Makówki śląskie – przepis na wigilijny deser z bułki i maku

Makówki śląskie, zwane też makiełkami: czerstwa bułka namoczona w mleku, przełożona masą makową z bakaliami i schłodzona przez noc. Tradycyjny deser na Wigilię.

Makówki, w niektórych częściach regionu nazywane makiełkami, to wigilijny deser Górnego Śląska. Powstały z gospodarności: czerstwe bułki, które w innych domach trafiłyby do bułki tartej, moczy się w słodkim mleku i przekłada grubą warstwą maku z bakaliami. Po nocy w zimnie wszystko łączy się w wilgotny, gęsty deser, który kroi się łyżką jak tiramisu.

Na Śląsku makówki przygotowuje się w dużej misie, często tej samej od pokoleń, i stawia na stole obok moczki i kompotu z suszu. Mak ma tu też znaczenie symboliczne: zapewnia dostatek i dobry sen. Makówki są proste, nie wymagają pieczenia ani specjalnych umiejętności i świetnie nadają się do zrobienia razem z dziećmi.

Na ile osób Czas Trudność
8 osób 40 min + noc w lodówce łatwa

Składniki

  • 400 g czerstwej bułki pszennej (strucla, bułka paryska albo zwykłe bułki)
  • 500 ml mleka
  • 300 g niebieskiego maku
  • 100 g cukru albo 4 łyżki miodu
  • 50 g masła
  • 100 g rodzynek
  • 100 g orzechów włoskich
  • 50 g migdałów
  • 50 g kandyzowanej skórki pomarańczowej
  • 1 łyżka cukru wanilinowego
  • kilka kropel aromatu migdałowego (opcjonalnie)

Przygotowanie

  1. Mak zalej wrzątkiem, przykryj i zostaw na godzinę. Odsącz bardzo dokładnie na gazie, a potem zmiel trzy razy w maszynce.
  2. Rodzynki namocz w gorącej wodzie na 15 minut i osusz. Orzechy i migdały posiekaj, odkładając kilka całych do dekoracji. Skórkę pomarańczową pokrój drobno.
  3. W rondlu roztop masło, dodaj cukier lub miód i mak. Smaż na małym ogniu 5 minut, mieszając.
  4. Wlej do maku 150 ml mleka, dodaj bakalie i aromat. Gotuj jeszcze 2–3 minuty. Masa powinna być wilgotna i kremowa, nie sucha.
  5. Pozostałe mleko podgrzej z cukrem wanilinowym.
  6. Bułkę pokrój w plastry grubości 1 cm.
  7. Na dno szklanej misy połóż warstwę maku, potem plastry bułki, każdy szybko zanurzony w ciepłym mleku. Następnie znów mak i bułka. Ostatnią warstwą powinien być mak.
  8. Udekoruj makówki migdałami i orzechami, przykryj folią i wstaw do lodówki na co najmniej 8 godzin, najlepiej na całą noc.

Wcześniej i jak przechowywać

Makówki robi się zawsze dzień wcześniej, więc to idealny deser na wieczór 23 grudnia. W lodówce, pod przykryciem, wytrzymają trzy dni. Nie mroź ich, bo bułka po rozmrożeniu robi się papkowata. Samą masę makową możesz za to przygotować kilka dni wcześniej albo zamrozić i rozmrozić w lodówce dzień przed składaniem.

Jaka bułka jest najlepsza

Najlepiej sprawdza się pszenne pieczywo sprzed dwóch, trzech dni: na tyle czerstwe, żeby nie rozpadło się w mleku, ale jeszcze nie twarde jak kamień. Świeżą bułkę pokrój w plastry i przesusz w piekarniku w 120°C przez 15 minut. Chałka da wersję bogatszą i słodszą, a rogaliki maślane deser bardzo delikatny.

Warianty

  • Z miodem: tradycyjnie słodzono makówki miodem. Daj go więcej, a cukru wcale.
  • Bez laktozy: użyj mleka bez laktozy albo napoju migdałowego. Masło zastąp olejem kokosowym bezzapachowym.
  • W pucharkach: układaj warstwy w szklankach albo słoiczkach. Każdy gość dostaje własną porcję, a deser wygląda bardzo efektownie.
  • Z owocami: między warstwy dodaj kilka łyżek konfitury z wiśni.

Pokrewne przepisy

Na śląskim stole wigilijnym obok makówek stoi moczka i kompot z suszu. Kresowym odpowiednikiem makowego deseru jest kutia, a centralnopolskim kluski z makiem.