Plama z jagód i borówek: płucz zimną wodą i nie trzyj mydłem, które barwi ją na niebiesko. Kwas, wrzątek na białym lnie i aktywny tlen – co, na jaki materiał.
Jagody leśne, czyli borówka czarna, mają fioletowy miąższ i sok, więc barwią na wylot: palce, język i każdą tkaninę. Borówka amerykańska ma jasny miąższ i barwi głównie skórką, więc plama jest słabsza. W obu przypadkach kolor dają antocyjany – barwniki rozpuszczalne w wodzie i wrażliwe na odczyn. W kwaśnym są czerwonofioletowe, w zasadowym niebieskie, zielonkawe, a w końcu szarobrązowe. Zasadowe mydło nie tylko zmienia kolor plamy, ale też ułatwia barwnikowi związanie się z włóknem.
Dlatego plam z jagód nie spiera się mydłem. Pomaga zimna woda i łagodny kwas, a na białych tkaninach – aktywny tlen albo woda utleniona. Świeża plama na bawełnie schodzi w całości, stara zwykle też, tylko wolniej.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zbierz rozgniecione owoce łyżeczką, nie wciskając skórek w tkaninę.
- Płucz zimną wodą od spodu, aż strumień przestanie się barwić na fioletowo.
- Przyłóż wacik z sokiem z cytryny albo octem rozcieńczonym pół na pół z wodą i przytrzymaj chwilę – plama zrobi się bardziej czerwona i zacznie puszczać. Kolorową tkaninę sprawdź wcześniej na zapasie szwu.
- Spłucz, a potem wetrzyj kroplę płynu do naczyń, bo jagodzianki i pierogi ze śmietaną dokładają tłuszcz i białko.
- Wypierz jak najszybciej; plamy nie susz ani nie prasuj.
Jak usunąć plamę z jagód z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Stary sposób na świeżą plamę: naciągnij tkaninę na misce i polej wrzątkiem z czajnika z pewnej wysokości. Tylko dla bawełny i lnu, tylko owoce bez śmietany; potem aktywny tlen i pranie. |
| Bawełna kolorowa | Zimna woda, ocet z wodą po próbie, płyn do naczyń, potem namaczanie z odplamiaczem tlenowym do kolorów. Bez wrzątku, który może sprać kolor. |
| Jeans | Na ciemnym denimie jagód prawie nie widać, ale na jasnym zostają fioletowe kropki. Zimna woda, ocet z wodą, płyn i pranie na lewej stronie. |
| Wełna i jedwab | Zimna woda i dociskanie, bez tarcia. Kilka kropel octu w wodzie jest dla wełny łagodne, ale na kolorowym jedwabiu zrób próbę, a większą plamę oddaj do pralni. |
| Syntetyki | Barwnik jagód słabiej wnika w poliester niż w bawełnę. Zimna woda, płyn do naczyń i pranie w 30–40°C zwykle wystarczą. |
| Obrus | Biały lniany obrus po deserze z jagodami polej wrzątkiem z wysokości, a potem zostaw na noc w aktywnym tlenie. Kolorowy – zimna woda i rozcieńczony ocet. |
| Tapicerka i dywan | Zbierz owoce, przykładaj ściereczkę z wodą i octem 1:1 i odsysaj suchą. Potem woda z płynem do naczyń i czysta woda. Bez sody i mydła. |
| Materac | Odciśnij, przetrzyj ściereczką z wodą i octem, potem czystą, prawie suchą. Prześcieradło załóż dopiero na suchy materac. |
| Skóra | Zbierz sok od razu miękką szmatką i przetrzyj miejsce drugą, lekko zwilżoną. Na jasnej skórze fioletowa kropka szybko wnika, więc większą plamę zostaw specjaliście od renowacji. |
Plama, która zrobiła się niebieska albo szara
To zwykle efekt prania w zasadowym proszku albo tarcia mydłem. Wypłucz rzecz w zimnej wodzie, a potem namocz plamę na kwadrans w wodzie z octem lub sokiem z cytryny. Barwnik wróci do czerwonofioletowego koloru i łatwiej się wypłucze. Następnie namocz ubranie w odplamiaczu z aktywnym tlenem. Na białej bawełnie i lnie resztkę przetrzyj wodą utlenioną 3%, ale dopiero po spłukaniu octu.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Zimna woda – płukanie od spodu, od razu.
- Sok z cytryny lub rozcieńczony ocet – utrzymuje barwnik w kwaśnej, czerwonej postaci, w której łatwiej go wypłukać.
- Wrzątek – tylko świeże plamy na białej bawełnie i lnie, bez śmietany.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – namaczanie po płukaniu, na wszystkie tkaniny poza wełną i jedwabiem.
- Woda utleniona 3% – punktowo na białe tkaniny roślinne.
- Płyn do naczyń – przy jagodach w cieście, ze śmietaną albo z lodami.
Czego nie robić
- Nie trzyj plamy mydłem w kostce, szarym ani galasowym.
- Nie lej wrzątku na kolorowe ubrania, wełnę, jedwab ani na plamę z jagód ze śmietaną.
- Nie posypuj plamy sodą oczyszczoną – zsinieje.
- Nie odkładaj prania do weekendu: skórki i sok zasychają w twardą plamę.
Bezpieczeństwo
Wrzątek parzy, więc miskę z naciągniętą tkaniną stawiaj stabilnie w zlewie, nie na kolanach, a dzieci trzymaj z dala. Sok z cytryny i ocet wypłucz, zanim na plamę trafi woda utleniona albo wybielacz chlorowy – z wodą utlenioną ocet tworzy żrący kwas nadoctowy, a kwas z chlorem uwalnia trujący gaz. Każdy środek sprawdź na szwie. Jedwab i wełnę z metką „tylko czyszczenie chemiczne” tylko osusz; w pralni powiedz, że to jagody i czy była do nich śmietana.
Zobacz też: plama z wiśni, plama z czerwonego wina, pranie lnu.