Odplamiacz z aktywnym tlenem: jak działa nadwęglan sodu, w jakiej temperaturze i jak długo namaczać, czego nim nie prać i czemu nie zakręcać roztworu w butelce.
Aktywny tlen to potoczna nazwa nadwęglanu sodu – białego proszku, który jest głównym składnikiem większości odplamiaczy tlenowych i proszków do białego. W wodzie rozpada się na sodę, czyli węglan sodu, i nadtlenek wodoru. Nadtlenek utlenia barwniki organiczne: z kawy, herbaty, wina, owoców, trawy, i rozjaśnia szarość, a soda wspiera odtłuszczanie. Taki odplamiacz nie zawiera chloru, dlatego jest łagodniejszy dla tkanin i kolorów niż wybielacz chlorowy.
Od czego zależy skuteczność
- Temperatura. Nadwęglan wyraźnie działa mniej więcej od 40°C wzwyż. W zimnej wodzie rozkłada się powoli i efekty rozczarowują. Część produktów zawiera aktywator (TAED), dzięki któremu radzą sobie już w 30–40°C – informację znajdziesz na opakowaniu.
- Czas. To reakcja powolna. Przy namaczaniu liczą się godziny, nie minuty.
- Świeży roztwór. Nadwęglan po rozpuszczeniu stopniowo traci moc. Roztwór przygotowuj tuż przed użyciem i nie zostawiaj go na następny dzień.
- Suchy proszek. Opakowanie zamykaj szczelnie, bo wilgoć z powietrza powoli go rozkłada. Szczelne zamykanie dotyczy wyłącznie suchego proszku, a nie roztworu.
Namaczanie krok po kroku
- Sprawdź metkę. Trójkąt pusty albo z dwiema ukośnymi kreskami pozwala na wybielacz tlenowy, przekreślony trójkąt go wyklucza. Wszystkie warianty opisuje strona symbole wybielania.
- Przygotuj miskę plastikową, emaliowaną albo wannę. Nie używaj naczyń aluminiowych.
- Nalej wody tak ciepłej, jak pozwala metka.
- Odmierz dawkę według opakowania i rozpuść ją całkowicie, zanim włożysz ubranie.
- Zanurz całą rzecz, a nie tylko zaplamiony fragment – tkanina rozjaśni się wtedy równo.
- Zostaw na czas podany na opakowaniu, zwykle od godziny do kilku, i co jakiś czas poruszaj praniem.
- Wypłucz rzecz i wypierz ją w pralce. Do bębna możesz dodać miarkę odplamiacza razem z proszkiem.
- Resztę roztworu wylej od razu do odpływu.
Na jakich tkaninach
| Tkanina lub rzecz | Czy można | Uwagi |
|---|---|---|
| Biała bawełna i len | tak | najlepsze efekty w cieplejszej wodzie |
| Kolorowa bawełna | tak, po próbie | wersja do kolorów, krótsze namaczanie |
| Poliester, poliamid | tak | woda 30–40°C |
| Tkaniny z elastanem | tak, w umiarkowanej temperaturze | bez gorącej wody, która osłabia elastan |
| Wełna, kaszmir, angora | nie | utleniacz uszkadza białko włókien |
| Jedwab | nie | traci połysk i wytrzymałość |
| Skóra, zamsz, ekoskóra | nie | odbarwienia i sztywnienie |
| Tapicerka i dywany | tylko punktowo, po próbie | nie przemocz wypełnienia |
Próba koloru
Rozpuść odrobinę odplamiacza w kilku łyżkach ciepłej wody. Zwilż roztworem ukryte miejsce, na przykład zapas szwu, odczekaj 10 minut i przyłóż białą chusteczkę. Jeśli kolor się zmienił albo odbił na chusteczce, tę rzecz pierz bez odplamiacza.
Bezpieczeństwo i najczęstsze błędy
- Nie zamykaj roztworu w butelce ani w słoiku. Nadwęglan w wodzie wydziela tlen, w zakręconym pojemniku rośnie ciśnienie i naczynie może pęknąć albo gwałtownie się otworzyć.
- Załóż rękawiczki. Roztwór jest zasadowy, wysusza i podrażnia skórę, a przy kontakcie z oczami wymaga długiego płukania wodą.
- Nie łącz z wybielaczem chlorowym ani z octem w jednej misce.
- Nie wsypuj proszku prosto na mokrą tkaninę. Nierozpuszczone grudki potrafią zostawić jasne plamki na kolorach.
- Nie namaczaj w zimnej wodzie i nie oczekuj efektów po kwadransie.
- Przechowuj opakowanie zamknięte, wysoko, poza zasięgiem dzieci.
Zobacz też: wybielanie bez chloru, plama z herbaty, zafarbowane pranie.