Plama z sosu pomidorowego, bolońskiego czy z pizzy: najpierw tłuszcz, potem barwnik. Co zrobić w pierwszych minutach i jak spierać bawełnę, syntetyki i kanapę.
Sos pomidorowy brudzi podwójnie. Likopen, czerwony barwnik pomidorów, rozpuszcza się w tłuszczu, a tłuszczu w sosie nie brakuje: oliwa, masło, mięso w sosie bolońskim, ser na pizzy. Tłuszcz niesie barwnik w głąb włókien, dlatego plama z sosu ma często pomarańczową obwódkę szerszą niż sama kropla. Sos gotowany długo jest bardziej skoncentrowany niż świeże pomidory i barwi mocniej.
Przy tej plamie liczy się kolejność: najpierw tłuszcz, potem barwnik. Kto zacznie od wody utlenionej czy wybielacza, zostanie z tłustym, pomarańczowym cieniem.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zbierz sos, mięso i zioła łyżeczką. Spaghetti zostawia zwykle wiele drobnych kropek – poszukaj ich także na rękawach i dole bluzki.
- Nie płucz jeszcze wodą. Wetrzyj płyn do naczyń prosto w suchą plamę, palcem albo miękką szczoteczką.
- Odczekaj 5 minut, żeby płyn rozpuścił oliwę.
- Dopiero teraz spłucz chłodną wodą od spodu.
- Pomarańczowy ślad, który zostanie, potraktuj przed praniem odplamiaczem z aktywnym tlenem.
Jak usunąć plamę z sosu pomidorowego z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Płyn do naczyń na sucho, płukanie i kilka godzin w ciepłym roztworze odplamiacza tlenowego. Pierz w najwyższej temperaturze z metki, a potem susz na słońcu, które rozkłada likopen. |
| Bawełna kolorowa | Najpierw płyn do naczyń na suchą plamę, a po spłukaniu kilka godzin w roztworze odplamiacza do kolorów. Susz w cieniu, żeby nie wyblakła cała koszulka. |
| Jeans | Kropki sosu na udach to klasyka po obiedzie. Wetrzyj w każdą płyn do naczyń szczoteczką, odczekaj, spłucz i wypierz spodnie na lewej stronie. |
| Wełna i jedwab | Zbierz sos, odciśnij tłuszcz ręcznikiem papierowym i oddaj rzecz do pralni. W domu możesz najwyżej docisnąć ściereczkę z odrobiną płynu do wełny. |
| Syntetyki | Poliester przyciąga tłuszcz i likopen jak plastikowe pudełko. Płyn do naczyń zostaw na plamie na pół godziny, namocz w aktywnym tlenie, pierz w 40°C. |
| Obrus | Obrus po obiedzie z makaronem przejrzyj cały, bo kropki są wszędzie. Płyn do naczyń na każdą, potem pranie z odplamiaczem tlenowym. |
| Tapicerka i dywan | Zbierz sos, posyp tłustą plamę skrobią ziemniaczaną na kwadrans i odkurz. Potem przecieraj ściereczką z płynem do naczyń, a na koniec czystą wodą. |
| Materac | Obiad na tacy w łóżku: zbierz sos, zasyp plamę skrobią, a po kwadransie przetrzyj ściereczką z płynem, prawie suchą. |
| Skóra | Zetrzyj sos od razu i przetrzyj wilgotną ściereczką z kroplą płynu. Tłusty ślad na jasnej skórze zasyp talkiem na kilka godzin i zetrzyj miękką szczotką. |
| Ścierka i fartuch | Kuchenne tekstylia z wieloma plamami namocz razem w aktywnym tlenie i wypierz w 60°C, jeśli metka pozwala. |
Sos z mięsem, serem albo śmietaną
Sos boloński, pomidorowy z mozzarellą czy zupa pomidorowa zabielana śmietaną mają jeszcze białko. Wtedy nie podgrzewaj plamy i nie płucz jej gorącą wodą, bo białko zetnie się razem z barwnikiem. Po płynie do naczyń namocz bawełnę lub syntetyk w chłodnej wodzie z proszkiem z enzymami, a dopiero potem w odplamiaczu z aktywnym tlenem. Ser z pizzy dokłada dużo tłuszczu – zasyp go skrobią, zanim sięgniesz po płyn.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Płyn do naczyń – nakładany na suchą plamę, zawsze jako pierwszy.
- Skrobia ziemniaczana lub talk – wyciąga oliwę z tapicerki i grubych tkanin (więcej przy plamie z oliwy).
- Proszek z enzymami – przy sosie z mięsem, serem lub śmietaną.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na pomarańczowy barwnik (jak namaczać w aktywnym tlenie).
- Mydło galasowe – na ścierki i fartuchy z wieloma tłustymi plamami.
- Słońce – wykańcza resztki likopenu na białych rzeczach.
Czego nie robić
- Nie płucz plamy najpierw dużą ilością wody: woda odpycha tłuszcz i rozprowadza pomarańczową obwódkę.
- Nie odkładaj bluzki z kropkami sosu do kosza „na potem” – tłuszcz utlenia się i żółknie.
- Nie lej wybielacza chlorowego na tłustą plamę: tłuszczu nie usunie, a na kolorach zostawi jasne placki.
- Nie susz w suszarce, dopóki widzisz choćby jedną kropkę.
Bezpieczeństwo
Ścierek i fartuchów, w które wycierałaś ręce po oliwie z sosu, nie susz w suszarce bębnowej, zanim nie zostaną porządnie wyprane – resztki oleju w gorącym bębnie mogą się samozapalić. Odplamiacz tlenowy rozpuszczaj w otwartej misce, nie w zakręconej butelce, bo wydziela tlen. Proszek z enzymami i aktywny tlen omijają wełnę i jedwab. Nowy środek sprawdź na wewnętrznym szwie. Marynarkę czy spódnicę do czyszczenia chemicznego tylko osusz i zanieś do pralni, mówiąc, że to sos pomidorowy z tłuszczem, a jeśli był z mięsem lub serem – też to powiedz.
Zobacz też: plama z keczupu, pranie ścierek kuchennych.