Plama ze smaru rowerowego, maszynowego lub oleju silnikowego: płyn do naczyń na sucho, olej roślinny, benzyna lakowa ostrożnie. Czego nie wkładać do pralki.
Smar to gęsty olej mineralny albo syntetyczny, często z zagęstnikiem. Ten z łańcucha roweru, zawiasów czy silnika jest do tego czarny od drobinek metalu, kurzu i sadzy, więc plama to tłuszcz i pigment naraz. Woda nie ma do niej przystępu – dlatego zaczyna się na sucho, a nie pod kranem. Klasyczny przypadek to czarny ślad na prawej nogawce: napęd roweru, czyli łańcuch i zębatki, jest po prawej stronie.
Świeży smar na bawełnie i jeansie zwykle da się usunąć w domu. Delikatne tkaniny, dużą plamę oleju silnikowego i rzeczy do czyszczenia chemicznego lepiej od razu zanieść do pralni.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Nie dotykaj plamy wodą. Zbierz grudki smaru tępym nożem lub kartą, unosząc je do góry.
- Podłóż pod plamę złożony ręcznik papierowy albo starą szmatkę, która przyjmie to, co puści.
- Wetrzyj w suchą plamę obficie płyn do naczyń, palcami lub starą szczoteczką do zębów, z obu stron tkaniny.
- Zostaw płyn na kwadrans. Stary, twardy smar najpierw zmiękcz: wmasuj w niego odrobinę oleju roślinnego albo masła, a dopiero potem płyn.
- Spłucz najcieplejszą wodą dopuszczoną przez metkę. Szary cień, który zostanie, to pigment – zejdzie w praniu albo przy powtórce.
Jak usunąć plamę ze smaru z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Płyn do naczyń na sucho, potem pranie w 60°C lub wyżej z dodatkiem odplamiacza z aktywnym tlenem. Szary cień po pigmencie usuń, powtarzając płyn i pranie. |
| Bawełna kolorowa | Płyn do naczyń albo pasta BHP do mycia rąk, po próbie na szwie, potem pranie w najwyższej temperaturze dopuszczonej dla koloru. |
| Jeans | Ślad z łańcucha na nogawce: olej roślinny, płyn do naczyń i szczoteczka, chwila przerwy i pranie na lewej stronie. Uparte miejsce przetrzyj benzyną lakową na waciku, na zewnątrz, a przed praniem poczekaj, aż odparuje. |
| Wełna i jedwab | W domu tylko odciśnij smar papierem, nie zmywaj go. Oddaj rzecz do pralni – rozpuszczalniki pralnicze radzą sobie z olejem, a domowe próby zostawiają aureolę. |
| Syntetyki | Kurtki i spodnie z poliestru: płyn do naczyń na pół godziny, pranie w 40°C. Na tkaninach z wodoodporną powłoką nie używaj benzyny lakowej, bo może ją uszkodzić. |
| Ubranie robocze | Kombinezon i spodnie robocze z grubej bawełny: pasta BHP lub płyn do naczyń, potem pranie osobno, w 60°C, z dodatkiem sody kalcynowanej wsypanej w rękawiczkach. |
| Tapicerka i dywan | Smar z butów albo z kółek wózka: zeskrob, posyp talkiem, odkurz, wetrzyj płyn do naczyń szczoteczką i zbieraj wilgotną ściereczką. Benzyny lakowej używaj tu tylko po próbie, przy otwartym oknie. |
| Fotel w samochodzie | Smar z części rowerowych przewożonych w aucie: płyn do naczyń na ściereczce, wcierany punktowo, potem czysta, wilgotna ściereczka. W zamkniętym aucie nie używaj benzyny. |
| Skóra | Zasyp talkiem na noc i rano strzep. Na skórzanej kurtce nie używaj benzyny ani acetonu – odbarwią i wysuszą skórę; resztę śladu zostaw specjaliście. |
Benzyna lakowa – kiedy i jak
Benzyna lakowa rozpuszcza smar lepiej niż płyn do naczyń, ale to łatwopalny rozpuszczalnik, więc traktuj ją jako drugi krok, nie pierwszy. Pracuj na zewnątrz albo przy szeroko otwartym oknie, w rękawiczkach, z dala od kuchenki i papierosów. Najpierw sprawdź ją na szwie, bo niektóre barwniki i powłoki puszczają. Pod plamę połóż papier, przykładaj wacik z benzyną bez tarcia i zmieniaj papier, gdy się zabrudzi. Potem wywietrz ubranie, aż zapach zniknie, wetrzyj płyn do naczyń i wypierz osobno, nie z całym praniem.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Płyn do naczyń – pierwszy wybór, zawsze na suchą plamę.
- Olej roślinny lub masło – zmiękczają stary, twardy smar; po nich koniecznie płyn do naczyń.
- Pasta BHP do mycia rąk – na grubą bawełnę i jeans; niektóre mają drobinki ścierające, więc nie na delikatne tkaniny.
- Talk lub skrobia – na tapicerkę i skórę.
- Benzyna lakowa – ostrożnie i dopiero jako drugi krok.
- Soda kalcynowana – dodatek do prania roboczych rzeczy z bawełny, w rękawiczkach.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – na szary cień pigmentu.
Czego nie robić
- Nie płucz smaru wodą na początku.
- Nie wkładaj ubrania nasączonego benzyną lakową do pralki – opary w zamkniętym bębnie mogą się zapalić; najpierw wywietrz je na zewnątrz.
- Nie susz w suszarce bębnowej, dopóki zostały resztki smaru lub rozpuszczalnika.
- Nie pierz roboczych rzeczy ze smarem razem z bielizną i pościelą, bo smar przechodzi na inne tkaniny.
- Nie sięgaj po aceton – rozpuszcza acetat i niektóre syntetyki.
Bezpieczeństwo
Benzyna lakowa jest łatwopalna, a jej opary drażnią, więc rękawiczki i wietrzenie są obowiązkowe. Szmatki z benzyną i smarem rozłóż na zewnątrz do wyschnięcia, zamiast zwijać je w kłębek w zamkniętym koszu, a resztek rozpuszczalnika nie wylewaj do zlewu – oddaj je do punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych. Benzyny nie przelewaj do butelek po napojach i trzymaj ją poza zasięgiem dzieci. Pastę BHP sprawdź na szwie. Kurtkę z metką „tylko czyszczenie chemiczne” zanieś do pralni bez domowych prób, mówiąc, że to smar (rowerowy, maszynowy) i co już robiłaś.
Zobacz też: plama z tłuszczu, plama z farby olejnej, suszarka bębnowa, pranie jeansów.