Jedenaście pytań o kuchnię polską i regionalną: oscypek, rogal świętomarciński, obwarzanek, czernina, kartacze, pyry z gzikiem i pierogi ruskie.
Polska kuchnia to nie tylko schabowy i pierogi. Każdy region ma swoje dania, a kilka polskich produktów chroni prawo Unii Europejskiej: nazw takich jak oscypek czy rogal świętomarciński nie wolno używać dla wyrobów zrobionych gdzie indziej albo według innego przepisu.
W quizie sprawdzisz, czy wiesz, skąd pochodzą regionalne specjały, z czego się je robi i jakie zwyczaje się z nimi wiążą. Niektóre odpowiedzi zaskoczą nawet osoby, które gotują od lat.
{
"id": "kuchnia-polska",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Z jakiego mleka robi się oscypek?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Wyłącznie z krowiego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z koziego i krowiego",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Głównie z owczego",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Z bawolego, jak mozzarella",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Mleko owcze musi stanowić co najmniej 60%, a krowie może pochodzić tylko od krów rasy polskiej czerwonej. Oscypek ma unijną ochronę nazwy pochodzenia."
},
{
"pytanie": "W jakich miesiącach wolno robić oscypki?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Przez cały rok",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od maja do września",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Tylko w grudniu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od listopada do lutego",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Ser powstaje tylko w sezonie wypasu owiec na górskich halach. Tak stanowi jego unijna specyfikacja."
},
{
"pytanie": "Czym nadziewa się rogala świętomarcińskiego?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Masą z białego maku",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Konfiturą z róży",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Słodkim twarogiem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Masą z niebieskiego maku",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Poznańskie rogale z białym makiem, bakaliami i lukrem piecze się zwłaszcza na 11 listopada, dzień św. Marcina. Nazwę chroni unijne oznaczenie geograficzne."
},
{
"pytanie": "Co w dawnej Polsce oznaczało podanie kawalerowi czerniny, czyli czarnej polewki?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Zgodę na ślub",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Odmowę ręki panny",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Zaproszenie na wesele",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Prośbę o posag",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Czernina to zupa z dodatkiem kaczej krwi. Stąd powiedzenie „dostać czarną polewkę”, czyli zostać odrzuconym."
},
{
"pytanie": "Z którego regionu pochodzą kartacze, duże kluski z ziemniaków z mięsnym nadzieniem?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Z Kaszub nad Bałtykiem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z Górnego Śląska",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z Podhala pod Tatrami",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z Suwalszczyzny i Podlasia",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Nazwa nawiązuje do dawnych pocisków armatnich, które kartacze przypominają kształtem. Na Litwie bardzo podobne kluski to cepeliny."
},
{
"pytanie": "Czym jest gzik w wielkopolskich pyrach z gzikiem?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Sosem z leśnych grzybów",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Twarożkiem ze śmietaną",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Skwarkami ze słoniną",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Siekanym kiszonym ogórkiem",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Gzik to twaróg ze śmietaną, cebulą albo szczypiorkiem, a pyry to po poznańsku ziemniaki, zwykle gotowane w mundurkach. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań Wielkopolski."
},
{
"pytanie": "Skąd pochodzi nazwa pierogów ruskich?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Od Rosji, skąd przyszedł przepis",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od rusztu, na którym je pieczono",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od Rusi, dawnych ziem wokół Lwowa",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Od imienia kucharki",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Nazwa nawiązuje do Rusi Czerwonej, czyli ziem dawnej Rzeczypospolitej w okolicach Lwowa i Przemyśla. Farsz z ziemniaków i twarogu nie ma nic wspólnego z kuchnią rosyjską."
},
{
"pytanie": "Na czym kwasi się tradycyjny żurek?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Na zakwasie z mąki żytniej",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Na soku z kiszonej kapusty",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na kwasie z buraków",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na occie winnym",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Zakwas z żytniej mąki z czosnkiem i przyprawami fermentuje kilka dni. Na Wielkanoc żurek podaje się z białą kiełbasą i jajkiem."
},
{
"pytanie": "Co robi się z obwarzankiem krakowskim przed pieczeniem?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Smaruje się go miodem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Mrozi się go przez noc",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Smaży się go w głębokim tłuszczu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Obgotowuje się go krótko we wrzątku",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Od tego obwarzania, czyli parzenia, pochodzi nazwa. Obwarzanek krakowski, podobnie jak oscypek i rogal świętomarciński, ma chronioną w Unii nazwę."
},
{
"pytanie": "Czym wyróżniają się kluski śląskie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Są nadziewane śliwką",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Mają wgłębienie na środku",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Robi się je z kaszy jaglanej",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Są zielone od szpinaku",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Kluski z gotowanych ziemniaków i mąki ziemniaczanej mają dołek, w którym zbiera się sos. Na Śląsku podaje się je często z roladą i modrą kapustą."
},
{
"pytanie": "Czym jest redykołka?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Góralskim tańcem w parach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Gęstą zupą z jagnięciny",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Małym owczym serkiem w kształcie zwierzątka",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Rodzajem kożucha bez rękawów",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Nazwa pochodzi od redyku, czyli uroczystego wyprowadzania owiec na hale i ich powrotu. Redykołka ma unijną ochronę nazwy pochodzenia, tak jak oscypek i bryndza podhalańska."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Kuchnia regionalna do odkrycia",
"opis": "Regionalne smaki Polski są dla ciebie jeszcze w dużej mierze nieznane. To świetny pretekst do podróży, bo kartacze najlepiej smakują na Suwalszczyźnie, a oscypek latem pod Tatrami. A może zaczniesz od pyr z gzikiem we własnej kuchni?"
},
{
"od": 4,
"do": 6,
"tytul": "Smakoszka",
"opis": "Znasz najpopularniejsze polskie potrawy, ale regionalne specjały i dawne zwyczaje potrafią zaskoczyć. To typowy wynik dla kogoś, kto gotuje głównie dania z domu rodzinnego. Wyjaśnienia przy pytaniach to gotowy plan kulinarnej wycieczki."
},
{
"od": 7,
"do": 9,
"tytul": "Znawczyni polskich smaków",
"opis": "Orientujesz się w kuchni regionalnej i wiesz, które produkty chroni prawo unijne. Pewnie przywozisz z podróży lokalne przysmaki zamiast magnesów. Zabrakło tylko kilku szczegółów."
},
{
"od": 10,
"do": 11,
"tytul": "Kulinarna ambasadorka Polski",
"opis": "Od redykołki po czarną polewkę: polska kuchnia nie ma przed tobą tajemnic. Mogłabyś oprowadzać zagranicznych gości po regionalnych smakach. Sprawdź się jeszcze w quizie o przyprawach."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
14,
39,
35,
12
]
}
