Nadwaga i otyłość u dziecka według WHO: progi BMI na siatkach dla 0–5 i 5–19 lat, przykładowe wartości i jak pomóc dziecku zmianą nawyków, bez diet i wstydu.
Uwaga pediatry na bilansie, za ciasne spodnie albo komentarz kogoś z rodziny – rozmowa o wadze dziecka często zaczyna się nagle i budzi sporo emocji. Warto wtedy oprzeć się na faktach. U dzieci nadwagę ocenia się inaczej niż u dorosłych: ten sam wynik BMI może być prawidłowy u nastolatki, a za wysoki u ośmiolatki.
Kryteria WHO
Dzieci i młodzież od 5 do 19 lat. BMI nanosi się na siatkę centylową dla wieku i płci:
- nadwaga to BMI powyżej +1 SD, czyli mniej więcej powyżej 85. centyla;
- otyłość to BMI powyżej +2 SD, czyli mniej więcej powyżej 98. centyla.
Dzieci do 5 lat. Ocenia się masę do długości lub wzrostu (albo BMI dla wieku), a WHO stosuje tu ostrożniejsze nazwy:
- powyżej +1 SD – możliwe ryzyko nadwagi,
- powyżej +2 SD – nadwaga,
- powyżej +3 SD – otyłość.
Maluchy naturalnie zmieniają proporcje. Na medianach WHO BMI rośnie w pierwszym półroczu, potem przez kilka lat spada i zaczyna znów rosnąć mniej więcej po 5. urodzinach. Dlatego pulchne niemowlę nie musi być pulchnym przedszkolakiem, a progi dla każdego wieku są inne.
Przykładowe progi BMI według WHO dla starszych dzieci:
| Wiek | Dziewczynka: nadwaga powyżej | Dziewczynka: otyłość powyżej | Chłopiec: nadwaga powyżej | Chłopiec: otyłość powyżej |
|---|---|---|---|---|
| 6 lat | 17,0 | 19,2 | 16,8 | 18,5 |
| 8 lat | 17,7 | 20,6 | 17,4 | 19,7 |
| 10 lat | 19,0 | 22,6 | 18,5 | 21,4 |
| 12 lat | 20,8 | 25,0 | 19,9 | 23,6 |
| 14 lat | 22,7 | 27,3 | 21,8 | 25,9 |
| 16 lat | 24,1 | 28,9 | 23,5 | 27,9 |
| 18 lat | 24,8 | 29,5 | 24,9 | 29,2 |
W Polsce część pediatrów korzysta z polskich siatek centylowych, w których granice wyznaczono inaczej. Zdarza się więc, że wynik dziecka wygląda nieco inaczej w gabinecie niż w kalkulatorze WHO. Ważne, by porównywać pomiary na tej samej siatce i patrzeć, jak zmieniają się w czasie.
Kalkulator działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem.
Zmiany dla całej rodziny zamiast diety dla dziecka
Rosnące dziecko rzadko potrzebuje odchudzania w dorosłym rozumieniu. U wielu dzieci lekarz proponuje raczej spowolnienie przybierania, podczas gdy dziecko rośnie na długość – wtedy BMI stopniowo samo się obniża. Ścisłe diety u dzieci ustala wyłącznie lekarz lub dietetyk. W domu najlepiej działają zmiany, które obejmują wszystkich:
- te same posiłki dla całej rodziny, bez osobnego talerza „na diecie”;
- woda do picia zamiast słodzonych napojów i soków;
- warzywa i owoce w zasięgu ręki, a słodycze kupowane rzadziej, ale bez zakazów;
- stałe pory jedzenia i wspólne posiłki bez telewizora i telefonu;
- codzienny ruch, który sprawia radość: rower, basen, taniec, spacer z psem – najlepiej razem;
- wystarczająco dużo snu i ograniczony czas przed ekranem.
Bez zawstydzania
Dzieci szybko wyczuwają, że ich ciało stało się „problemem”. Komentarze o wyglądzie, ważenie przy rodzeństwie czy przezwiska nie motywują, a częściej prowadzą do podjadania w ukryciu i niechęci do ruchu. Rozmawiaj o sile, zdrowiu i energii, a nie o kilogramach, i nie zestawiaj dziecka z kolegami. Jeśli samo zapyta o swoją wagę, odpowiedz spokojnie i daj znać, że jesteście w tym razem.
Rozmowa z pediatrą
Pediatra oceni BMI na tle wcześniejszych pomiarów, zapyta o jedzenie, sen i aktywność, a czasem zleci badania, na przykład poziomu cukru i cholesterolu we krwi. Może też skierować do dietetyka albo poradni, która zajmuje się leczeniem otyłości u dzieci. Zabierz zapisane pomiary z ostatnich lat – przebieg krzywej powie więcej niż pojedynczy wynik.
Zobacz także
- Jak liczyć BMI dziecka
- Masa do wzrostu u małych dzieci
- Wynik powyżej 97. centyla
- Siatki polskie a siatki WHO
- Co oznacza wynik w SD (z-score)
- Siatki centylowe – przewodnik
Te informacje pomagają zrozumieć kryteria, ale nie zastąpią wizyty. Plan dla twojego dziecka najlepiej ułożyć razem z pediatrą.
