Plama z herbaty czarnej, z cytryną, z sokiem albo owocowej: co zrobić od razu, czym spierać bawełnę, len i tapicerkę, jak wywabić plamę po praniu.
Herbata barwi tkaniny tymi samymi związkami, które dają naparowi kolor i cierpkość: garbnikami (taninami) i ich pochodnymi, które powstają przy utlenianiu liści czarnej herbaty. Świeża plama jest jasnobursztynowa, ale na powietrzu dalej się utlenia i z każdym dniem brązowieje. Zielona herbata barwi słabiej, za to zostawia szarawą obwódkę, którą łatwo przeoczyć.
To, co dodałaś do kubka, zmienia plamę. Mleko dokłada białko i tłuszcz, cukier pod żelazkiem karmelizuje. Cytryna rozjaśnia napar, więc plama z herbaty z cytryną bywa na początku blada, ale w zasadowym proszku potrafi ściemnieć. Herbata owocowa, z hibiskusem albo z sokiem malinowym, ma czerwone barwniki owoców (antocyjany), które od mydła sinieją – tak jak plamy z jagód. Świeża plama schodzi łatwo, stara wymaga namaczania.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Fusy albo kawałki suszu owocowego zbierz łyżeczką lub strzepnij nad zlewem, zanim cokolwiek zmoczysz.
- Przyłóż złożony ręcznik papierowy z obu stron tkaniny i dociśnij dłonią, aż przestanie nasiąkać.
- Płucz zimną wodą od lewej strony, aż spływająca woda będzie przezroczysta. Ciepła woda przy herbacie z mlekiem ścięłaby białko.
- Wetrzyj palcami kroplę płynu do naczyń, odczekaj kilka minut i spłucz.
- Plamę z herbaty owocowej, która zrobiła się sina, przetrzyj wacikiem z octem rozcieńczonym pół na pół z wodą – kolor wróci do różowego i łatwiej się wypłucze.
Jak usunąć plamę z herbaty z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Namocz na noc w ciepłej wodzie z odplamiaczem z aktywnym tlenem, potem pierz tak gorąco, jak dopuszcza symbol na metce. Brązowy cień, który przetrwa, przetrzyj wacikiem z wodą utlenioną 3% i wypłucz. |
| Bawełna kolorowa | Po płynie do naczyń namaczanie z aktywnym tlenem do kolorów. Koszulki z resztką soku z cytryny w plamie nie susz na pełnym słońcu, bo może zostać jaśniejszy ślad. |
| Jeans | Na denimie herbata zostawia matową, sztywną plamę. Spłucz od spodu, wmasuj płyn do naczyń miękką szczoteczką i wypierz na lewej stronie w 30–40°C, żeby nie sprać indygo. |
| Wełna i jedwab | Zimna woda, dociskanie białą ściereczką i odrobina płynu do prania wełny. Aktywny tlen i enzymy odpadają, bo uszkadzają włókna białkowe. Plamę na jedwabnej bluzce, większą niż moneta, zostaw pralni. |
| Syntetyki | Poliester i poliamid puszczają herbatę łatwo: płyn do naczyń, letnia woda i zwykłe pranie zwykle wystarczą. |
| Obrus | Kółka po filiżankach na lnianym albo bawełnianym obrusie namocz w aktywnym tlenie od razu po przyjęciu. |
| Tapicerka i dywan | Zbieraj herbatę ręcznikiem papierowym, aż przestanie brązowieć. Potem ściereczka z wodą i kroplą płynu do naczyń, dociskanie i znowu suchy ręcznik. Ciemny brzeg po wyschnięciu przetrzyj wodą z octem 1:1. |
| Materac | Kubek herbaty w łóżku: odsłoń materac, odessij wilgoć ręcznikami, resztę przecieraj ściereczką ledwie wilgotną od płynu do naczyń. Susz odchylony materac kilka godzin. |
| Skóra | Zetrzyj od razu miękką szmatką, przetrzyj drugą, lekko wilgotną, i susz z dala od grzejnika. Plamę, która wsiąkła w jasną skórę, pokaż w zakładzie renowacji skóry. |
Stara plama z herbaty po praniu
Plama, która przeszła przez suszarkę albo żelazko, jest utrwalona, ale garbniki dają się wypłukać na raty. Wetrzyj w zwilżoną plamę kilka kropel gliceryny, po pół godzinie wypłucz, a potem namocz ubranie w roztworze odplamiacza z aktywnym tlenem na tyle godzin, ile podaje opakowanie. Białą bawełnę i len wysusz potem na słońcu. Gdy zostanie cień, powtórz namaczanie, zamiast sięgać po coraz mocniejsze środki.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Płyn do naczyń – na świeżą plamę z każdej herbaty, szczególnie z mlekiem.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – główny środek na garbniki w bawełnie, lnie i syntetykach; rozpuść go w ciepłej wodzie w otwartej misce (jak dawkować odplamiacz tlenowy).
- Ocet spirytusowy 10% pół na pół z wodą – na sinawą plamę z herbaty owocowej i na obwódkę na tapicerce.
- Woda utleniona 3% – punktowo na białą bawełnę i len, dopiero po spłukaniu octu.
- Gliceryna – zmiękcza zaschnięte garbniki przed namaczaniem.
- Proszek z enzymami – przy herbacie z mlekiem na bawełnie, bo rozkłada białko mleka.
Czego nie robić
- Nie szoruj plamy szarym mydłem ani mydłem w kostce: zasadowy odczyn utlenia garbniki do ciemniejszego brązu, a herbatę owocową barwi na sino.
- Nie prasuj obrusu, dopóki na lnie widać choćby blade kółka – żelazko przypali cukier i plama zostanie złotobrązowa.
- Nie wycieraj herbaty serwetką ruchem w bok, bo rozciągasz ją na dwa razy większą powierzchnię.
- Nie zostawiaj przemoczonej poduszki kanapy, żeby „sama wyschła” – garbniki zbiorą się na brzegu i zrobią ciemną obwódkę.
Bezpieczeństwo
Ocet, którym ratowałaś plamę z herbaty owocowej, wypłucz dokładnie, zanim nałożysz wodę utlenioną. Nie łącz ich w jednej butelce ani na jednym waciku, bo powstaje żrący kwas nadoctowy. Wybielacza chlorowego nie używaj na plamę, w której mógł zostać sok z cytryny – kwas i chlor uwalniają duszący gaz. Wodę utlenioną i odplamiacz sprawdź najpierw na zapasie szwu albo na odwrocie obrusu. Rzeczy z metką „tylko czyszczenie chemiczne” osusz ręcznikiem i zanieś do pralni, mówiąc, że to herbata, z czym była i czy coś już na nią nakładałaś.
Zobacz też: plama z kawy, pranie obrusów, plama z mleka i kaszki.