Jak nazywała się Pippi w pierwszym polskim przekładzie i gdzie powstał Reksio? Dwanaście pytań o baśnie, książki dla dzieci i dobranocki naszego dzieciństwa.
Baśnie i bajki towarzyszą nam od pierwszych lat życia, a potem wracają, gdy czytamy je własnym dzieciom. Wydaje się, że znamy je na pamięć, a jednak wiele szczegółów umyka: kto naprawdę napisał „Kopciuszka”, w jakim języku powstały Muminki albo jak kiedyś nazywała się po polsku Pippi.
W dwunastu pytaniach wracamy do klasyków baśni, do książek dla dzieci, które czytały nasze mamy i babcie, i do dobranocek z polskich studiów animacji. Przy każdej odpowiedzi dorzucamy ciekawostkę, którą można opowiedzieć przy wieczornym czytaniu.
{
"id": "bajki-i-basnie",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Która z tych baśni NIE wyszła spod pióra Hansa Christiana Andersena?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "„Brzydkie kaczątko”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "„Królowa Śniegu”",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "„Kopciuszek”",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "„Calineczka”",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "„Kopciuszka” spisali Charles Perrault i bracia Grimm, a sama opowieść jest dużo starsza. Andersen pisał głównie własne baśnie, a nie zbierał ludowych."
},
{
"pytanie": "W którym mieście stoi słynny pomnik Małej Syrenki z baśni Andersena?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W Kopenhadze",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W Odense, mieście urodzenia Andersena",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Sztokholmie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Oslo",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Rzeźba z brązu siedzi na kamieniu w porcie w Kopenhadze od 1913 roku. Andersen urodził się w Odense, ale większość życia spędził w stolicy Danii."
},
{
"pytanie": "Kim z zawodu byli Jakub i Wilhelm Grimmowie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Nauczycielami w wiejskiej szkole",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Aktorami wędrownego teatru",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Drukarzami i wydawcami",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Językoznawcami, badaczami dawnej literatury i mowy",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Bracia Grimm zbierali baśnie jako badacze języka i kultury ludowej. Rozpoczęli też ogromny słownik języka niemieckiego, który kończyli ich następcy przez ponad sto lat."
},
{
"pytanie": "Kto pomaga Kopciuszkowi w wersji braci Grimm, w której nie ma wróżki?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Ptaki z drzewka na grobie matki",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Myszy z kuchni",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Dobry krasnoludek",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Siostra przyrodnia",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "U Grimmów Kopciuszek sadzi gałązkę leszczyny na grobie matki, a ptaki z wyrosłego drzewa zrzucają jej suknie i złote pantofelki. Dobra wróżka i dynia to pomysł Perraulta."
},
{
"pytanie": "Dokąd wędruje Koziołek Matołek z książki Kornela Makuszyńskiego?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Do Krakowa, na Wawel",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do Zakopanego, w Tatry",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do Pacanowa, gdzie kozy kują",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Do Ciechocinka, do wód",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Koziołek szuka Pacanowa w długiej podróży pełnej przygód, a o kowalach kujących kozy krąży ludowe porzekadło. Pacanów to prawdziwa miejscowość w województwie świętokrzyskim, w której działa dziś Europejskie Centrum Bajki."
},
{
"pytanie": "Kto przetłumaczył „Kubusia Puchatka”, nadając bohaterom imiona, które znamy do dziś?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Julian Tuwim",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Irena Tuwim",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Jan Brzechwa",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Wisława Szymborska",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Przekład Ireny Tuwim, siostry Juliana, ukazał się w 1938 roku. To ona nadała bohaterom polskie imiona, a nowszy przekład z misiem Fredzią Phi-Phi nie wyparł Kubusia."
},
{
"pytanie": "Jak nazywała się Pippi Pończoszanka w pierwszym polskim przekładzie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Pipka",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Fizia",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Pola",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Filipina",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "W przekładzie Ireny Szuch-Wyszomirskiej z 1961 roku bohaterka Astrid Lindgren nazywała się Fizia Pończoszanka. Imię Pippi wróciło w późniejszych wydaniach."
},
{
"pytanie": "W jakim języku Tove Jansson pisała książki o Muminkach?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Po fińsku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Po norwesku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Po angielsku",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Po szwedzku",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Tove Jansson była Finką, ale należała do mniejszości szwedzkojęzycznej i w tym języku pisała. Muminki przetłumaczono potem na kilkadziesiąt języków, w tym na fiński."
},
{
"pytanie": "W którym mieście powstał serial o Reksiu?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W Łodzi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Bielsku-Białej",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W Krakowie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W Warszawie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Reksia wymyślił Lechosław Marszałek, a pierwszy odcinek pokazano w 1967 roku. W tym samym bielskim Studiu Filmów Rysunkowych powstali też Bolek i Lolek."
},
{
"pytanie": "Gdzie nakręcono dobranockę o Misiu Uszatku?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "W łódzkim studiu Se-ma-for",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "W warszawskim Studiu Miniatur Filmowych",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W krakowskim studiu animacji",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "W bielskim Studiu Filmów Rysunkowych",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Seria lalkowa powstawała w Łodzi od 1975 roku. Misia z klapniętym uchem wymyślił wcześniej pisarz Czesław Janczarski, a narratorem filmów był Mieczysław Czechowicz."
},
{
"pytanie": "Z czego zrobiony jest Plastuś z „Plastusiowego pamiętnika” Marii Kownackiej?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Z gumki do mazania",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z kasztanów i zapałek",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Z plasteliny",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Ze skrawków materiału",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Plastusia ulepiła z plasteliny uczennica Tosia, a ludzik zamieszkał w jej piórniku. Książka ukazała się w 1936 roku i do dziś bywa szkolną lekturą."
},
{
"pytanie": "Dlaczego Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci obchodzi się 2 kwietnia?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Bo tego dnia wydano pierwszą książkę dla dzieci",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo wypada wtedy wiosenna przerwa w szkołach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo tego dnia otwarto pierwszą bibliotekę dziecięcą",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Bo tego dnia urodził się Hans Christian Andersen",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Andersen urodził się 2 kwietnia 1805 roku. Jego imię nosi też najważniejsza nagroda dla autorów i ilustratorów książek dziecięcych."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Bajki czekają na półce",
"opis": "Baśnie z dzieciństwa trochę się zatarły i to zupełnie zrozumiałe. Najlepszy sposób, by je odświeżyć, to przeczytać je komuś małemu na głos. Odkryjesz w nich mnóstwo szczegółów, których nie pamiętałaś."
},
{
"od": 4,
"do": 7,
"tytul": "Wieczorne czytanie w pamięci",
"opis": "Bohaterów znasz dobrze, a autorzy i przekłady to już trudniejsza sprawa. Fizia Pończoszanka zaskakuje prawie każdego. Masz teraz kilka ciekawostek na wieczorne czytanie."
},
{
"od": 8,
"do": 10,
"tytul": "Bajarka z dużą biblioteczką",
"opis": "Baśnie, książki dla dzieci i dobranocki to twój świat. Wiesz, kto napisał co i gdzie powstały ulubione kreskówki. Do kompletu brakuje tylko kilku szczegółów."
},
{
"od": 11,
"do": 12,
"tytul": "Królowa dobranocek",
"opis": "Od Andersena po Misia Uszatka: dziecięca literatura i animacja nie mają przed tobą tajemnic. Przy tobie każde czytanie przed snem staje się małą lekcją historii. Sprawdź się jeszcze w quizie z frazeologizmów."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
9,
39,
40,
12
]
}
