znaczka.
- Piecz w 180°C przez 12–15 minut, aż placek będzie złoty i suchy. Ostudź na kratce.
- Gdy placek wystygnie, połam go na kawałki wielkości kęsa.
- Mak sparz wrzątkiem i odstaw na godzinę, potem odsącz i zmiel trzy razy w maszynce z drobnym sitkiem.
- Zmielony mak przełóż do miski, wlewaj stopniowo wodę i ucieraj albo miksuj, aż powstanie białawe, gęste mleko.
- Dodaj miód i rodzynki, wymieszaj. Mleko makowe ma być słodkie i wyraźnie makowe.
- Godzinę przed podaniem zalej łamańce mlekiem makowym w głębokiej misie, żeby zdążyły nasiąknąć, albo podaj mleko osobno, w dzbanku.
Wcześniej i jak przechowywać
Upieczone łamańce przechowuj w puszce albo papierowej torbie. W suchym miejscu zachowają chrupkość przez tydzień, więc możesz upiec je w weekend przed świętami. Mleko makowe przygotuj dzień wcześniej i trzymaj w lodówce w słoiku. Przed użyciem wymieszaj, bo mak opada na dno. Zmielony mak możesz też zamrozić z wyprzedzeniem, a mleko zrobić w Wigilię w 10 minut. Zalanych łamańców nie przechowuj dłużej niż dobę, bo rozmiękną zupełnie.
Jak podać
W wielu domach łamańce stoją na stole w dużej misie, z której każdy nakłada sobie na talerzyk. Podawane w szklanych pucharkach wyglądają bardziej elegancko. Na wierzch możesz posypać posiekane orzechy albo kilka łyżek kutii.
Warianty
- Szulyki: zamiast małych łamańców upiecz kilka dużych, cienkich placków na cieście drożdżowym. Po upieczeniu łam je na większe kawałki.
- Na mleku krowim: mleko makowe na mleku zamiast wody jest delikatniejsze i bardziej kremowe.
- Z orzechami: do mleka makowego dodaj garść zmielonych orzechów włoskich.
- Wegańskie: przepis podstawowy na wodzie jest roślinny, jeśli miód zastąpisz syropem.
Pokrewne przepisy
Łamańce należą do tej samej rodziny co kutia i kluski z makiem. Śląską wersję makowego deseru znajdziesz w przepisie na makówki. Do łamańców pasuje kompot z suszu.
