Makowiec zawijany na Boże Narodzenie: puszyste ciasto drożdżowe i wilgotna masa makowa z bakaliami. Jak zrobić, żeby makowiec nie pękał, i jak go zamrozić.
Makowiec to król świątecznych ciast. Spiralka ciemnego maku w jasnym, maślanym cieście drożdżowym wygląda na przekroju tak dobrze, że niejedna z nas piecze go przede wszystkim dla tego widoku. Mak od zawsze był w polskiej tradycji symbolem płodności i dostatku, dlatego na Boże Narodzenie pojawia się w kilku daniach naraz: w kutii, kluskach, makówkach i właśnie w makowcu.
To ciasto wymaga cierpliwości i trochę wprawy, ale nie jest tak trudne, jak mówi o nim rodzinna legenda. Najwięcej porażek bierze się z kilku powtarzalnych błędów: zbyt mokrej masy, zbyt ciasnego zwinięcia i pośpiechu przy wyrastaniu. Jeśli trzymasz się poniższych kroków, makowiec wyjdzie wysoki, wilgotny i bez pęknięć.
| Na ile osób | Czas | Trudność |
|---|---|---|
| 2 makowce (ok. 24 kawałki) | 3 h + wyrastanie ciasta | trudna |
Składniki
Ciasto
- 500 g mąki pszennej typ 450 lub 500
- 30 g świeżych drożdży
- 200 ml ciepłego mleka
- 100 g cukru
- 2 jajka i 2 żółtka
- 100 g miękkiego masła
- szczypta soli
- skórka otarta z 1 cytryny
Masa makowa
- 500 g niebieskiego maku
- 150 g cukru
- 3 łyżki miodu
- 50 g masła
- 100 g rodzynek
- 50 g posiekanych orzechów włoskich
- 50 g kandyzowanej skórki pomarańczowej
- 2 białka
- kilka kropel aromatu migdałowego
Lukier
- 150 g cukru pudru
- 2–3 łyżki soku z cytryny
Przygotowanie
- Mak sparz wrzątkiem i odstaw na 2 godziny. Odsącz go na gazie bardzo dokładnie, najlepiej przez noc, i zmiel trzy razy.
- W rondlu roztop masło z cukrem i miodem, dodaj mak i smaż 10 minut, mieszając. Dodaj rodzynki, orzechy, skórkę i aromat. Masa ma być zwarta i wilgotna, ale nie mokra. Ostudź ją całkowicie.
- Drożdże rozetrzyj z łyżką cukru, dodaj połowę mleka i 2 łyżki mąki. Odstaw na 15 minut.
- Jajka i żółtka utrzyj z resztą cukru na jasną masę. W dużej misce połącz mąkę, sól, skórkę cytrynową, zaczyn, resztę mleka i masę jajeczną. Wyrabiaj ciasto 10 minut, dodając po kawałku miękkie masło, aż będzie gładkie i elastyczne.
- Przykryj ciasto i zostaw w ciepłym miejscu na około godzinę, aż podwoi objętość.
- Białka ubij na sztywną pianę i delikatnie wmieszaj w ostudzoną masę makową. Piana zwiąże masę i sprawi, że nie oddzieli się od ciasta.
- Ciasto podziel na dwie części. Każdą rozwałkuj na prostokąt około 25 × 35 cm i grubości pół centymetra. Rozsmaruj masę makową, zostawiając 2 cm wolnego brzegu, i zwiń luźno wzdłuż dłuższego boku.
- Każdy makowiec zawiń luźno w papier do pieczenia, zostawiając miejsce na wyrośnięcie, i ułóż łączeniem do dołu na blasze. Zostaw na 30 minut do napuszenia, a potem nakłuj w kilku miejscach długim patyczkiem.
- Piecz w 180°C przez 40–45 minut, aż wierzch będzie złoty. Ostudź w papierze, a potem polej lukrem z cukru pudru i soku z cytryny.
Dlaczego makowiec pęka i jak temu zapobiec
- Mokra masa: para rozsadza ciasto. Mak musi być dobrze odsączony, a masa wystudzona.
- Za ciasne zwinięcie: ciasto rośnie w piekarniku i potrzebuje miejsca. Zwijaj luźno.
- Brak drugiego wyrastania: zwinięty makowiec musi chwilę odpocząć przed pieczeniem.
- Zbyt cienkie ciasto: przy grubości poniżej 4 mm pęka przy każdej próbie.
Wcześniej i do zamrażarki
Masę makową możesz przygotować trzy dni wcześniej i trzymać w lodówce. Upieczony makowiec, szczelnie owinięty folią, zachowa wilgotność przez 4–5 dni. Najlepiej zamrozić go w całości, bez lukru, owiniętego folią spożywczą i aluminiową. Wytrzyma dwa miesiące. Rozmrażaj w temperaturze pokojowej, w opakowaniu, a lukier nałóż dopiero po rozmrożeniu.
Warianty
- Z gotową masą makową: to duży skrót. Do masy z puszki dodaj tylko skórkę pomarańczową i ubite białko.
- Na cieście półkruchym: bez drożdży i wyrastania. Ciasto jest kruche, a makowiec płaski i bardziej ciasteczkowy.
- Orzechowiec: zamiast maku użyj zmielonych orzechów włoskich z miodem i odrobiną kakao.
- Japońska wersja bez drożdży: szybkie ciasto ucierane z makiem opisujemy w przepisie na makowiec japoński.
Pokrewne przepisy
Jeśli makowiec drożdżowy cię przeraża, zacznij od makowca japońskiego albo bezglutenowego makowca bez mąki. Na świątecznym stole makowiec dobrze wygląda obok sernika i piernika staropolskiego.
