Makówki śląskie, zwane też makiełkami: czerstwa bułka namoczona w mleku, przełożona masą makową z bakaliami i schłodzona przez noc. Tradycyjny deser na Wigilię.
Makówki, w niektórych częściach regionu nazywane makiełkami, to wigilijny deser Górnego Śląska. Powstały z gospodarności: czerstwe bułki, które w innych domach trafiłyby do bułki tartej, moczy się w słodkim mleku i przekłada grubą warstwą maku z bakaliami. Po nocy w zimnie wszystko łączy się w wilgotny, gęsty deser, który kroi się łyżką jak tiramisu.
Na Śląsku makówki przygotowuje się w dużej misie, często tej samej od pokoleń, i stawia na stole obok moczki i kompotu z suszu. Mak ma tu też znaczenie symboliczne: zapewnia dostatek i dobry sen. Makówki są proste, nie wymagają pieczenia ani specjalnych umiejętności i świetnie nadają się do zrobienia razem z dziećmi.
| Na ile osób | Czas | Trudność |
|---|---|---|
| 8 osób | 40 min + noc w lodówce | łatwa |
Składniki
- 400 g czerstwej bułki pszennej (strucla, bułka paryska albo zwykłe bułki)
- 500 ml mleka
- 300 g niebieskiego maku
- 100 g cukru albo 4 łyżki miodu
- 50 g masła
- 100 g rodzynek
- 100 g orzechów włoskich
- 50 g migdałów
- 50 g kandyzowanej skórki pomarańczowej
- 1 łyżka cukru wanilinowego
- kilka kropel aromatu migdałowego (opcjonalnie)
Przygotowanie
- Mak zalej wrzątkiem, przykryj i zostaw na godzinę. Odsącz bardzo dokładnie na gazie, a potem zmiel trzy razy w maszynce.
- Rodzynki namocz w gorącej wodzie na 15 minut i osusz. Orzechy i migdały posiekaj, odkładając kilka całych do dekoracji. Skórkę pomarańczową pokrój drobno.
- W rondlu roztop masło, dodaj cukier lub miód i mak. Smaż na małym ogniu 5 minut, mieszając.
- Wlej do maku 150 ml mleka, dodaj bakalie i aromat. Gotuj jeszcze 2–3 minuty. Masa powinna być wilgotna i kremowa, nie sucha.
- Pozostałe mleko podgrzej z cukrem wanilinowym.
- Bułkę pokrój w plastry grubości 1 cm.
- Na dno szklanej misy połóż warstwę maku, potem plastry bułki, każdy szybko zanurzony w ciepłym mleku. Następnie znów mak i bułka. Ostatnią warstwą powinien być mak.
- Udekoruj makówki migdałami i orzechami, przykryj folią i wstaw do lodówki na co najmniej 8 godzin, najlepiej na całą noc.
Wcześniej i jak przechowywać
Makówki robi się zawsze dzień wcześniej, więc to idealny deser na wieczór 23 grudnia. W lodówce, pod przykryciem, wytrzymają trzy dni. Nie mroź ich, bo bułka po rozmrożeniu robi się papkowata. Samą masę makową możesz za to przygotować kilka dni wcześniej albo zamrozić i rozmrozić w lodówce dzień przed składaniem.
Jaka bułka jest najlepsza
Najlepiej sprawdza się pszenne pieczywo sprzed dwóch, trzech dni: na tyle czerstwe, żeby nie rozpadło się w mleku, ale jeszcze nie twarde jak kamień. Świeżą bułkę pokrój w plastry i przesusz w piekarniku w 120°C przez 15 minut. Chałka da wersję bogatszą i słodszą, a rogaliki maślane deser bardzo delikatny.
Warianty
- Z miodem: tradycyjnie słodzono makówki miodem. Daj go więcej, a cukru wcale.
- Bez laktozy: użyj mleka bez laktozy albo napoju migdałowego. Masło zastąp olejem kokosowym bezzapachowym.
- W pucharkach: układaj warstwy w szklankach albo słoiczkach. Każdy gość dostaje własną porcję, a deser wygląda bardzo efektownie.
- Z owocami: między warstwy dodaj kilka łyżek konfitury z wiśni.
Pokrewne przepisy
Na śląskim stole wigilijnym obok makówek stoi moczka i kompot z suszu. Kresowym odpowiednikiem makowego deseru jest kutia, a centralnopolskim kluski z makiem.
