Plama z keczupu krok po kroku: jak ją zebrać łyżką, czemu zimna woda i płyn do naczyń, co zrobić z różowym śladem na bawełnie i dlaczego słońce tu pomaga.
Czerwony kolor keczupu to likopen – barwnik pomidorów, który nie rozpuszcza się w wodzie, tylko w tłuszczu, i chętnie wiąże się z tworzywami sztucznymi. Stąd pomarańczowe plastikowe pudełka po sosie i uparte plamy na poliestrze. W keczupie jest też dużo cukru, ocet, sól, przyprawy, a często skrobia jako zagęstnik. Gęsta konsystencja to zaleta: większość keczupu leży na wierzchu tkaniny i da się ją zebrać, zanim wsiąknie.
Likopen jest wrażliwy na światło – blady różowy ślad na białej bawełnie często znika po dniu suszenia na słońcu. Świeży keczup schodzi łatwo; prawdziwym problemem jest rozmazanie go serwetką.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zbierz keczup łyżką albo tępą krawędzią noża, podnosząc go do góry, a nie przesuwając po tkaninie.
- Jeśli masz pod ręką tylko serwetkę, przyłóż ją i oderwij pionowo, bez wycierania.
- Odwróć tkaninę i płucz zimną wodą od spodu, aż woda przestanie być różowa.
- Natrzyj plamę płynem do naczyń z obu stron i zostaw na 10 minut – płyn rozpuści likopen razem z tłuszczem z frytek czy kiełbaski.
- Spłucz chłodną wodą i sprawdź pod światło. Pomarańczowy cień oznacza, że ubranie trzeba namoczyć przed praniem.
Jak usunąć plamę z keczupu z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Po płynie do naczyń namocz na kilka godzin w ciepłej wodzie z odplamiaczem z aktywnym tlenem i wypierz. Resztkę różu wysusz na słońcu, bo likopen blednieje w świetle. |
| Bawełna kolorowa | Płyn do naczyń, potem namaczanie z odplamiaczem tlenowym do kolorów. Kolorowej koszulki nie zostawiaj na pełnym słońcu na cały dzień, bo wyblaknie razem z plamą. |
| Jeans | Zbierz keczup, spierz płynem do naczyń za pomocą szczoteczki i wypierz na lewej stronie. Na jasnym denimie pomoże dodatkowo namaczanie w tlenowym odplamiaczu do kolorów. |
| Wełna i jedwab | Zbierz łyżeczką, dociskaj zimną wodą z płynem do wełny i delikatnie osuszaj. Bez aktywnego tlenu i enzymów. Keczup na jedwabnym krawacie czy apaszce – do pralni. |
| Syntetyki | Na poliestrze likopen trzyma się mocno, tak jak w plastikowym pojemniku. Płyn do naczyń zostaw na plamie dłużej, potem pranie w 40°C i suszenie na słońcu. |
| Obrus | Po grillu albo przyjęciu dla dzieci namocz obrus w zimnej wodzie z płynem, potem w aktywnym tlenie. Ceratę wystarczy przetrzeć od razu ściereczką z płynem do naczyń. |
| Tapicerka i dywan | Zbierz łyżką, nanieś ściereczką wodę z płynem do naczyń i odsysaj suchym ręcznikiem. Pomarańczowy ślad na jasnej kanapie przetrzyj wodą z octem 1:1, a na koniec czystą wodą. |
| Materac | Zbierz, przetrzyj ściereczką ledwie wilgotną od płynu, a potem czystą. Susz przy otwartym oknie; jeśli w pokoju jest słońce, światło dodatkowo rozjaśni resztkę. |
| Skóra | Zbierz keczup, przetrzyj wilgotną ściereczką i osusz. Kwaśny ocet z keczupu może zmatowić delikatną skórę, więc nie zostawiaj plamy na później. |
| Plecak i tornister | Keczup z drugiego śniadania zbierz, przetrzyj wnętrze ściereczką z płynem do naczyń i wysusz plecak otwarty. Jeśli metka pozwala, wypierz go w całości. |
Różowy ślad po praniu
Jeśli keczup przeszedł przez pralkę i zostawił różowy lub pomarańczowy cień, nie wkładaj rzeczy do suszarki. Wetrzyj w plamę płyn do naczyń, zostaw na pół godziny, a potem namocz ubranie w roztworze odplamiacza z aktywnym tlenem w temperaturze dopuszczonej przez metkę. Białą bawełnę wysusz na słońcu. Na białych tkaninach roślinnych ostatnim krokiem może być woda utleniona 3%, nakładana wacikiem tylko na plamę.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Płyn do naczyń – rozpuszcza likopen i tłuszcz z jedzenia, więc idzie na plamę jako pierwszy.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na pomarańczowy cień na bawełnie i syntetykach.
- Słońce – rozkłada likopen; tylko na białe rzeczy.
- Ocet spirytusowy 10% z wodą – do przetarcia tapicerki.
- Woda utleniona 3% – punktowo na białą bawełnę i len.
- Mydło galasowe – gdy keczup spadł razem z tłustym jedzeniem, np. kiełbaską z grilla.
Czego nie robić
- Nie rozmazuj keczupu serwetką ani palcem.
- Nie zaczynaj od gorącej wody – keczup z tłuszczem z jedzenia wsiąka wtedy głębiej.
- Nie susz w suszarce i nie prasuj, dopóki widać cień.
- Nie wieszaj kolorowej rzeczy na słońcu na wiele godzin, licząc, że plama zblednie.
Bezpieczeństwo
Keczup zawiera ocet, więc na niewypłukaną plamę nie nakładaj wybielacza chlorowego – kwas i chlor uwalniają drażniący gaz. Z tego samego powodu dobrze wypłucz plamę, zanim użyjesz wody utlenionej. Wybielacz chlorowy nie jest tu zresztą potrzebny, a na wełnie, jedwabiu i elastanie zniszczyłby włókna – lepsze sposoby opisuje poradnik wybielanie bez chloru. Nowy środek przetestuj na zakładce szwu. Przy metce „tylko czyszczenie chemiczne” zbierz keczup, osusz i zanieś rzecz do pralni, mówiąc, co to za plama.
Zobacz też: plama z sosu pomidorowego, plama z musztardy, pranie plecaka.