Plama z wiśni i czereśni: zimna woda, na białe sok z cytryny i słońce, na kolory ocet po próbie. Jak spierać sok, kompot i nalewkę z bawełny, lnu i tapicerki.
Wiśnie i ciemne czereśnie barwią antocyjanami, tymi samymi barwnikami co jagody i czerwone wino, a ich sok ma do tego dużo cukru i kwasów. Czereśnie żółte i różowe brudzą słabo, ciemne odmiany i wiśnie – bardzo mocno. Najwięcej plam powstaje przy drylowaniu, kiedy sok tryska na koszulkę, fartuch i ścianę. Kompot to rozcieńczony sok z cukrem, a nalewka wiśniowa – stężony barwnik z cukrem i alkoholem.
Antocyjany w kwaśnym środowisku są czerwone i dobrze się rozpuszczają, w zasadowym sinieją i trzymają się włókien mocniej. Dlatego przy wiśniach pomaga sok z cytryny, a szkodzi mydło. Świeża plama na bawełnie schodzi niemal zawsze.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zdejmij ubranie i usuń z tkaniny pestki oraz skórki.
- Płucz zimną wodą od spodu, aż woda będzie bezbarwna.
- Na białej bawełnie lub lnie wyciśnij na plamę sok z połówki cytryny i rozprowadź go palcem.
- Na kolorach zamiast cytryny przyłóż wacik z octem rozcieńczonym wodą, po próbie na szwie.
- Po kilku minutach spłucz i wypierz. Jeśli nie możesz od razu, zostaw rzecz w misce z zimną wodą.
Jak usunąć plamę z wiśni z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Sok z cytryny lub roztwór kwasku cytrynowego, godzina na słońcu, potem namaczanie w odplamiaczu z aktywnym tlenem i pranie tak gorąco, jak dopuszcza metka. |
| Bawełna kolorowa | Zimna woda, ocet z wodą po próbie, płyn do naczyń i namaczanie z odplamiaczem do kolorów. Cytryny ze słońcem tu nie stosuj. |
| Jeans | Sok z drylowania na jasnych szortach: zimne płukanie, ocet z wodą, pranie na lewej stronie. Na ciemnym denimie plamy prawie nie widać, ale cukier zostawia sztywne miejsce. |
| Wełna i jedwab | Zimna woda i delikatne dociskanie, bez cytryny i bez odplamiaczy tlenowych. Wiśniowa nalewka na jedwabiu – osusz i od razu do pralni. |
| Syntetyki | Zimna woda, płyn do naczyń i pranie w 30–40°C. Na białym poliestrze resztkę zmniejszy namaczanie w aktywnym tlenie. |
| Obrus | Kompot rozlany na obrusie: spłucz zimną wodą duży obszar, na białym lnie zastosuj cytrynę i słońce, a potem wypierz z odplamiaczem. |
| Tapicerka i dywan | Odciśnij, przykładaj ściereczkę z wodą i octem i zbieraj suchym ręcznikiem. Kwasku cytrynowego nie stosuj na kolorowej tapicerce bez próby. |
| Materac | Odciśnij, przetrzyj wodą z octem, potem czystą, prawie suchą ściereczką; susz przy otwartym oknie. |
| Skóra | Zetrzyj sok od razu i przetrzyj wilgotną ściereczką. Cytryna może zmatowić lub odbarwić skórę, więc na skórze jej nie używaj. |
| Fartuch i ścierki po drylowaniu | Namocz wszystko razem w zimnej wodzie, potem w aktywnym tlenie, i wypierz w temperaturze z metki. Do drylowania zakładaj stary, ciemny fartuch. |
Cytryna i słońce na białe tkaniny
Na białej bawełnie i lnie sprawdza się stary sposób: sok z cytryny i słońce. Zwilż plamę sokiem, wynieś rzecz na słońce na godzinę lub dwie, co jakiś czas dolewając soku, potem wypłucz i wypierz. Kwas utrzymuje barwnik w rozpuszczalnej postaci, a światło go rozjaśnia. Zamiast cytryny możesz użyć kwasku cytrynowego rozpuszczonego w ciepłej wodzie – działa tak samo i nie zostawia miąższu. Na kolorach tego nie rób, bo cytryna ze słońcem rozjaśni też farbę tkaniny.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Sok z cytryny – na białą bawełnę i len, sam albo ze słońcem.
- Kwasek cytrynowy – rozpuszczony w ciepłej wodzie, zastępuje cytrynę przy większych plamach.
- Ocet spirytusowy 10% rozcieńczony wodą – na kolory i tapicerkę.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – namaczanie po płukaniu (jak go dawkować).
- Płyn do naczyń – gdy wiśnie były w cieście z kruszonką albo w lodach.
- Woda utleniona 3% – na białe, po spłukaniu cytryny lub octu.
Czego nie robić
- Nie spieraj plamy mydłem ani nie posypuj jej sodą – zsinieje.
- Nie zostawiaj kolorowej rzeczy z cytryną w plamie na słońcu.
- Nie wkładaj obrusu z kompotem do suszarki, dopóki widać różowy cień.
- Nie pracuj przy drylowaniu w jasnym ubraniu bez fartucha – sok pryska dalej, niż się wydaje.
Bezpieczeństwo
Cytryna, kwasek i ocet to kwasy, więc nigdy nie łącz ich z wybielaczem chlorowym – powstaje trujący chlor. Wodę utlenioną nakładaj dopiero po wypłukaniu octu, bo razem tworzą żrący kwas nadoctowy. Uważaj, żeby sok z cytryny i roztwór kwasku nie dostały się do oczu. Każdy środek najpierw sprawdź na szwie. Rzeczy z metką „tylko czyszczenie chemiczne” osusz i zanieś do pralni, mówiąc, że to sok z wiśni, a jeśli nalewka – że był w niej alkohol i cukier.
Zobacz też: plama z jagód, plama z soku, zafarbowane pranie.