Za co Sienkiewicz dostał Nobla i kto naprawdę nazywał się Aleksander Głowacki? Dwanaście pytań o polskich pisarzy, lektury szkolne i literackie ciekawostki.
Polską literaturę zna każdy, kto przeszedł przez szkolne lektury, choć nie zawsze wspomina je z czułością. Po latach okazuje się jednak, że w głowie zostało więcej, niż się wydawało: Cześnik i Rejent, Wokulski, Pan Cogito i dwunastozgłoskowiec, który pamiętamy z inwokacji.
W quizie jest dwanaście pytań o pisarzy, ich książki i nagrody, od renesansowych „Trenów” po powojenną poezję. Nie cytujemy utworów, pytamy o fakty, a przy każdej odpowiedzi dodajemy krótkie wyjaśnienie.
{
"id": "polska-literatura",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Za co Henryk Sienkiewicz dostał Nagrodę Nobla w 1905 roku?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Za powieść „Quo vadis”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Za Trylogię",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Za wybitne zasługi jako pisarz epicki",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Za „Krzyżaków”",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Wiele osób sądzi, że Nobel był za „Quo vadis”, ale komitet nagrodził Sienkiewicza ogólnie, za zasługi pisarza epickiego. Światowy sukces „Quo vadis” na pewno jednak w tym pomógł."
},
{
"pytanie": "Na ile części dzieli się powieść „Chłopi” Władysława Reymonta, nagrodzona Noblem w 1924 roku?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Na trzy, jak trzy pokolenia rodu Borynów",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na cztery, nazwane od pór roku",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Na dwanaście, nazwanych od miesięcy",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Na dwie, przed ślubem i po ślubie Jagny",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Tomy „Jesień”, „Zima”, „Wiosna” i „Lato” obejmują jeden rok w Lipcach. Rytm życia wsi wyznaczają w nich prace polowe i święta."
},
{
"pytanie": "Ilu pisarzy piszących po polsku dostało literacką Nagrodę Nobla?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Trzech",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Czterech",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Sześciu",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Pięciu",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "To Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska i Olga Tokarczuk. Urodzony pod Warszawą Isaac Bashevis Singer też dostał Nobla, ale pisał w jidysz."
},
{
"pytanie": "Kto ukrywał się pod pseudonimem Bolesław Prus?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Aleksander Głowacki",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Aleksander Fredro",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Józef Korzeniowski",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Adam Asnyk",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Autor „Lalki” i „Faraona” nazywał się Aleksander Głowacki, a pseudonim wziął od herbu Prus, którym pieczętowała się jego rodzina."
},
{
"pytanie": "Kto napisała powieść „Nad Niemnem”?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Narcyza Żmichowska",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Gabriela Zapolska",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Eliza Orzeszkowa",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Maria Konopnicka",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Orzeszkowa wydała „Nad Niemnem” w 1888 roku. Ważnym miejscem powieści jest leśna mogiła powstańców styczniowych, do której wracają bohaterowie."
},
{
"pytanie": "Jak brzmi dalszy ciąg tytułu „Pan Tadeusz, czyli…”?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…Ostatnia wojna na Litwie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…Historia szlachecka w dwóch księgach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…Powrót do Soplicowa",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…Ostatni zajazd na Litwie",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Pełny tytuł to „Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem”. Zajazd to zbrojne zajęcie majątku przeciwnika."
},
{
"pytanie": "O co spierają się Cześnik i Rejent w „Zemście” Aleksandra Fredry?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "O rękę pięknej Klary",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O mur dzielący ich wspólny zamek",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "O spadek po wspólnym wuju",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "O staw z karpiami",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek mieszkają w dwóch częściach jednego zamku, a kością niezgody jest mur graniczny. Spór kończy się ślubem Klary, bratanicy Cześnika, z Wacławem, synem Rejenta."
},
{
"pytanie": "Kto skomponował muzykę do „Roty” Marii Konopnickiej?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Stanisław Moniuszko",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Ignacy Jan Paderewski",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Feliks Nowowiejski",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Mieczysław Karłowicz",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Feliks Nowowiejski napisał muzykę w 1910 roku na obchody 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Pieśń po raz pierwszy wykonano w Krakowie, przy odsłonięciu pomnika Grunwaldzkiego."
},
{
"pytanie": "Którą organizację współtworzyła w czasie wojny pisarka Zofia Kossak?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Polski Czerwony Krzyż",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Szare Szeregi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Radę Pomocy Żydom „Żegota”",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Związek Harcerstwa Polskiego",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Autorka „Krzyżowców” w 1942 roku zainicjowała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom, z którego wyrosła „Żegota”. Za pomoc Żydom otrzymała pośmiertnie tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata."
},
{
"pytanie": "Jak nazywa się bohater, któremu Zbigniew Herbert poświęcił cały tom wierszy?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Pan Cogito",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Pan Kleks",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Pan Wołodyjowski",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Pan Ergo",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Tom „Pan Cogito” ukazał się w 1974 roku. Imię bohatera nawiązuje do łacińskiego „cogito”, czyli „myślę”, znanego z filozofii Kartezjusza."
},
{
"pytanie": "Po czyjej śmierci Jan Kochanowski napisał „Treny”?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Swojej żony Doroty",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Króla Zygmunta Augusta",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Swojego ojca",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Swojej małej córki Urszuli",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Urszulka zmarła w wieku około dwóch i pół roku. Cykl dziewiętnastu trenów był wtedy nowością, bo uroczyste utwory żałobne pisano raczej po śmierci ważnych osób, a nie małych dzieci."
},
{
"pytanie": "Kto napisał powieść „Ferdydurke”, z której pochodzą słowa „gęba” i „pupa” w znaczeniu przenośnym?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Bruno Schulz",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Witold Gombrowicz",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Sławomir Mrożek",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Gombrowicz wydał „Ferdydurke” w 1937 roku. „Przyprawić komuś gębę” i „upupić” do dziś oznaczają narzucanie komuś roli albo traktowanie dorosłego jak dziecka."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Lektury dawno za tobą",
"opis": "Szkolne lektury zatarły się w pamięci i nikt nie ma o to pretensji. Wiele z tych książek czyta się zupełnie inaczej po latach, bez przymusu i klasówki. Może warto wrócić do jednej z nich?"
},
{
"od": 4,
"do": 7,
"tytul": "Absolwentka z dobrą pamięcią",
"opis": "Znasz najważniejsze nazwiska i tytuły, choć szczegóły czasem uciekają. Nobel Sienkiewicza i pseudonim Prusa to pułapki, w które wpada wielu dorosłych. Masz solidne podstawy."
},
{
"od": 8,
"do": 10,
"tytul": "Molka książkowa",
"opis": "Literatura polska to dla ciebie coś więcej niż szkolny obowiązek. Pamiętasz bohaterów, autorów i okoliczności powstania książek. Do kompletu brakuje niewiele."
},
{
"od": 11,
"do": 12,
"tytul": "Polonistyka z wyróżnieniem",
"opis": "Od „Trenów” po „Pana Cogito”: polska literatura nie ma przed tobą sekretów. Mogłabyś poprowadzić klub książki albo lekcję, której nikt by nie przespał. Sprawdź się jeszcze w quizie o wielkich Polkach."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
12,
41,
36,
11
]
}
