Jedenaście pytań o polskie przysłowia: dokończ powiedzenie, odgadnij jego znaczenie i sprawdź, skąd się wzięło. Dla tych, które mówią przysłowiami.
Przysłowia to najkrótsza forma ludowej mądrości: jedno zdanie, a w nim cała obserwacja o ludziach, pieniądzach albo pogodzie. Wiele z nich ma kilkaset lat i powstało w świecie, którego już nie ma, z końmi, glinianymi garnkami i dworskim gospodarstwem. Dlatego część znamy na pamięć, ale nie zawsze wiemy, skąd wziął się ich obraz.
W quizie jest jedenaście pytań: w niektórych trzeba dokończyć przysłowie, w innych wybrać jego znaczenie. Celowo pominęliśmy te najbardziej oczywiste, a po każdej odpowiedzi krótko wyjaśniamy, o co w przysłowiu chodzi.
{
"id": "przyslowia-polskie",
"typ": "wiedza",
"pytania": [
{
"pytanie": "Dokończ przysłowie: „Darowanemu koniowi…”",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…nie patrzy się na kopyta",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…nie zagląda się w zęby",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…nie liczy się siodła",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…nie sprawdza się grzywy",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Wiek konia ocenia się po zębach, więc kto oglądał zęby podarowanego konia, sprawdzał, ile wart jest prezent. A prezentów się nie wycenia."
},
{
"pytanie": "Co oznacza przysłowie „Fortuna kołem się toczy”?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Pieniądze szybko się rozchodzą",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Szczęścia trzeba szukać w podróży",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Los jest zmienny: dziś ktoś ma szczęście, jutro może je stracić",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Bogactwo przychodzi samo, wystarczy cierpliwość",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Fortuna to rzymska bogini losu, którą przedstawiano z kołem. Kto był na górze koła, mógł za chwilę znaleźć się na dole, i odwrotnie."
},
{
"pytanie": "Dokończ przysłowie: „Gdzie kucharek sześć…”",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…tam nie ma co jeść",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…tam obiad gotowy w mig",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…tam garnków brak",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…tam kłótnia przy stole",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Gdy za jedną sprawę odpowiada zbyt wiele osób, każda liczy na pozostałe i nikt nie doprowadza jej do końca."
},
{
"pytanie": "Co znaczy „Nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka”?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Kto często podróżuje, w końcu zabłądzi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Silniejszy zawsze wygra ze słabszym",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Do ciężkiej pracy można się przyzwyczaić",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Kto długo krzywdzi innych, w końcu sam za to zapłaci",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Wilk, który wiele razy porywał owce z zagrody, w końcu sam zostaje złapany i wyniesiony. Przysłowie mówi, że złe uczynki nie uchodzą na sucho bez końca."
},
{
"pytanie": "Dokończ przysłowie: „Pańskie oko…”",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…wszystko widzi",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…konia tuczy",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…sługi pilnuje",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…zboże liczy",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Gospodarz, który sam dogląda swojego dobytku, ma lepsze efekty niż ten, który wszystko zostawia innym. Koń doglądany przez właściciela był po prostu lepiej karmiony."
},
{
"pytanie": "„Mądry Polak po…” – jak kończy się to przysłowie?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…obiedzie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…fakcie",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…szkodzie",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…wojnie",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Przysłowie wytyka, że przezorność przychodzi dopiero po kłopotach. Już w XVI wieku przywołał je Jan Kochanowski, nazywając je rymem."
},
{
"pytanie": "Które przysłowie mówi, że podobni ludzie łatwo się odnajdują?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Jaki pan, taki kram",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Niedaleko pada jabłko od jabłoni",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Swój ciągnie do swego",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Pozostałe przysłowia też istnieją, ale mówią o czym innym: o tym, że rzecz świadczy o właścicielu, że dzieci przypominają rodziców i że nawyki z młodości zostają na długo."
},
{
"pytanie": "Skąd wziął się obraz w przysłowiu „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”?",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "Od glinianego naczynia, które chłonie zapach tego, co w nim trzymano",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "Od skorupki jajka, w której pisklę uczy się dźwięków",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od żółwia, który całe życie nosi tę samą skorupę",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "Od starej łodzi, która przesiąka wodą",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Skorupka to dawne gliniane naczynie. Nieszkliwiona glina wchłania zapach mleka czy kiszonek na lata, tak jak człowiek nawyki wyniesione z dzieciństwa."
},
{
"pytanie": "Dokończ przysłowie: „Z dużej chmury…”",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…ulewa na pół dnia",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…grad wielki jak orzech",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…mały deszcz",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…tęcza na całe niebo",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Mówimy tak, gdy wielkie zapowiedzi i hałas kończą się skromnym efektem."
},
{
"pytanie": "Dokończ przysłowie: „Apetyt rośnie…”",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…z każdym rokiem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…w miarę jedzenia",
"punkty": 1
},
{
"tekst": "…przy pustym stole",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…po spacerze",
"punkty": 0
}
],
"wyjasnienie": "Im więcej mamy, tym więcej chcemy. To powiedzenie przyszło do nas z francuskiego, a spopularyzował je w XVI wieku François Rabelais."
},
{
"pytanie": "Dokończ przysłowie: „Nie chwal dnia…”",
"odpowiedzi": [
{
"tekst": "…przed obiadem",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…w poniedziałek",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…przy świadkach",
"punkty": 0
},
{
"tekst": "…przed zachodem słońca",
"punkty": 1
}
],
"wyjasnienie": "Dopóki sprawa się nie skończyła, wszystko może się jeszcze odwrócić. Lepiej ocenić dzień, gdy naprawdę dobiegnie końca."
}
],
"wyniki": [
{
"od": 0,
"do": 3,
"tytul": "Przysłowia dopiero przed tobą",
"opis": "Przysłowia nie są twoim codziennym językiem i nic w tym złego. Te z quizu warto zapamiętać, bo w rozmowie zastępują długie tłumaczenie. Spróbuj użyć jednego z nich jeszcze dziś."
},
{
"od": 4,
"do": 6,
"tytul": "Znasz te najczęstsze",
"opis": "Najpopularniejsze przysłowia masz w uchu, ale przy rzadszych zaczyna się zgadywanie. To typowy wynik dla kogoś, kto słyszy przysłowia głównie od babci i w filmach. Kilka nowych obrazów z wyjaśnień pewnie zostanie z tobą na dłużej."
},
{
"od": 7,
"do": 9,
"tytul": "Mówisz przysłowiami",
"opis": "Znasz nie tylko zakończenia, ale też sens przysłów, a to rzadsza umiejętność. Pewnie zdarza ci się skwitować sytuację jednym zdaniem i wszyscy wiedzą, o co chodzi. Do mistrzostwa brakuje naprawdę niewiele."
},
{
"od": 10,
"do": 11,
"tytul": "Chodząca księga przysłów",
"opis": "Przysłowia nie mają przed tobą tajemnic, nawet te o wilku i glinianej skorupce. Takiego wyniku mogłaby ci pozazdrościć niejedna polonistka. Sprawdź się w quizie z przysłów pogodowych, tam też jest kilka pułapek."
}
],
"rozklad_szacunkowy": [
10,
34,
41,
15
]
}
