Boże Narodzenie w Wielkiej Brytanii – crackery, pudding, Boxing Day

Boże Narodzenie w Wielkiej Brytanii: skarpety na prezenty, obiad 25 grudnia, crackery, pudding, kartki świąteczne, orędzie monarchy i Boxing Day.

Wiele polskich rodzin ma bliskich na Wyspach, a dzieci wracają z tamtejszych szkół z pytaniem, dlaczego u nas prezenty są w Wigilię, a nie rano 25 grudnia. Brytyjskie święta wyglądają inaczej niż polskie: najważniejszy jest pierwszy dzień świąt, a nie wieczór 24 grudnia. Wiele dzisiejszych zwyczajów narodziło się w XIX wieku, w epoce wiktoriańskiej.

Wigilia – czas oczekiwania

Wieczór 24 grudnia, czyli Christmas Eve, to w Wielkiej Brytanii zwykły, choć radosny wieczór. Dzieci wieszają przy kominku lub na łóżku długie skarpety – stockings – i zostawiają dla Father Christmas, czyli brytyjskiego Mikołaja, coś do przekąszenia: szklaneczkę mleka albo czegoś mocniejszego, ciasteczko z bakaliami i marchewkę dla renifera. Wielu wiernych idzie na nocną mszę albo nabożeństwo z czytaniami i kolędami.

Poranek 25 grudnia

Prezenty otwiera się rano w pierwszy dzień świąt. Najpierw skarpety pełne drobiazgów, potem większe paczki spod choinki. W wielu domach wszyscy spędzają poranek w piżamach, a śniadanie jest szybkie, bo kuchnia przygotowuje się do najważniejszego posiłku.

Świąteczny obiad

Christmas dinner je się zwykle wczesnym popołudniem. Na stole króluje pieczony indyk – albo gęś czy wołowina – z pieczonymi ziemniakami, brukselką, marchewką, sosem pieczeniowym i małymi kiełbaskami owiniętymi bekonem. Na deser podaje się Christmas pudding: ciężki, ciemny pudding z bakaliami, przygotowywany nawet kilka tygodni wcześniej, polewany alkoholem i podpalany przed podaniem. Do herbaty jedzą mince pies, czyli małe babeczki z nadzieniem z suszonych owoców i przypraw.

Crackery, kartki i orędzie

  • Christmas crackers – kolorowe tuby z papieru, które dwie osoby ciągną z dwóch stron, aż pękną z hukiem. W środku jest papierowa korona, żart i drobny upominek. Wymyślił je londyński cukiernik Tom Smith, który opatentował swój pomysł w 1847 roku, zainspirowany francuskimi cukierkami w zawijanych papierkach. Wszyscy przy stole jedzą obiad w papierowych koronach.
  • Kartki świąteczne – pierwszą komercyjną kartkę wydrukowano w Londynie w 1843 roku z inicjatywy Henry’ego Cole’a. Brytyjczycy wysyłają ich do dziś ogromne ilości i ustawiają na kominku.
  • Orędzie monarchy – od 1932 roku, gdy król Jerzy V po raz pierwszy przemówił przez radio, monarcha wygłasza świąteczne przesłanie 25 grudnia po południu. Wiele rodzin ogląda je wspólnie po obiedzie.

Boxing Day, 26 grudnia

Drugi dzień świąt to Boxing Day. Nazwa najczęściej wiąże się ze zwyczajem dawania pudełek z prezentami i pieniędzmi służbie, posłańcom i rzemieślnikom, którzy pracowali przez cały rok. Dziś to dzień odpoczynku, spacerów, meczów piłkarskich i wielkich wyprzedaży. Polski dzień świętego Szczepana też jest dniem odwiedzin i swobodniejszych zabaw – piszemy o nim w tekście dzień świętego Szczepana.

Inne zwyczaje

  • Jemioła – kto stanie pod nią z drugą osobą, powinien ją pocałować.
  • Przedstawienia pantomimy – w grudniu teatry wystawiają zabawne, rodzinne przedstawienia na podstawie baśni.
  • Kolędnicy – grupy chodzą od domu do domu albo śpiewają na ulicach, zbierając pieniądze na cele dobroczynne.
  • Dwunasta noc – choinkę rozbiera się zwykle do 5 lub 6 stycznia, bo trzymanie jej dłużej ma przynosić pecha.

Polska i brytyjska Gwiazdka w skrócie

Polska Wielka Brytania
najważniejszy moment wieczór 24 grudnia obiad 25 grudnia
prezenty w Wigilię po kolacji rano 25 grudnia
kto je przynosi Mikołaj, Gwiazdor, Aniołek Father Christmas
potrawy bezmięsna Wigilia indyk, pudding, mince pies
26 grudnia dzień świętego Szczepana Boxing Day

Jeśli w twojej rodzinie spotykają się obie tradycje, możecie wziąć z każdej to, co najlepsze: polską Wigilię z opłatkiem i brytyjskie crackery przy świątecznym obiedzie. Więcej porównań znajdziesz w tekstach o świętach w Niemczech i we Włoszech.