Jak obliczyć przewidywany wzrost dziecka ze wzrostu rodziców (wzór Tannera): wzór dla chłopca i dziewczynki, przykład, zakres ±8,5 cm i co pokazuje wiek kostny.
To, jak wysokie będzie dorosłe dziecko, w dużej mierze zapisane jest w genach. Najprostszym sposobem, żeby to oszacować, jest wzrost docelowy, nazywany też rodzinnym, liczony ze wzrostu mamy i taty. Pediatrzy używają go nie po to, żeby przepowiadać przyszłość, tylko żeby sprawdzić, czy krzywa wzrastania pasuje do rodziny.
Wzór Tannera
Dorośli mężczyźni są średnio o około 13 cm wyżsi od kobiet – na siatkach WHO w wieku 19 lat różnica median wynosi 13,4 cm. Wzór uwzględnia to, dodając albo odejmując 13 cm:
- chłopiec: (wzrost mamy + wzrost taty + 13) / 2
- dziewczynka: (wzrost mamy + wzrost taty − 13) / 2
Wynik to środek przedziału, a nie dokładna prognoza. Typowy zakres wzrostu rodzinnego to wynik ±8,5 cm. Mieści się w nim zdecydowana większość dzieci danej pary rodziców, także rodzeństwo, które potrafi różnić się wzrostem o kilkanaście centymetrów.
Przykład
Mama ma 165 cm, a tata 180 cm.
| Syn | Córka | |
|---|---|---|
| wzrost docelowy | (165 + 180 + 13) / 2 = 179 cm | (165 + 180 − 13) / 2 = 166 cm |
| zakres rodzinny | 170,5–187,5 cm | 157,5–174,5 cm |
Mediana wzrostu WHO w wieku 19 lat to 176,5 cm u chłopców i 163,2 cm u dziewcząt. Wzrost docelowy syna wypada więc w okolicy 63. centyla, a córki – 67. centyla. Jeśli dzieci tej pary rosną w górnej połowie siatki, wszystko się zgadza.
Do obliczeń najlepiej wziąć świeżo zmierzony wzrost rodziców. Liczby podawane z pamięci bywają zaokrąglane w górę, a kilka centymetrów błędu u rodzica przesuwa wynik dziecka.
Reguła „wzrost dwulatka razy dwa”
Popularna reguła mówi, że dorosły wzrost to mniej więcej podwojony wzrost dziecka w dniu 2. urodzin. Na medianach WHO u chłopców wychodzi to nieźle: 87,1 cm × 2 daje 174 cm przy medianie 176,5 cm w wieku 19 lat. U dziewczynek ta sama reguła wyraźnie zawyża wynik: 85,7 cm × 2 to ponad 171 cm, a mediana wynosi 163,2 cm. Do tego dzieci rosną różnym tempem, więc to co najwyżej zgrubna ciekawostka.
Co pokazuje wiek kostny
Dokładniejszą prognozę daje wiek kostny. Ocenia go lekarz, zwykle endokrynolog dziecięcy, na podstawie zdjęcia rentgenowskiego lewej ręki z nadgarstkiem, porównując wygląd kości i chrząstek wzrostowych z wzorcami dla danego wieku. Gdy wiek kostny jest młodszy od kalendarzowego, dziecko ma przed sobą więcej czasu na rośnięcie, a gdy starszy – zakończy je wcześniej. Takie zdjęcie wykonuje się z konkretnego powodu medycznego, nie z ciekawości.
Geny to nie wszystko
Geny wyznaczają przedział, a to, gdzie dziecko się w nim znajdzie, zależy też od odżywienia, snu, aktywności i zdrowia. Przewlekłe choroby albo niedobory w diecie potrafią spowolnić wzrastanie, dlatego lekarz przy bilansach porównuje krzywą z zakresem rodzinnym. Jak wspierać rośnięcie na co dzień, opisujemy w tekście czy można wpłynąć na wzrost dziecka.
Gdy krzywa wyraźnie odstaje od zakresu rodzinnego, przeczytaj o niskim wzroście albo o wysokim wzroście dziecka. Kiedy dzieci rosną najszybciej, wyjaśnia strona o skoku wzrostowym w dojrzewaniu. Tabele znajdziesz na stronach wzrost dziewczynki i wzrost chłopca, a wszystkie siatki – w spisie działu.
Wzrost docelowy to szacunek, nie obietnica. Czy dziecko rośnie zgodnie ze swoimi możliwościami, ocenia pediatra.
