Plama z soku pomarańczowego, jabłkowego, porzeczkowego czy marchwiowego: pierwsze kroki, czym spierać bawełnę, kanapę i pokrowiec fotelika, czemu nie mydło.
Sok to woda, cukry, kwasy owocowe i barwniki, a od rodzaju barwnika zależy, jak plama się zachowa. Soki czerwone i fioletowe – porzeczkowy, wiśniowy, aroniowy, winogronowy – barwią antocyjanami, które zmieniają kolor od zasad, więc mydło robi z nich sinoszarą plamę (więcej przy jagodach i wiśniach). Pomarańczowe i marchwiowe zawdzięczają kolor karotenoidom, które rozpuszczają się w tłuszczu, a nie w wodzie. Sok jabłkowy jest prawie bezbarwny, ale jego cukier i związki fenolowe brązowieją na powietrzu i pod żelazkiem.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zdejmij mokrą rzecz z dziecka albo z siebie i rozłóż zaplamione miejsce na dłoni, lewą stroną do góry.
- Puść zimną wodę na plamę od spodu i płucz, aż woda przestanie się barwić.
- Przy soku pomarańczowym lub marchwiowym wmasuj kroplę płynu do naczyń – karotenoidy potrzebują środka na tłuszcz.
- Przy soku porzeczkowym czy wiśniowym przetrzyj plamę wacikiem z octem rozcieńczonym wodą; kwaśny odczyn utrzymuje barwnik w roztworze. Mydło w kostce odłóż.
- Spłucz i wypierz, zanim plama wyschnie. Jeśli nie zdążysz, zostaw ubranie w misce z zimną wodą.
Jak usunąć plamę z soku z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Po płukaniu namocz w ciepłej wodzie z odplamiaczem z aktywnym tlenem. Pomarańczowy cień po soku z marchwi rozjaśni słońce, a fioletowy – woda utleniona 3% nakładana punktowo. |
| Bawełna kolorowa | Płyn do naczyń i namaczanie z odplamiaczem tlenowym do kolorów. Rozcieńczony ocet znosi większość barwników, ale i tak sprawdź go na szwie. |
| Jeans | Słodki sok zostawia na denimie lepką, ciemną plamę, do której przykleja się kurz. Spierz płynem do naczyń i wypierz na lewej stronie w chłodnej wodzie. |
| Wełna i jedwab | Zimna woda i dociskanie ściereczką, bez pocierania, które mechaci wełnę i matowi jedwab. Sok porzeczkowy na jedwabiu czy kaszmirze – do pralni. |
| Syntetyki | Poliester puszcza sok jabłkowy łatwo. Karotenoidy z soku marchwiowego trzymają się syntetyków mocniej, więc przed praniem zostaw na plamie płyn do naczyń na kwadrans. |
| Obrus | Kółka po szklankach wypłucz zimną wodą i wypierz obrus z aktywnym tlenem. Przed prasowaniem sprawdź, czy wszystko zeszło, bo cukier z soku pod żelazkiem brązowieje. |
| Tapicerka i dywan | Zbierz sok ręcznikiem, potem gąbką nanieś zimną wodę z kroplą płynu i odsysaj. Fioletowe soki na jasnej tapicerce przetrzyj jeszcze wodą z octem. |
| Fotelik samochodowy | Zdejmij pokrowiec, jeśli instrukcja fotelika pozwala go prać, i spierz jak bawełnę. Pasów nie mocz i nie pierz w pralce – przetrzyj je wilgotną ściereczką z płynem do naczyń. |
| Materac | Zbieraj sok ręcznikami od razu, przecieraj ściereczką prawie suchą i zostaw materac odkryty, aż całkiem wyschnie. Na zapach kwaśniejącego soku posyp suchą plamę sodą oczyszczoną. |
| Skóra | Zetrzyj sok, przetrzyj wilgotną szmatką i wysusz. Cukier zostawia na skórze lepki film – zmyj go drugi raz lekko wilgotną ściereczką. |
Jaki sok, taki sposób
| Rodzaj soku | Co barwi | Co pomaga najbardziej |
|---|---|---|
| Porzeczkowy, wiśniowy, aroniowy, winogronowy | antocyjany | zimna woda, rozcieńczony ocet, aktywny tlen |
| Pomarańczowy, marchwiowy, wieloowocowy | karotenoidy | płyn do naczyń, aktywny tlen, słońce na białym |
| Jabłkowy, gruszkowy | cukier i fenole, które brązowieją | szybkie płukanie i pranie przed wyschnięciem |
| Pomidorowy | likopen | płyn do naczyń i aktywny tlen |
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Zimna woda – pierwszy krok przy każdym soku.
- Płyn do naczyń – zwłaszcza na soki pomarańczowe, marchwiowe i wieloowocowe.
- Ocet spirytusowy 10% rozcieńczony pół na pół z wodą – na soki z antocyjanami.
- Sok z cytryny – na białą bawełnę po soku porzeczkowym, potem słońce.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na resztki każdego soku na bawełnie i syntetykach (jak go używać).
- Woda utleniona 3% – ostatni krok na białych tkaninach roślinnych.
Czego nie robić
- Nie trzyj plamy z czerwonego soku mydłem w kostce, szarym ani galasowym – barwnik zsinieje i mocniej zwiąże się z włóknem.
- Nie zostawiaj soku jabłkowego „bo nic nie widać” – za kilka dni będzie brązowy.
- Nie susz śliniaka ani koszulki z sokiem na kaloryferze.
- Nie nakładaj wody utlenionej na kolorowe ubranka bez próby.
Bezpieczeństwo
Ocet i sok z cytryny wypłucz dokładnie, zanim na plamę trafi woda utleniona albo wybielacz chlorowy. Ocet z wodą utlenioną tworzy żrący kwas nadoctowy, a kwas z chlorem uwalnia trujący gaz. Do ubranek dziecięcych wybieraj środki bez chloru i płucz je dwa razy (więcej w poradniku pranie ubranek niemowlęcych). Odplamiacz i wodę utlenioną trzymaj w oryginalnych butelkach, poza zasięgiem dzieci. Sukienkę czy marynarkę z symbolem czyszczenia chemicznego tylko osusz i oddaj do pralni z informacją, jaki sok się wylał.
Zobacz też: plama z buraków i barszczu, plama z keczupu.